<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Қазіргі алаяқтар – талантты актерлер мен нәзік психологтар. Олар сіздің сақтығыңызды әлсірету және алдау үшін түрлі айла-шарғыларды меңгереді. Олар жүздеген бетперде киіп, танылмас тұлғаға айналады. Бірақ, бақытымызға орай, олардың әрекеттері көбіне бірсарынды сценарийлер бойынша жүзеге асады.Оларды Fingramota.kz-пен бірге талқылап көрейік.«Банктер мен құқық қорғау органдарының қызметкерлері»Алаяқтар арасындағы ең танымал «рөл»: қаскөйлер адамдарға қауіпсіздік қызметінің қызметкері ретінде қоңырау шалып, «күдікті транзакция орын алғанын» хабарлайды және оны болдырмау үшін SMS-тен келген кодты айтуды сұрайды. Шын мәнінде, бұл – жәбірленушінің шотынан ақша аударуды растауға арналған код. Қазақстанда мұндай алаяқтар жыл сайын миллиондаған теңге жымқыруда.Кейбір жағдайларда, алаяқтар өздерін полиция, ІІМ, ҰҚК қызметкерлері ретінде таныстырып, жеке мәліметтерді қолға түсіруге тырысады.Кеңес: SMS-тен келген кодтарды ешқашан ешкімге айтпаңыз. Банктер мен құқық қорғау органдары жеке мәліметтерді сұрап қоңырау шалмайды –сіз туралы қажетті ақпарат олардың өздерінде бар.«Мемлекеттік қызметкерлер»Бұл да кең таралған «рөл»: алаяқтар салық қызметі немесе eGov.kz жүйесінің «1414» қызметінің қызметкері ретінде хабарласып, шоттарыңыз бұғатталатынын айтып, шұғыл түрде «қарызды төлеуді» талап етеді. Олар жалған төлем парақшаларына сілтемелер жібереді, онда пайдаланушы өзінің картасының мәліметтерін енгізіп, ақшасынан айырылады.Бұл схема туралы 2024 жылғы қазан айында Мемлекеттік кірістер комитеті қазақстандықтарға ескертті. Алаяқтар қазақстандықтарға қоңырау шалып, оларда салық органының хаты бар екенін немесе шотының бұғатталғанын хабарлайды. Мәселені шешу үшін бетпе-бет кездесуге жазылу мақсатында азаматтарға онлайн кезекке тапсырыс беру ұсынылады. Содан кейін олардан «броньдау» процесін аяқтау үшін 1414 нөмірінің кодын жазуды сұрайды.Кеңес: Қарыздарыңызды тек eGov.kz немесе салық кабинеті арқылы тексеріңіз.«Курьерлер»Бұл алаяқтық схемасы өте тапқырлықпен ойластырылған. Алдымен «гүл жеткізу қызметінің курьері» болып келген алаяқ жәбірленушіге белгісіз жіберушіден гүл ұсынып кетеді. Бірнеше күннен кейін «жеткізу қызметінің» өкілі қоңырау шалып, «есептілік үшін» SMS-тен келген кодты айтуды сұрайды. Егер жәбірленуші осы нұсқауларды орындаса, қаскөйлер оның шотынан ақша аударуы немесе кредит рәсімдеуі мүмкін.Ұқсас схеманы жалған курьерлер тауар түріндегі сәлемдемелерді жеткізу кезінде пайдаланады. Алаяқтар сәлемдемені қабылдау немесе одан бас тарту үшін SMS-тен кодты хабарлауды сұрайды.Кеңес: егер сіз сәлемдемелерге тапсырыс бермесеңіз, оларды қабылдамауыңыз керек. Гүл жеткізу жағдайында да абай болу керек. Жеке деректеріңізді, оның ішінде SMS-кодтарды ешкімге бермеңіз.«Жақын туыстар»Алаяқтар мессенджердегі аккаунтты бұзып, оның иесінің туыстарына «емдеуге» немесе «айыппұл төлеуге» шұғыл түрде ақша аударуды сұрайды. Кейде мұндай алаяқтар зардап шегушіге тікелей қоңырау шалып, оның туыстарының атын жамылып, өздерінің апатқа ұшырағанын айтып, көп ақша керек деп алдайды. Ал дауысты олар жасанды интеллект арқылы өзгерте алады немесе қысыл-таяң кезде адам әрқашан сақ бола бермейтінін пайдаланады.Биылғы жылы Астананың 86 жастағы тұрғыны алаяқтарға ақша бере жаздады: оған «жалған» қызы қоңырау шалып, апатқа ұшырағандықтан шұғыл көмек қажет екенін айтқан. Алаяқ 700 мың теңге сұраған, бірақ оны ала алмады, өйткені елордалық полицейлер қылмыстық схеманы анықтап, зейнеткерден алынған соманы алаяқтарға бергенге дейін дропперді ұстады.Кеңес: ақша аудармас бұрын әрқашан туыстарыңызға қайта қоңырау шалыңыз.«Жұмыс берушілер»Вакансия сайттарында алаяқтар жоғары жалақыны уәде етіп, хабарландырулар жариялайды. «Сұхбаттасудан» кейін олар «оқыту», «сақтандыру» немесе құжаттарды рәсімдеу үшін төлем жасауды сұрап, бұл ақшаны алғашқы жалақыға қосып береміз деп сендіреді.Қазнетте бірінен кейін бірі ұқсас хабарландырулар пайда болып тұрады, онда шын мәнінде жұмыс істемейтін «Қазақстан кітапханасы» күніне 9 мың теңгеден басталатын жоғары жалақыны, сондай-ақ икемді жұмыс кестесін уәде ете отырып, мәтін терушілерді жұмысқа шақырады. Іс жүзінде «кітапхана» алаяқтық схема болып шықты, онда шағын сұхбаттан кейін сенгіш азаматтардан сақтандыру сомасын төлеуді сұрайды, ал ақша түскеннен кейін өтініш берушілер бұғатталады.Кеңес: Жұмысқа орналастыру немесе оқыту үшін жұмыс берушінің ақы төлеуді талап етуге құқығы жоқ. Егер осындай талапты естісеңіз, әңгімені тоқтатып, болған оқиға туралы полицияға хабарлаңыз.«Техникалық қолдау» және «қауіпсіздік қызметі»Бүгінгі күні тек жұмыста ғана емес, күнделікті өмірді де технологияларсыз елестету мүмкін емес, оны алаяқтар қуана-қуана пайдаланады. Олар Google, Microsoft және Instagram сияқты ірі құрылымдардың қауіпсіздік қызметкерлері немесе ірі платформалардың техникалық қолдау қызметкерлері ретінде қоңырау шалады немесе жазады. Олар пайдаланушыларды өздерінің есептік жазбаларында проблемалар бар екеніне сендіреді және қашықтан қол жеткізу бағдарламаларын орнатуды ұсынады. Әрі қарай, алаяқтар құрылғыны толық басқарады және жеке деректерді, сондай-ақ ақшаны ұрлайды.2024 жылғы қаңтарда Ұлттық Банк кейбір алаяқтар қазақстандықтарды қауіпсіздік департаментінің қызметкерлері ретінде таныстыра отырып, жаңылыстыратынын хабарлады. Алаяқтар «екінші деңгейдегі банктерде алаяқтарды ұстау» деген сылтаумен өздеріне көмек керек деп сендіреді. Өз сөздерін растау үшін олар Ұлттық Банк қызметкерлерінің жалған куәліктерін ұсынады, содан кейін ұялы телефонға қашықтан қол жеткізуді, белгілі бір қосымшаны орнатуды немесе «қылмыскерлерді» ұстағаннан кейін қайтаруға уәде бере отырып, «арнайы операция» үшін белгілі бір шотқа ақша аударуды сұрайды.Кеңес: Техникалық қолдау қызметкерлері және қауіпсіздік қызметкерлері клиенттен сұрау түспей қоңырау шалмайды. Мұндай «мамандармен» сөйлеспеңіз, әйтпесе ақшаңызды жоғалтасыз.«Блогерлер»Әлеуметтік желілер – қуатты құрал, алаяқтар мұны жақсы түсінеді, сондықтан олар белгілі қазақстандық инфлюэнсерлердің парақшаларын үнемі бұзып отырады немесе оларды қолдан жасайды. Содан кейін оларды жалған ұтыс ойындары үшін пайдаланады: «жүлде ұтып алу» үшін жәбірленушілерге жеткізілім ақысын төлеуді немесе деректерді растау үшін сілтемеге өтуді ұсынады.2023 жылғы ақпан айында дипфейк технологиясының көмегімен алаяқтар бір белгілі вайнер бет-бейнесінің көшірмесі арқылы қазақстандықтарға «үлкен ақша табу» үшін белгілі бір топқа кіруді ұсынған бейнеролик жасаған. &nbsp;Кеңес: ешқашан күмәнді сілтемелерге өтпеңіз және сізге ұсыныстар жазатын шоттардың түпнұсқалығын тексеріңіз. Сондай-ақ, үлкен табысқа кенелуге уәде беріп, әйгілі блогерді немесе актерді сөйлетіп жасалған бейнероликтерге ешқашан сенбеңіз.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/moshenniki_hameleony_infographics_kaz_07091bb6a2.png" alt="мошенники-хамелеоны infographics каз.png">Сақ болыңыз, өзіңізді және жақындарыңызды қорғаңыз және <a href="https://fingramota.kz/kk/post/alaya-hameleondar-olar-zderin-kim-dep-tanystyrady">Fingramota.kz</a>-пен бірге қаржылық сауаттылығыңызды арттырыңыз!&nbsp;

Алаяқ-хамелеондар: олар өздерін кім деп таныстырады?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Ішкі істер министрлігінің Батыс өңірлік әскери-тергеу басқармасының бастығы пара алды деген күдікке ілінді, деп хабарлайды &nbsp;<a href="https://massaget.kz/">Massaget.kz</a> тілшісіне сілтеме жасап.Қылмыстық іс туралы ақпаратты Ұлттық қауіпсіздік комитеті растады. Бұған дейін БАҚ-та Ақтауда ІІМ-нің Батыс өңірлік әскери-тергеу басқармасының бастығы мен оның қол астындағы қызметкерінің ұсталғаны туралы ақпарат тараған еді. Олар қылмыстық іс бойынша оң шешім шығару үшін бір миллион теңге пара алған деген күдікке ілінді.<blockquote>«Аталған факт бойынша ҰҚК Қылмыстық кодекстің 366-бабы «Пара алу» бойынша сотқа дейінгі тергеу жүргізуде. Қылмыстық-процестік кодекстің 201-бабының 1-бөлігіне сәйкес, өзге ақпарат жариялауға жатпайды», – деп хабарлады ҰҚК баспасөз қызметі.</blockquote>Еске салайық, 2024 жылдың желтоқсан айының соңында ҰҚК қызметкерлері Маңғыстау облысында есірткі сатып жатқан үш қазақстандықты ұстаған болатын.Фото: Нұрболат Нұржаубай

ҰҚК Ішкі істер министрлігінің жоғары лауазымды қызметкерін ұстады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Елімізде 1 қаңтардан бастап жалпыға бірдей декларациялаудың төртінші кезеңі басталды. Бастапқы жоспар бойынша бұл кезеңде барлық ересек азаматтар, оның ішінде студенттер мен зейнеткерлер де декларация тапсыруы тиіс болатын.&nbsp;Алайда, Мемлекет басшысының жалпыға бірдей декларациялау тәсілдерін қайта қарау туралы тапсырмасына сәйкес, елден тыс жерлерде активтері бар адамдарды қоспағанда, азаматтардың осы санаты активтері мен міндеттемелері туралы декларацияларды ұсынудан босатылды. Бүгін Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпарат алаңында Қызылорда облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті басшысының орынбасары Асқар Елеманов жалпыға бірдей декларацияға енгізілген өзгерістер туралы айтты.<blockquote>– Өздеріңізге белгілі, Салық кодексінің 71 тарауында жалпыға бірдей декларациялауды 4 кезеңге бөліп табыс ету міндеттілігі көзделген. &nbsp;Жеке тұлғалардың жалпыға бірдей декларациялау мәселесі бойынша заңнамаға енгізілетін өзгерістерге сәйкес, активтер мен міндеттемелер туралы декларацияны (250.00-нысан) шетелде мүлкі бар ҚР азаматтары, ҚР резиденттері мен жеке практикамен айналысатын тұлғалар тапсырады. Сонымен қатар, сайланбалы лауазымға, мемлекеттік лауазымға орналасуға және олармен теңестірілген кандидаттар, оған қоса банктердің, бағалы қағаздар нарығының, сақтандыру ұйымдарының ірі қатысушылары болғысы келетін жеке тұлғалар да декларация ұсынады. Айта кету керек, жеке тұлғалардың жекелеген санаттары үшін міндетті декларациялау мен ерікті декларациялау құқығы сақталатын болады,- деді Асқар Сейдекәрімұлы.</blockquote><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/2025_zhyly_deklaracziyany_kimder_tapsyrady_515fc9cd1f.jpg" alt="2025 жылы декларацияны кімдер тапсырады.jpg">Фото: Нұрболат Нұржаубай

2025 жылы декларацияны кімдер тапсырады?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Дүкендерде банк карталары арқылы төлем қабылдамай, қолма-қол ақша талап ету заңсыздық. Бұл туралы Jibek joly телеарнасының жаңалықтарында <a href="https://kaz.inform.kz/news/krster-departament-saliktan-zhaltaru-ushn-kolma-kol-aksha-talap-etu-zansizdik-fc1ba4/">айтылды.&nbsp;</a>&nbsp;Кірістер департаментінің мамандары егер осындай жағдай орын алса, салық органдарына шағымдануға болатынын мәлімдеді. Ол үшін алдымен ескертіледі, екінші рет қайталанса, 157 мың теңге айыппұл салынады.Биыл елімізде мобильдік аударымдарды бақылау басталды. 3 айда 300-ден астам әртүрлі адамнан шотыңызға ақша түссе, көлеңкелі кәсіппен айналысады деген күдікке ілігесіз. Осыған байланысты кәсіпкерлер таза кірісін жасыру мақсатында жаппай қолма-қол ақша қабылдауға көшуі мүмкін деген қауіп бар. Айта кетейік, электронды ақша айналымдары 86 пайызға жеткен.Фото: Нұрболат Нұржаубай&nbsp;<figure class="media"><div data-oembed-url="https://youtu.be/ejDGYc0tOmQ"><div style="position: relative; padding-bottom: 100%; height: 0; padding-bottom: 56.2493%;"><iframe src="https://www.youtube.com/embed/ejDGYc0tOmQ" style="position: absolute; width: 100%; height: 100%; top: 0; left: 0;" frameborder="0" allow="autoplay; encrypted-media" allowfullscreen=""></iframe></div></div></figure>

Кірістер департаменті: Салықтан жалтару үшін қолма-қол ақша талап ету - заңсыздық  

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жаңа жылдық мерекелерден кейін, сыйлықтар, жеңілдіктер және акциялар туралы ойлармен жүргенде, көптеген сатып алушылар танымал маркетплейстерде сақтықты естен шығарып алады. Мұны алаяқтар бірден &nbsp;пайдаланып, жаппай мерекелік онлайн-сатып алулар кезінде белсенділігін арттыра түседі. Қаскүнемдер сенгіш азаматтарды алдау үшін барған сайын айлакерлік схемаларды ойлап табуда.Тиімді сауда жасадым деп қуанудың орнына, сіз ақшасыз және тауарсыз қалу қаупіне ұшырайсыз.<a href="https://fingramota.kz/kk/post/marketplejsterdegi-alayaty-ziizdi-alaj-oraua-bolady"> Fingramota.kz</a> алаяқтардың торына түспеу жолдарын түсіндіреді.Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің деректері бойынша, биыл елде 22 мыңнан астам интернет-алаяқтық фактісі тіркелген. Оның шамамен 34%-ы жалған тауарлар мен қызметтер туралы хабарландырулар, жалған сайттар және жалған сатушылармен байланысты жағдайларды құрайды.Жалған хабарландыруларАлаяқтар қымбат тауарды – мысалы, смартфон немесе ноутбукты – өте тиімді бағамен сату туралы хабарландыру орналастырады. Олар алдын ала төлем талап етіп (көбінесе танымал емес немесе шетелдік төлем жүйелерін қолдана отырып), ақшаны алғаннан кейін жоқ болып кетеді. Тағы бір мысал –көлікке «бронь қою» үшін кепілақы енгізуді талап етумен &nbsp;автокөлік сатылымы туралы хабарландырулар.Естеріңізде болсын, ешқашан тауарды алғанға дейін бейтаныс сатушыларға ақша аудармаңыз. Сонымен қатар, жеткізілімді немесе ресми төлем шлюзін қамтамасыз ететін ұсынылып отырған платформаның (маркетплейстің) қауіпсіз төлем әдістерін пайдаланыңыз. Егер сізден жеке аударым талап етілсе (жеке тұлға-жеке тұлға), бірден олардың сізді пайдаланып ақша тапқысы келетін алаяқтар немесе жосықсыз сатушылар екенін түсініңіз.Жалған тауарлар немесе дүкендерАлаяқтар танымал тауарларды тым төмен бағамен ұсынатын дүкен жасайды. Клиент тапсырысты төлейді, бірақ не жалған тауар алады, не мүлдем ештеңе алмайды. Қазақстанда маркетплейстерде жиі түпнұсқа электроника ретінде оның арзан көшірмелері (қолдан жасалғандары) сатылады, олар сатып алушыларға кепілдіксіз немесе жарамсыз күйде жеткізіледі.Өзіңізді қорғау үшін сатушы туралы пікірлерді әрқашан тексеріңіз. Егер дүкеннің пікірлері аз болса немесе олар біркелкі жазылған болса, ал баға басқалармен салыстырғанда әлдеқайда төмен болса, мұндай жағдайлар бірден күмән туғызары сөзсіз.Жалған қайтарымдар мен шағымдарБұл алаяқтық түрі сатушыларға әсер етеді: алаяқтар тауарға тапсырыс беріп, содан кейін оны қайтарған болады, бірақ түпнұсқа тауардың орнына жалған зат салады немесе бос қорап жібереді. Тіпті қорапқа тастар салынған жағдайлар да тіркелген. Қалай болғанда да, сатушылар ақшасынан айырылады, ал платформалар көбінесе «сатып алушы» жағында болады.Сондықтан да тауарды жібермей тұрып, алдымен оны суретке түсіріп, бейне түсірілім жасап алған жөн. Платформадағы сатушыны қорғаңыз және тауар нашар күйде қайтарылса, шағым жасаңыз. Ең бастысы – үндемей қалмаңыз және алаяқтыққа жол бермеңіз.Зиянды сілтемелер арқылы деректерді жинауАлаяқтар сатып алушылардың тауарды тезірек алу ниетін пайдаланып, маркетплейстің ресми беттері ретінде көрсетілетін фишингтік сілтемелер жібереді. Пайдаланушылар деректерін енгізеді және осылайша құрылғысын әртүрлі вирустардың енуіне жол береді, не фишингтік сайтта тіркеліп, өздері туралы құпия ақпарат қалдырады, оны алаяқтар одан әрі өз схемаларында пайдаланады.Тағы бір нұсқа – белгілі интернет-дүкендерден «тапсырысты растау қажеттігі» туралы ескертулерге еліктейтін фишингтік хаттар.Ақшаңыз бен жеке деректеріңізді жоғалтып алмас үшін, күмәнді сілтемелерге өтпеңіз және URL-мекенжайды мұқият тексеріңіз: ол маркетплейстің ресми доменіне сәйкес келуі және https-тен басталуы керек.Жалған курьерлер мен жалған жеткізу қызметтеріМұнда алаяқтар өздерін курьерлер немесе жеткізу қызметінің қызметкерлері ретінде таныстырып, жеткізу үшін алдын ала төлем сұрайды, бірақ оған қол жеткізілмейді. Кейде қаскүнемдер сізге қосымша ақыға «жедел жеткізу» қызметін ұсынады, әрине ол кейіннен өтірік болып шығады.Маркетплейс ұсынған ресми жеткізу қызметтерін ғана пайдаланыңыз және жеткізу төлемін ешқашан &nbsp;курьерге төлемеңіз. Сондай-ақ, егер тапсырыс бермегеніңізге сенімді болсаңыз, курьерлерге SMS-кодты айтпаңыз.Жалған ұтыстар мен жеңілдіктерБарлығымыз жеңілдіктер мен акцияларды жақсы көреміз, мұны алаяқтар жиі пайдаланады. Пайдаланушыларға үлкен жеңілдік немесе тауар ұтып алғаны (сыйлық) туралы хабарлама келеді. Сыйлық алу үшін олар «жеткізу» немесе «салық» үшін төлем жасауды сұрайды.Ұтыс туралы ақпаратты әрдайым маркетплейстердің ресми сайттарынан тексеріңіз. Сондай-ақ, белгісіз нөмірлерден немесе email мекенжайларынан &nbsp;келген хабарламаларға сенбеңіз.Бөгде қосымшалар арқылы төлем жасауСіз маркетплейстен тауарға тапсырыс бергеніңізді ұмытпаңыз, ал «сатушы» сізді тауарды бөгде төлем жүйелері арқылы төлеуге көндіруге тырысады ма? Сізге бұл жағдайда алаяқтың хабарласып тұрғанын белгілі. Қаскүнемдер әдетте мессенджерлер арқылы немесе ақшаны тікелей аударуды сұрайды, ал ақша аударылғаннан кейін, әрине, олар бірден жоқ болып кетеді.Есте сақтаңыз: тауарды тек қорғалған төлем жүйелері арқылы төлеңіз – бейтаныс адамдарға тікелей ақша жібермеңіз. Ресми дүкендер мен сатушылар мұндайға ешқашан жол бермейді, себебі олар өз беделін жоғалтқылары келмейді.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/rekomendaczii_infographic_kaz_82afae41ac.png" alt="рекомендации infographic каз.png">Қауіпсіздік бойынша тағы да аздаған ұсыныстар:дүкендер рейтингін және сатушылар туралы пікірлерді қарап, тексеріп шығыңыз;шамадан тыс тиімді ұсыныстарға сенбеңіз;хат-хабарларды және түбіртектерді сақтаңыз – бұл талқылаулар кезінде көмектеседі;хабарламалар мен хаттарға мұқият болыңыз: ресми ұйымдар ешқашан бейтаныс шоттарға ақша аударуды сұрамайды.Осы кеңестерді ұстанып, әрбір қадамыңызды тексеру арқылы жағымсыз жағдайлардан аулақ болып, қаржыларыңызды қорғай аласыз!Fingramota.kz-пен бірге қаржылық сауатты болыңыз!

Маркетплейстердегі алаяқтық: өзіңізді қалай қорғауға болады?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Соңғы жылдары қылмыстық жолмен алынған табыстарды заңдастыру схемаларында заңсыз криптоайырбастаушылар маңызды рөл атқарады, олар криптовалютаны фиаттық валюталарға және керісінше конвертациялауға мүмкіндік береді.Мұндай құрылымдар өз клиенттерін сәйкестендірмейді және күдікті операцияларды анықтамайды. Сондықтан, олардың қызметтерін көбіне кибералаяқтар мен есірткі заттарын өткізушілер пайдаланады.2024 жылы жалпы айналымы 60 млрд теңгені құрайтын 36 заңсыз крипто айырбастау пункті жойылды. 4,8 млн USDT (шамамен 2,5 млрд теңге) сомасына активтер бұғатталып, тәркіленді.Ұлттық қауіпсіздік комитетімен, Мәдениет және ақпарат министрлігімен бірлесіп жүргізген жұмыс нәтижесінде 3,5 мыңнан астам заңсыз онлайн криптоайырбастау қызметі бұғатталды.Инвестициялар тарту үшін криптовалютаны пайдаланған екі қаржылық пирамида әшкереленді. 545 мың USDT қайтарылды және 120 мың USDT бұғатталды.Қаржылық мониторинг агенттігі криптотранзакцияларға&nbsp; бақылауды күшейту және олардың қылмыстық мақсаттарда қолданылуына қарсы күрес жүргізуде халықаралық әріптестермен жұмысты жалғастыруда.Ақша жымқыру саласындағы бұзушылықтар үшін цифрлық активтер провайдерлеріне жауапкершілік жүктейтін заңнамалық түзетулер әзірленді.Қаржы ұйымдарындағы криптовалюта операцияларын тексеру күшейтілдіҚаржылық мониторинг агенттігі қылмыстық схемаларға қарсы күресу мақсатында қаржылық операцияларға тиімді бақылау құралдарын жетілдіруді жалғастыратын&nbsp; болады.Фото: islam.kz

Криптовалюта арқылы ақшаны заңдастыратын құрылымдарды жою жұмыстары жүруде

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жыл сайын ҚР Үкіметінің қаулысы негізінде мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылармен бірге Қордың ұзақ мерзімді төлемдері де өседі. 2025 жылдың 1 қаңтарынан бастап еңбекке қабілеттілігінен айырылуы және асыраушысынан айырылуы жағдайларына тағайындалатын әлеуметтік төлемдер 6,5 %-ға арттырылады. Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінің баспасөз алаңында&nbsp; Қызылорда облысы бойынша «Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры» АҚ филиалының директоры&nbsp; Гүлсім Денеева мәлімдеді.<blockquote>– Қызылорда облысы бойынша 3233 алушыға еңбекке қабілеттілігінен айырылған жағдайға және 2746&nbsp; асыраушысынан айырылған жанұяға төлемдер мөлшері ұлғайтылды. Бұдан басқа Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексіне сәйкес бала бір жарым жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты ай сайынғы әлеуметтік төлемнің мөлшері ұсталуға жататын міндетті зейнетақы жарналарын қосымша есептей отырып, бала туу кезектілігіне қарай белгіленген бала күтіміне байланысты мемлекеттік жәрдемақының мөлшерінен кем болмайды.&nbsp; Осыған байланысты, 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап Қызылорда облысы бойынша осы төлем 6 230 алушыға арттырылады, – деді Гүлсім Жұмағалиқызы.</blockquote>Отандық еңбек нарығында болып жатқан өзгерістерді ескере отырып, атап айтқанда, «платформалық жұмыспен қамту» сияқты жұмысқа орналастырудың жаңа түрі кеңінен тарала отырып, әлеуметтік аударымдар төленуі тиіс тұлғалар санаты да кеңеюде.

Сақтандыру қорынан кейбір әлеуметтік төлемдер мөлшері арттырылады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> 1 қаңтардан бастап мемлекеттік жәрдемақылардың барлық түрлері және базалық зейнетақы төлемі Ұлттық банк айқындайтын инфляцияның болжамды деңгейіне сәйкес&nbsp; көтерілді. Жаңа жылдан бастап еңбек сіңірген жылдары үшін және жасына байланысты&nbsp; зейнетақы төлемдерінің мөлшері&nbsp; 8,5 пайызға артты. Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпарат алаңында халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитеті Қызылорда облысы бойынша департаменті зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінің бас маманы&nbsp; Салтанат Дүйсенбай мәлімдеді.Жасына байланысты жаңадан тағайындалатын зейнетақы төлемдерінің мөлшерін есептеу үшін ескерілетін ең жоғары табыс мөлшері 203 060 теңгеден 216 260 теңгеге көбейтіледі.<blockquote>«Бала тууға байланысты біржолғы мемлекеттік жәрдемақы және бала бір жарым жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты ай сайын берілетін мемлекеттік жәрдемақы төлемдері де өсті. Бірінші, екінші және үшінші бала туылғанда берілетін біржолғы жәрдемақының мөлшері бұған дейін 140296 теңгені құраса, жаңа жылдан бастап 149416 теңгеге өсетін болады. Ал төрт және одан да көп бала туылғанда 232596 теңгеден 247716 теңгеге артады. Бала бір жарым жасқа толғанға дейінгі күтіміне байланысты берілетін жәрдемақы мөлшері тууы кезектілігіне байланысты 2025 жылдың 1 қаңтарынан бастап бірінші балаға 22649 теңге, екінші балаға – 26777 теңге, үшінші балаға – 30867 теңге, төртінші және одан да көп бала туылғанда 34995 теңгені құрайды», – деді Салтанат&nbsp; Жолдыбайқызы.</blockquote><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/aza_standa_zejneta_y_men_zh_rdema_y_m_lsheri_sti_8c7f6aa88d.webp" alt="Қазақстанда зейнетақы мен жәрдемақы мөлшері өсті.webp">Фото: Нұрболат Нұржаубай

Қазақстанда зейнетақы мен жәрдемақы мөлшері өсті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> 2024 жылы әлеуметтік қамсыздандыруға 5,4 трлн теңге бөлінді, оның ішінде зейнетақы төлеуге 3,8 трлн теңге қарастырылды. Барлық әлеуметтік төлемдерге (зейнетақылар мен жәрдемақылар) арналған шығыстар республика бюджетінің барлық шығыстарының 21,8 %-ын құрады.Мемлекет 2024 жылы мүгедектігі және асыраушысынан айырылуы бойынша 614 млрд теңгеге жәрдемақы төледі. Сонымен қатар, көпбалалы отбасыларды қолдауға 472,9 млрд теңге бөлді.2025 жылы халық алдындағы әлеуметтік міндеттемелерді орындау үшін 6 трлн теңге қарастырылғын, алушылар саны шамамен – 5 млн адам.Қазақстанда зейнетақы мен жәрдемақы мөлшері өсті2025 жылғы 1 қаңтардан бастап мемлекеттік жәрдемақылар мен базалық зейнетақы төлемдерінің барлық түрінің мөлшері ҚР Ұлттық Банкі айқындайтын инфляцияның болжамды деңгейіне сәйкес 6,5%-ға, ынтымақты зейнетақы 8,5%-ға, яғни инфляция деңгейінен 2% - ға оза отырып ұлғайтылды.Бұдан басқа Мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша 2023 жылдан бастап бес жыл ішінде ең төмен базалық зейнетақыны ең төмен күнкөріс деңгейінің 70 %-на дейін, ең жоғары – 120 %-ға дейін жыл сайын кезең-кезеңімен арттыру жүзеге асырылады.2025 жылғы 1 қаңтардан бастап мемлекеттік жәрдемақылардың ұлғаюының бірнеше үлгісі:- 1, 2, 3 бала туғанда берілетін жәрдемақы 140 мың теңгеден 149 мың теңгеге дейін, 4 және одан да көп бала туғанда берілетін жәрдемақы – 233 мыңтеңгеден 248 мың теңгеге дейін ұлғайды;- мөлшері балалар санына байланысты берілетін көпбалалы отбасыларға арналған &nbsp;жәрдемақы 4 баласы бар отбасылар үшін 59 мың теңгеден 63 мың теңгеге дейін, 10 баласы бар отбасылар үшін – 148 мың теңгеден 157 мың теңгеге дейін артты;&nbsp;- I топ мүгедектігі бар адамдарға арналған жәрдемақы 95 мың теңгеден 102 мың теңгеге дейін, II топ – 76 мың теңгеден 81 мың теңгеге дейін, III топ – 52 мың теңгеден 55 мың теңгеге дейін өсті.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/90d5bf25_6c97_4972_b8b4_4520103929a4_b1e5625501.jpg" alt="90d5bf25-6c97-4972-b8b4-4520103929a4.jpg">Фото: Нұрболат Нұржаубай&nbsp;

Мемлекет барлық әлеуметтік міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз етеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> 2025 жылы Қазақстанда мемлекеттік қызметкерлердің жекелеген санаттарының жалақысы 20 пайызға өседі, деп хабарлайды <a href="https://el.kz/biyl-600-myn-qazaqstandyqtyn-zhalaqysy-20-payyzga-osedi_400008480/">El.kz</a> ақпарат агенттігі.Жалақыны көтеру келесі мамандықтар бойынша жұмыс істейтін 600 мыңға жуық мемлекеттік қызметкерге әсер етеді:Бухгалтерлер, экономистер, заңгерлер, мұрағатшылар, кітапханашылар, мұражайтанушылар, орманшылар, техникалық персонал және тағы басқа мамандықтар бойынша жұмыс істейтін 600 мыңға жуық азаматтық қызметшінің жалақысы көбейеді. Жалпы, 2022-2025 жылдар аралығында азаматтық қызметшілердің жекелеген санаттарының жалақысы 2 есеге ұлғаяды, - деп хабарлайды министрлік.Мәселен, сарапшылар 2022-2025 жылдар аралығында мемлекеттік қызметшілердің жекелеген санаттарының жалақысы 2 есеге өсетінін түсіндірді.Сонымен қатар 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап Ұлттық Банк айқындаған инфляцияның болжамды деңгейіне сәйкес мемлекеттік жәрдемақылар мен базалық зейнетақы төлемдерінің барлық түрлерінің мөлшері 6,5%-ға, ынтымақты зейнетақылар – 8,5%-ға, яғни инфляция деңгейінен 2%-ға жоғары.<span style="background-color:rgb(246,246,249);color:rgb(102,102,135);font-family:-apple-system, BlinkMacSystemFont, &quot;Segoe UI&quot;, Roboto, Oxygen, Ubuntu, Cantarell, &quot;Open Sans&quot;, &quot;Helvetica Neue&quot;, sans-serif;">фото.png

Биыл 600 мың қазақстандықтың жалақысы 20 пайызға өседі

Қазақстанда&nbsp;заңнамалық&nbsp;жаңалықтар&nbsp;күшіне&nbsp;енді.&nbsp;Біріншіден,банк&nbsp;омбудсменінің&nbsp;өкілеттіктері&nbsp;едәуір&nbsp;кеңейтілді.&nbsp;Екіншіден,&nbsp;елімізде&nbsp;алғаш&nbsp;рет&nbsp;микроқаржы&nbsp;омбудсмені&nbsp;институты&nbsp;құрылды.Fingramota.kz&nbsp;бұл&nbsp;туралы&nbsp;толығырақ&nbsp;баяндайды.2024 жылдың маусым айында Мемлекет басшысы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне несие беру кезіндегі тәуекелдерді азайту, қарыз алушылардың құқықтарын қорғау, қаржы нарығын реттеу және атқарушылық өндірісті жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заңға қол қойды. Бұл құжат қазақстандық қарыз алушылардың құқықтарын қорғау мақсатында ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігімен әзірленді.Заңды жүзеге асыру үшін тамыз айында реттеуші келесі шешімдерді дайындады:- Банк омбудсменін сайлау, өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату және қызметін жүзеге асыру қағидалары;- Микроқаржы омбудсменін сайлау, өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату және қызметін жүзеге асыру қағидалары.Бұл түзетулер 2024 жылдың 21 желтоқсанынан бастап күшіне енді.Осылайша, банктермен немесе микроқаржы ұйымдарымен даулар туындаған қарыз алушылар кредиттік ұйымдармен келісімге келе алмаған жағдайда, мәселелерін банк немесе микроқаржы омбудсмендерінің көмегімен шеше алады.Банк&nbsp;омбудсмені&nbsp;деген&nbsp;кім?Банк омбудсмені – бұл өз қызметінде тәуелсіз тұлға, және заң бойынша банктер оның шешімдерін орындауға міндетті. Қазіргі уақытта ол қарыз алушы жеке тұлғалар мен банктер арасындағы ипотекалық қарыз шарттары бойынша дауларды сотқа жеткізбей шешеді. Омбудсменнің өкілеттіктері «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» заңда көрсетілген.Банк омбудсмені кеңсесінде азаматтар несие түрлері және банк өнімдері бойынша кеңес ала алады. Осылайша, банк омбудсмені қарыз алушылар мен банктер арасында ымыраласуға көмектесетін делдал ретінде қызмет етеді. Ол банктің ипотекалық қарыз шартының талаптарын немесе заңды бұзған жағдайда көмектеседі. Мысалы, егер банк ипотека бойынша пайыздық мөлшерлемені көтеріп, ай сайынғы төлеміңізді көбейтсе немесе қаржылық қиын жағдайда банк омбудсмені әрекет ету алгоритмін ұсына алады.Оның&nbsp;өкілеттіктері&nbsp;қалай&nbsp;кеңейтілді?Бұл туралы банктік омбудсмен Дархан Нұрпейісов айтып берді. Оның айтуынша, 2011 жылдың ақпанынан 2024 жылдың 21 желтоқсанына дейін банктік омбудсменнің өкілеттіктері тек қана ипотекалық несиелер бойынша, яғни кепілмен қамтамасыз етілген несиелер бойынша келіспеушіліктерді реттеумен шектелді. Бұл шешім сол жылдардағы мәселелермен байланысты болды: 2008 жылғы дағдарыстан кейін қарыз алушылар доллар бағамының өсуіне тап болып, несиелік міндеттемелерін орындау қиынға түсті. Сонымен қатар, жылжымайтын мүлік бағасының айтарлықтай төмендеуі байқалды, бұл қарыз алушылардың жылжымайтын мүлікті сату кезінде банктермен толық есеп айырыса алмауына әкелді.«Алайда соңғы жылдары, реттеу шараларын енгізу және ипотекалық тұрғын үй несиелерін қайта қаржыландыру мемлекеттік бағдарламасын іске асыру арқасында ипотекалық несиелермен байланысты мәселелер саны азайды. Бұл статистикада да көрініс тапты: ипотекалық несиелер бойынша өтініштердің үлесі жалпы сұраулардың 30%-нан аспады, ал шағымдардың негізгі бөлігі кепілсіз тұтынушылық несиелерге қатысты болды. Мұндай жағдайларда қарыз алушылар тек кеңес ала алатын, өйткені олардың істері біздің құзыретімізге кірмейтін», - деп түсіндірді Дархан Нұрпейісов.Осыны ескере отырып, Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі банктік омбудсменнің өкілеттіктерін банктік несие шарттары бойынша барлық келіспеушіліктерге кеңейтуді шешті. Бұл ипотекалық шарттарды, автонесиелеу шарттарын және азаматтардың тұтынушылық несиелерін қамтиды.Осылайша, 2024 жылдың 21 желтоқсанынан бастап банктік омбудсмен жеке тұлғалардың барлық банктік несие шарттары бойынша келіспеушіліктерді қарауға және қарыз шарты тапсырылған банктер мен коллекторлық агенттіктер үшін міндетті шешімдер қабылдауға өкілетті.Сонымен бірге, банктік омбудсмен тек сотқа дейінгі кезеңдегі өтініштерді қарастырады. Егер сот шешімі шығарылған болса, атқарушылық жазба бар немесе талап арыз берілген жағдайда, мұндай өтініштер қарауға қабылданбайды.«Банктік омбудсменнің өкілеттіктерін кеңейту банктік қызметтерді пайдаланушыларға өздерінің келіспеушіліктерін шешуде қолжетімділікті арттырады, бұл клиенттердің банк жүйесіне деген сенімін нығайтады. Банктер мен олардың клиенттері арасындағы келіспеушіліктердің сотқа дейінгі сатыда шешілген саны артады деп күтілуде, бұл қоғамдағы әлеуметтік шиеленісті төмендетеді. Сонымен қатар, қаржы реттеушісіне және сот органдарына түсетін жүктеме азаяды, өйткені оларға келіп түсетін шағымдар саны қысқарады», - деп атап өтті Дархан Нұрпейісов.Сонымен қатар, көптеген банк клиенттері ұзақ және шығынды сот процесінен босатылады, өйткені банктік омбудсменнің қызметтері тегін болып табылады.Банктік&nbsp;омбудсмен&nbsp;қандай&nbsp;өтініштерді&nbsp;қарамайды?Егер қарыз алушының банкке жүгінгендігін растайтын жазбаша дәлелі болмаса, онда банктік омбудсменге жүгінудің қажеті жоқ. Омбудсмен сотпен қаралып жатқан немесе заңды күшіне енген сот шешімі бар өтініштерді, сондай-ақ жаңа мән-жайлар болмаған жағдайда қайта бағытталған өтініштерді қарамайды.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/fin1_0f392cf0d8.png" alt="фин1.png"></figure>Банктік омбудсменге қалай жазылуға болады?Банктік омбудсменнің кеңсесіне мына мекенжай бойынша жүгінуге болады: Алматы қ., Айманов көшесі, 124, 301-кеңсе. Алдын-ала қабылдауға мына телефондар арқылы жазылу қажет: +7 (727) 261-22-16, +7 (727) 983-30-16, +7 (708) 983-30-16 немесе электрондық пошта арқылы: office@bank-ombudsman.kz.Сондай-ақ банктік омбудсменнің ресми сайты арқылы қабылдауға жазылуға болады: https://www.bank-ombudsman.kz/ndoc. Бұл жерде басқы бетте үш опция бар: «Өтініш беру», «Қабылдауға жазылу», «Пікір қалдыру».Егер қажет болған жағдайда банктік омбудсмен өтініштерді оқиға орнына шығып немесе онлайн режимде кездесулер өткізе отырып қарастыра алады.Микроқаржылық омбудсмен деген кім?Микроқаржылық омбудсмен – бұл өзінің қызметінде тәуелсіз тұлға, қарыз алушылар мен микроқаржы ұйымдары (МҚҰ) арасында делдалдық жасайтын маман. Ол микрокредит беру шарттарына байланысты туындайтын барлық мәселелерді шешумен айналысады. Микроқаржылық омбудсменге тек МҚҰ клиенттері – жеке тұлғалар жүгінуге құқылы, және оның көмегі де тегін көрсетіледі. Қазақстанда микроқаржылық омбудсмен міндетін Назгүл Естеусізова атқарады.Микроқаржылық омбудсменнің алдында микроқаржы ұйымдарының клиенттерінің құқықтарын қорғауды қамтамасыз ету және қарыз алушылар мен микроқаржы ұйымдары, коллекторлық агенттіктер арасындағы дауларды шешуге жәрдемдесу міндеттері тұр. Микроқаржылық омбудсменнің шешімдері микроқаржы ұйымдары мен коллекторлық агенттіктер үшін міндетті болып табылады.Микроқаржылық омбудсмен қандай өтініштерді қарамайды?Микроқаржылық омбудсмен келесі жағдайларда өтініштерді қарамайды:- егер өтініш сотпен қаралып жатса немесе заңды күшіне енген сот шешімі болса;&nbsp;- егер қарыз алушы мәселені реттеу үшін МҚҰ немесе кредиттік шарт бойынша құқық (талап) берілген тұлғаға жүгінгендігін растайтын жазбаша дәлелдемелер ұсынбаса;- егер жаңа мән-жайлар болмаған жағдайда өтініш қайта бағытталса.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/fin2_007e79bd4d.png" alt="фин2.png"></figure>Микроқаржылық омбудсменге қалай жазылуға болады?Микроқаржылық омбудсменнің кеңсесіне келесі мекенжай бойынша жүгінуге болады: Алматы қ., Мыңбаев көшесі, 53, 320-кеңсе. Алдын-ала қабылдауға мына телефондар арқылы жазылуға болады: +7 (727) 338-22-44, +7 (727) 338-22-25 немесе электрондық пошта арқылы: info@mfombudsman.kz.Сонымен қатар, микроқаржылық омбудсменнің ресми сайты арқылы қабылдауға жазылуға болады: https://mfombudsman.kz/.Айта кетейік, микроқаржылық омбудсмен де банктік омбудсмен сияқты кездесулерді офлайн немесе онлайн форматта өткізе алады.&nbsp;Қарыз&nbsp;алушыларға&nbsp;тағы&nbsp;нені&nbsp;білу&nbsp;керек?Егер қарыз алушылар банктік омбудсменнің немесе микроқаржылық омбудсменнің шешімдерімен келіспесе, олар кредиттік ұйыммен дауды сот арқылы шеше алады. Сотқа жүгінген кезде омбудсменнің шешімін басқа құжаттармен бірге қосу қажет.Сондай-ақ, банк, МҚҰ немесе коллекторлық агенттік омбудсменнің шешімін елемеген немесе оны белгіленген мерзімде орындамаған жағдайда, қарыз алушы омбудсменге қайта жүгінуіне болады. Алайда, заңнамалық өзгерістер енгізілгеннен кейін, кредиттік ұйымдар мен коллекторлық агенттіктер клиенттермен дауларды омбудсменнің шешіміне дейін реттеуге мүдделі.Егер банктік немесе микроқаржылық омбудсмен қаржы қызметтері пайдаланушысының құқықтарын бұзса, мысалы, банктік құпияны ашса, сіз омбудсмендердің әрекеттеріне немесе әрекетсіздігіне шағымдана аласыз. Ол үшін Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігіне жүгіну қажет:&nbsp;- жазбаша түрде мына мекенжай бойынша: А15С9Т5, Алматы қ., Көктем-3 ықшам ауданы, 21-үй;- E-Otinish жүйесі арқылы;- аумақтық тиесілігі бойынша аймақтық өкілдер басқармалары арқылы.Кеңестерді келесі байланыс арқылы алуға болады: Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің call-орталығы: +7 (727) 237 1000 немесе «Fingramota Online» мобильдік қосымшасы арқылы.Қаржылық сауаттылығыңызды бізбен бірге арттырыңыз!

Проблемалы несиелер: банк және микроқаржы омбудсмендеріне жүгініңіз  

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жастарға арналған ғылыми-танымдық «OYLA» журналының желтоқсан айындағы қаржылық сауаттылыққа арналған арнайы шығарылымында біз цифрлық алаяқтықтан қалай қорғануға болатынын және цифрлық гигиенаны сақтаудың маңыздылығын түсіндіреміз.Танымдық ақпарат, глоссарий, түрлі-түсті иллюстрациялар мен коллаждар – мұның барлығы жас оқырмандарға интернеттегі қауіпсіздіктің негізгі ережелерін меңгеруге көмектеседі.Цифрлық алаяқтықтың ең кең таралған схемаларын қарастырайық.Схема №1.&nbsp;Мессенджерлер&nbsp;арқылы&nbsp;хабарлама&nbsp;жіберу. Алаяқтар WhatsApp, Telegram немесе әлеуметтік желілерде сіздің атыңызға сыйлық ұтқандығыңыз немесе сәлемдеме келгені туралы хабарлама жібереді. Олар көрсеткен нөмірге қайта қоңырау шалуды немесе құпия деректеріңізді (мысалы, SMS немесе push-хабарлама коды) беруді сұрауы мүмкін.Не істеу керек? Бейтаныс адамдар жіберген сілтемелерге өтпеңіз. Телефонға немесе электрондық поштаға келген күмәнді хабарламаларға жауап бермеңіз. Өздерін кім ретінде танытса да, бөгде адамдардың нұсқауларын орындамаңыз.Схема №2. «Жақын&nbsp;адамдардан»&nbsp;келген&nbsp;қоңыраулар&nbsp;мен&nbsp;хабарламалар.&nbsp;Алаяқтар кез-келген телефон нөмірін – тек банктер мен басқа ұйымдарды ғана емес, сіздің жақындарыңыздың да нөмірлерін жалған жасай алады. Олар қоңырау шалып немесе хабарлама жіберіп, қиын жағдайға тап болғандарын айтып, көмек сұрайды – мысалы, шұғыл түрде ақша аударуды өтінеді.Не&nbsp;істеу&nbsp;керек? Сізге қоңырау шалынған нөмірге қайта қоңырау шалмаңыз және жауап ретінде SMS жібермеңіз, абонентке өзіңіз қоңырау шалыңыз. Бұл шынымен жақыныңыздың өтініші екеніне көз жеткізбейінше, ақша жібермеңіз. Бұл жағдайды ата-анаңызға немесе басқа ересектерге міндетті түрде хабарлаңыз – олар полицияға арыздануы керек.Схема №3.&nbsp;Интернеттегі&nbsp;сілтемелер&nbsp;мен&nbsp;баннерлер: «Басыңыз,&nbsp;және&nbsp;сыйлық&nbsp;алыңыз»&nbsp;және&nbsp;т.б.&nbsp;Мұндай сілтемеге өткенде сіз пайдаланатын құрылғыны алаяқтар бұзып, оған орнатылған қосымшаларға, жеке деректеріңізге, құпия сөздеріңізге және ата-анаңыздың байланыстырылған банк карталарына қол жеткізе алады. Сол сияқты, лицензияланбаған бағдарламаларды, қосымшаларды, ойындарды және белгісіз компаниялардың қызметтерін орнатқанда да қауіп бар.Не&nbsp;істеу&nbsp;керек?&nbsp;Интернетке қосылатын телефондарға, ноутбуктерге және басқа құрылғыларға антивирус орнатыңыз. Ата-анаңыздан сенімді әрі тексерілген антивирустық бағдарламаларын пайдалануды сұраңыз. Олар туралы пікірлер мен рейтингтермен мұқият танысыңыз.Интернетте әрдайым сақ болыңыз: күмәнді сілтемелерге өтпеңіз, күдікті сайттарға кірмеңіз, түсініксіз баннерлерді баспаңыз. Есіңізде болсын: тегін ірімшік тек тұзақта ғана болады!<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/fingramota_38ea4c6dd4.png" alt="финграмота.png">Айта кетейік, «OYLA» журналының балаларға арналған арнайы беттері мемлекеттік және орыс тілдерінде жарияланады. Бұл материалдар Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің Fingramota.kz қаржылық сауаттылықты арттыру жобасы аясында әзірленген.<a href="https://fingramota.kz/kk/news/post/cifrly-alayaty-degenimiz-ne-zhne-odan-alaj-satanua-bolady">fingramota.kz</a>

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қаржы