<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Наурызда 1 000 теңгелік жаңа банкнота айналымға шығады, деп хабарлайды BAQ.KZ тілшісі.</h4>1 000 теңгелік қағаз ақша "Сақ стилі" сериясынан тарайды. Кескінін суреттен көрсетілгендей. Наурыз айының аяғында айналымға шығады.Жаңа серияда &nbsp;жануарлар бейнеленген.Фото: Ұлттық банк

Наурыз айында жаңа банкнот айналымға шығады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жыл басынан бері халықты дүрбелеңге салған қосымша құн салығы әлі де мінберден түскен емес. Елдің пікірі екі жақты қалыптасып, бірі келіспейтіндігін дауласа, келесі бірі байыптың соңын бағуды көздеп отыр.&nbsp;Мемлекет басшысы отандық бизнес өкілдерімен кездесуінде Үкіметке қосымша құн салығын қайта қарауды ұсынды.&nbsp;<blockquote>– Кез келген реформаны жан-жақты сараптап, байыппен жүргізген жөн. Экономика салаларының ерекшеліктерін ескере отырып, түрлі нұсқаларды әзірлеу керек. Қосымша құн салығына қатысты бұған дейін көзқарасымды білдірмеген едім. Өйткені қызметтік дәрежеме сәйкес, менің әрбір сөзім, пікірім қатаң тапсырма сияқты қабылданады. Соған қарамастан бұл мәселе бойынша ойымды жеткізгім келеді. Қалай десек те, қосымша құн салығының мөлшерлемесі сараланып белгіленуге тиіс. Үкімет түпкілікті шешімді білікті сарапшылардың, қайталап айтамын, білікті сарапшылар мен кәсіпкерлердің, әлбетте депутаттардың пікіріне құлақ аса отырып, нақты есептеулер негізінде қабылдағаны дұрыс. Бір анығы, Үкіметтің қазіргі ұсынып отырған мөлшерлемесі тым жоғары. Сіздер нақты цифрды айттыңыздар. Оны қоғам қызу талқылады. Тіпті, кей жағдайда артық сөздер де айтылды. Дегенмен, бұл қоғам талқысына алдын ала салынған ұсыныс болатын. Тағы қайталап айтамын, Үкіметтің бұл бағыттағы жұмысы бизнес, қоғам, кәсіпкерлер, сарапшылардың, яғни барлық тараптың пікірі ескеріле отырып жалғасуы керек. Биыл нақты шешім қабылдануға тиіс, – деді мемлекет басшысы.&nbsp;</blockquote>Өздеріңізге белгілі, Үкімет&nbsp;12 пайыздан 16-ға дейін қосымша құн салығын арттыруды көздеп отыр. Қолданыстағы заң бойынша бұл салықты жылдық тауар айналымы айлық есептік көрсеткіштің 20 мың еселенген мөлшерін құрайтын сомаға жеткен кәсіпкерлер ғана төлейді. «Қазіргі қолданыстағы салық – әлемдегі ең төмен қосымша құн салығы» деген Үкіметтің отырысынан кейінгі брифингтегі Премьер-Министрдің орынбасары, Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғариннің пікірін талдап көрейік.&nbsp;Алдымен ғаламторда жарияланған өзге елдердегі ахуалға назар аударсақ. Дамыған мемлекеттердің көбінде қосымша құн салығы әжептеуір. Алайда алғашында ұсынған ҚҚС-ны 20 пайызға көтермес бұрын ескеретін мынадай мәселелер бар. Мысалы, Ұлыбританияны алайық. Бұл мемлекетте ҚҚС-ның үш түрі қолданыста. 20 пайыз, 5 пайыз және 0 пайыз. Негізінен көптеген тауарға 20 пайыз қосымша құн салығы салынады. Ал автокресло, үйді жылытуға пайдаланатын электр жабдықтары, электрді үнемдейтін технологияларға 5 пайыздық жеңілдігі болса, мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған ғимараттар, құрал-жабдықтар, кітаптар, газеттер, нәресте тамағы деген секілді біраз дүние қосымша құн салығынан босатылған. Осындайда ағылшындардың бәрін түгелімен есептеп, әрқайсысына жеке-жеке салық енгізіп шыққанына тәнті боласың.&nbsp;АҚШ-та дәл ҚҚС (VAT ағылшынша) деп аталатын салық жоқ. Есесіне, әрбір штаттың сатылған тауарға салынатын салығы бар. Америкаға барсаңыз немесе достарыңыз болса білуі керек. Дүкендердегі сөре бағасында көрсетілген сомасы кассада төлейтін ақшаңыз көбірек болады. Өйткені америкалықтар салықты көрсетпейді. Бұл олардың сәтті шешімі ретінде санайды.&nbsp;Еуропалық одақта да қосымша құн салығы жоғары. Көп жерде 27 пайызды құрайды. Жарайды делік. Еуропадажалақы да жоғары. Ал біздеше? Жалақамыз жығып бермейме?.. Ел аузындағы 20 пайызға көтерілген НДС қандай зиян әкеледі немесе пайда береді? Шынын айту керек, Қазақстан әлеуметтік мемлекет. Республикалық бюджеттің қомақты бөлігі әлеуметтік салаға жұмсалады. Яғни, қайтарымы жоқ, халыққа таратып беретін қаражат. Сол себепті жиналған салық жетпей қалып жатады. Көтерілген қосымша құн салығы есебінен бюджетке түсетін қаражат та артады деп болжап отыр. Оны да көрейік... Қателеспесем, былтыр салық түсімінің ширегінен астамын осы қосымша құн салығы құрады.&nbsp;Өкініштісі, көтерілген соң тауар мен қызметтің де құны өсетіні белгілі. Оның зияны қарапайым халыққа тиетіні де түсінікті. Сондықтан әлеуметтік салықты алып тастау жоспарланып отырған көрінеді.&nbsp;Сонымен бұл салықты түптеп келгенде тұтынушы төлейді деп тұрмыз. Рас, солай. Онда неге кәсіпкерлер «бизнесімді жабамын» деп жатыр? Өйткені тауар мен қызмет бағасы өскеннен сұраныс өспейді. Керісінше, төмендейді. Тіпті кей жағдайда өтпейді. Алайда Үкімет салықты көбейтпесек, бюджет тапшылығы арта береді, даму туралы айтпаса да болады деп отыр. Бюджет шығысының 40 проценті әлеуметтік салалар. Денсаулық пен білім салалары, бюджетке қарайтын мекемелерде істейтін қызметкерлердің жалақысы, зейнетақы, әскер, құқық қорғау органдары, тағысын тағы.Сонымен ҚҚС төлейтіндер қатарына 300 мыңға жуық салық төлеуші қосылады. Нәтижесінде бюджетке 6-7 трлн теңге қаржы түсуі мүмкін. Сол қаржының дамуға жұмсалатынын көреміз енді.Бұл қаншалықты тиімді болмақ? Дәл қазір өзінде пайдалы не зиянды деп кесіп айту қиын. Уақыт көрсетеді. Дегенмен жаңадан қабылданатын салық кодексінде тәуекелге баратын оң шешімдер болады деген үміт бар.&nbsp;Айдос МырзалыФото: Нұрболат Нұржаубай&nbsp;

Қасым – Жомарт Тоқаев: Үкіметтің ұсынып отырған мөлшерлемесі тым жоғары

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Ісін жаңадан бастаған инвесторлар қандай қателіктер жіберулері мүмкін екендігі жөнінде Fingramota.kz-пен бірге қарастырайық!Ойластырылмаған стратегияІсін жаңадан бастаған инвесторлардың басты қателіктерінің бірі — нақты стратегияның және мақсаттардың болмауы. Қор нарығында ісін жаңадан бастаушылар көп жағдайда тәуекелге бел буып, бірден көп кіріс алуды қалайды. Олар тәуекелдерге талдау жасамай, кірістілігі жоғары акциялар сатып алады. Бұл олардың бүкіл салған қаржысын жоғалтып алуына әкелуі мүмкін.&nbsp;Егер сіз ұзақ мерзімге инвестиция салып, табыс тапқыңыз келсе, алдымен стратегия құрып алыңыз. Бұл ретте, сіз қандай активтермен сауда жасайтыныңызды, мәмілелерді қаншалықты жиі жасайтыныңызды және шешім қабылдау кезінде нені басшылыққа алатыныңызды &nbsp;білу маңызды. Қарапайым стратегиялардан бастаңыз, тәжірибе жинақтаған соң күрделіге көшіңіз.Қысқа мерзімді көрсеткіштерді пайдалануІсін жаңадан бастаған инвесторда сапалы талдау болмаса, ол акцияларды оның соңғы жыл ішіндегі, ай, тіпті бір апта ішіндегі кірістілігін басшылыққа ала отырып сатып алулары мүмкін. Бұл инвестордың қысқа мерзімді көрсеткіштерді ғана болжап отырғанын білдіреді. Сондай оның шешіміне достарының, әріптестерінің, таныстарының және туысқандарының пікірлері де әсер етуі мүмкін. Нәтижесінде ол мұндай акциялар жоғары кіріс әкеледі деген сеніммен жоғары бағамен акциялар сатып алу тәуекеліне барады, одан кейін оның құны күрт түсіп кеткенін көреді. &nbsp;Компанияның акцияларының бағасы өзгеріп, құбылмалы болып, бағасы бір көрсеткіште тұрмайды. Тәжірибесі жоқ инвестор бір компанияның акцияларын сатып алуы мүмкін, алайда жағымсыз ішкі немесе сыртқы факторлардың салдарынан осы компанияның акцияларының құны түсіп кетуі мүмкін. Одан қорқып қалған инвестор тіпті бұл кірістен айырылып, шығынға ұшыратса да акцияларды сатып жіберуге асығады. &nbsp;&nbsp;Ісін жаңадан бастаған инвесторлармен салыстырғанда тәжірибелі инвесторлар &nbsp;неғұрлым тұрақты және құбылмалылығы төмен акцияларға басымдық береді. Баға неғұрлым аз құбылып тұрса, болжам соғұрлым дәл болады. Тәжірибелі инвесторлар нәтижеге тез жетуге ұмтылу және эмоциямен жасаған әрекеттер көбінесе шығынға әкелетінін жақсы біледі.Сондай-ақ, брокерлердің мүдделерін де ескеру маңызды. Олар мәмілелер үшін жоғары комиссия алуға мүдделі және олардың мүдделері инвесторлардың мүдделерімен сәйкес келмеуі мүмкін. Брокерлер үшін мәмілелердің жасалғаны, ал қағаздар портфельде ұзақ уақыт қалмағаны маңызды. Бұл факторды инвестициялық стратегияда ескеру қажет.Консервативті стратегияТіпті бағалы қағаздарға салған кезде де ортасын сақтау маңызды, шектен тыс консервативтілік те қажет, бірақ ол оң нәтижелерге әкеле бермейді. Консервативті тәсіл биржада сауда-саттық басталған кезде өзін ақтайды. Бұл тәсіл кірістілігі төмен және тұрақты, сол сияқты тәуекелі орташа аздаған қағаздар болуы мүмкін неғұрлым теңдестірілген инвестициялық портфель туралы білімнің жетіспеуінен туындауы мүмкін.Бұл стратегияда мүмкіндікті жіберіп алмаған және бағалы қағаздарды сатуда немесе сатып алуда ұзақ күтпеген маңызды.«Fortuna»-ға сенуЖаңадан бастаған инвесторлар көбінесе акцияларды тек сәтінің түсуіне немесе олардың қысқа мерзімді кірістеріне сүйеніп сатып алады, бұл болашақта үлкен шығындарға әкелуі мүмкін. Белгілі инвестор Уоррен Баффет айтқандай: «Түсінген нәрсеңізге инвестиция салыңыз және эмоцияңыздың шешімдеріңізді басқаруына жол бермеңіз».Сондықтан, акцияларды сатып алмас бұрын, компанияға байыппен қаржылық талдау жүргізіп, тарихын зерттеп, жалпы көрсеткіштеріне және беделіне көңіл аудару қажет. Сонымен бірге ел экономикасындағы, нарықтағы, саладағы және жалпы әлемдегі ахуал сияқты сыртқы факторлар да бар. Компанияның бизнес-жоспарын, жылдық есептерін және даму стратегиясын мұқият зерделеу қажет. Осы деректерді зерттеу арқылы талдау жасау үшін қажетті пайдалы дағдылар мен табысты инвестордың тәжірибесін алуға болады.Мерзімдерді дұрыс бағаламауЖаңа инвесторлар көбіне қысқа мерзімде табыс табуға тырысады. Бұл көбіне қателіктерге әкеледі, себебі бұл тәуекелі жоғары және көп жарнама жасалған акцияларды сатып алуға итермелейді. Нәтижесі: жаңадан бастаған адам ақшасын тез жоғалтып, инвестициялаудан да көңілі қалады. Ол үшін жаңадан бастаған инвестор «лонг» және «шорт» мәмілелердің түрін мұқият зерделеуі керек. «Лонг» акцияларды ұзақ мерзімді перспективада олардың өсуіне қарай сатып алуды көздейді. Мәміленің бұл түрі көп білімді қажет етпейді, акцияларды сатып алып, өскенін күтуге болады. «Шорт» қысқа мерзімді мәмілелерді білдіреді. Бұл жағдайда трейдер акцияларды брокерден қарызға алады, оларды «сол күнгі» бағамен сатады, кейінірек айырмасын өзіне қалдырып, одан да төмен бағамен сатып алады. Бірақ мәмілелердің бұл түрі инвестордың жоғары біліктілігін талап етеді, себебі бұл – күрделі және тәуекелді процесс.&nbsp;Сондықтан жаңадан бастаған адамның «лонг» мәміледен бастағаны жақсы әрі жеңіл болады.Барлық активті бір себеткеТек бір компанияның және тек бір саланың (мұнай секторы, банк, сақтандыру және басқалары) акцияларын сатып алу арқылы сіз ақшаңызды жоғалтуыңыз мүмкін. Бұл жағынан алғанда экономиканың түрлі салаларындағы бірнеше компанияның акцияларынан қоржын құру қажет. Әртараптандырылған портфель ең қолайлы болып табылады, себебі бір компанияның акциялары төмендеген кезде, басқалардың акциялары қаражатты жоғалтпай, инвестицияларды теңестіруге көмектеседі. Мысалы, егер бір бағалы қағаз құлдыраған кезде салымыңыздың тек 10%-ын жоғалтуға әкелетін болса, екіншісі 50% кіріс алуға көмектесуі мүмкін. Сонымен бірге инвестициялаудағы сараланған тәсіл сізді бір лотқа салған салымыңыздан гөрі көбірек кіріс әкелуі мүмкін.Ірі компанияларды ғана емес, шағын және орта бизнес компанияларын да қарастырған жөн.Қызмет көрсетумен байланысты комиссиялар мен шығыстарды дұрыс есептемеу&nbsp;Брокердің қызмет көрсетумен байланысты тіпті 2,5%-ды құрайтын комиссиясы, мысалы 10-20 жылдан кейін кем дегенде сіздің қор нарығындағы тұтастай кезеңдегі кірісіңіздің жартысын немесе одан астам мөлшерді құрауы мүмкін.Мысалы, 2,5%-ды құрайтын комиссиямен орташа жылдық кірістілігі 10% болатын 10 000 АҚШ доллары мөлшеріндегі инвестициялар жағдайында кірістіліктің шамамен 60%-ын жұтып қояды. Сондықтан инвестор басқарумен байланысты барлық комиссияны, сондай-ақ қаражаттың енгізілуі мен шығарылуын ескеруі керек. Басқа ілеспе шығыстарды айтпағанның өзінде осылай болуы тиіс. Бұл шығыстарды алдын ала есептеген жөн.Кірістілік кепілдігіҚазақстан Республикасы Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің сайтында инвестициялық қызметтер көрсететін лицензияланған брокерлер мен дилерлердің тізімі бар.Алайда, интернет арқылы жарнамалық роликтерде алаяқтықтың белгісі болып табылатын жоғары кірістілікке кепілдік беретін ұйымдар бар. Әдетте, оларда қаржы реттеушісі берген лицензия болмайды.Инвестициялардың әрқашан тәуекелмен қатар жүретінін білу қажет, &nbsp;сондықтан ешкім, соның ішінде лицензиясы бар брокерлер де жоғары кірістілікке кепілдік бере алмайды.Инвестициялаудың өзіндік тәуекелдері болады.&nbsp;Барлық жағымсыз сценарийлерді алдын-ала болжау, сондай-ақ алдын-ала толыққанды есептеулер жүргізу өте қиын. Сіз негізгі қажеттіліктерді анықтап және сізде кредиторлар болмайтын, кемінде бір жылға қауіпсіздік жастықшаңыз болған уақытта ғана компанияның акцияларына ақша салуға болады. Тағы бір қате әрі қауіпті қадам инвестициялар үшін алғашқы операуцияларға қарызды, оның ішінде достарыңыздан/таныстарыңыздан алған қарызды немесе кредитті, оның ішінде брокерден алған кредитті пайдалану болып табылады. Сіз сәтсәз инвестициялар нәтижесінде бұл ақшаны жоғалтып қана қоймай, банкке немесе брокерге қарыз болып қаласыз. Шығындарды азайту үшін аз мөлшердегі қаражаттан керек.Сондай-ақ, брокерлік компаниямен инвестициялау үшін келісімге қол қоймас бұрын, оның беделін тексеру маңызды. Брокердің ҚР Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі берген лицензияның бар екеніне көз жеткізіңіз. Мұны қаржы реттеушісінің www.gov.kz сайтынан және Қазақстан қор биржасының сайтында www.kase.kz сайтынан білуге болады. Лицензиясы жоқ брокерлермен жұмыс істеу&nbsp;сіздің барлық қаражатыңыздың жоғалуына әкеп соғуы мүмкін. Сондықтан қаржы реттеушісінің сайтында қол жетімді болатын жосықсыз компаниялардың тізімін мұқият қарап шығыңыз. Инвестициялық брокерлік компанияның консультантымен шартқа қол қоймас бұрын ТАЛАПТАРМЕН МҰҚИЯТ ТАНЫСЫП ШЫҒЫҢЫЗ. Шартты заңгерге көрсетіп, сарапшылардан консультация алған дұрыс.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/fingramota_f73e4d9d80.png" alt="fingramota.png">Есіңізде болсын, компаниялар әртүрлі себептермен жабылуы мүмкін және алдағы ұзақ мерзімді кезеңде сіздің инвестицияларыңыздың табысты болатынына ешкім кепілдік бере алмайды. Бағалы қағаздар мен акцияларға инвестициялар салу әрқашан тәуекелдермен байланысты. Алайда, дұрыс әрекет жасаған және нарықты үнемі зерттеп отырған жағдайда сіз бұл тәуекелдерді азайта аласыз.&nbsp;Оқыңыз, дамыңыз, арнайы ақпаратты зерттеңіз және өзіңіздің қаржылық сауаттылығыңызды үнемі арттырып отырыңыз!fingramota.kz

Ісін жаңадан бастаған инвесторлардың басты қателіктері: қалайша олардың алдын алуға болады?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Грейс-кезең (немесе жеңілдікті кезең) – бұл кредиттік картаны ұстаушы қарыз қаражаттарын пайыз төлемей пайдалана алатын уақыт. Егер берешекті осы мерзім ішінде өтеген жағдайда, банк пайыз есептемейді, бұл кредиттік картаны өз қаржыңды басқарудың ыңғайлы құралына айналдырады.&nbsp;Грейс-кезеңнің қалай жұмыс істейтіні, оның артықшылықтары және оның астарында не жатқаны жөнінде Fingramota.kz-пен бірге талқылап көрелік.&nbsp;Егер сіз кредиттік карта ресімдеу туралы шешім қабылдасаңыз, бірінші кезекте, оны ресімдеу талаптарын мұқият зерттеп алыңыз: яғни, картаға бір жылдық қызмет көрсету құны, жылдық пайыздық мөлшерлеме қандай, қай кезде ай сайынғы төлемдерді жасап отыру қажет, мерзімін өткізгені үшін қандай өсімпұл және қолма-қол ақша шешіп алған үшін қанша пайыз ұсталатыны жөнінде анықтап алған дұрыс. Есіңізде болсын, кредит алу оны қайтарудан әлдеқайда оңай және оны шартта белгіленген мерзімде жасап отыру қажет.Менеджерден консультация алуға ерінбеңіз, картаның жеңілдік кезеңі болғаны құптарлық (кредиттік лимитті пайызсыз пайдалану мүмкіндігі), оның ішінде сіз негізгі қарыз сомасына пайыз есептелмей мұндай картамен төлей аласыз. Бұл уақыт аралығы грейс- кезең деп аталады.Грейс- кезең қалай жұмыс істейді?Әдетте, грейс-кезең 2 сатыдан тұрады:1. Есеп айырысу кезеңі (көп жағдайда 30 күн) – бұл клиенттің карта арқылы сатып алулар жасау уақыты. Осы кезеңнің соңында банк қарыз сомасын белгілейді.2. Төлем кезеңі (әдетте 20-25 күн) – пайыздар төлемеу үшін қарызды өтеу мерзімі.55 күн құрайтын грейс-кезеңнің жұмыс мысалы:&nbsp;&nbsp;• &nbsp; 1 ақпанда есеп айырысу кезеңі басталады (30 күн).&nbsp;&nbsp;• &nbsp; 1 наурызда банк қорытындылайды – берешек сомасы белгіленеді.&nbsp;&nbsp;• 25 наурызға дейін төлем кезеңі қолданылады – егер қарыз толығымен қайтарылса, пайыздар есептелмейді.Маңызды: егер сіз тек&nbsp;ең төмен&nbsp;төлем жасасаңыз, онда&nbsp;грейс-кезең аяқталады және банк қарыздың қалған бөлігіне пайыздар есептейді.<figure class="image"><img src="/uploads/fingramota_kz_29be8afe78.png"></figure>Грейс-кезеңнің артықшылықтары&nbsp;Пайыздарды&nbsp;үнемдеу. Егер қарыз уақтылы төленсе, қарыз қаражатын артық төлемсіз пайдалануға болады. &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Бюджетті&nbsp;жоспарлаудағы ыңғайлылық. Грейс-кезең шығыстарды бөлуге және оларды жалақы алатын күнге байланыстырмауға мүмкіндік береді.Қосымша&nbsp;бонустар. Көптеген банктер кэшбэк арқылы ақша қайтаруды, серіктестерден алатын жеңілдіктерді және кредиттік картамен төлеген кезде бонустық ұпайларды ұсынады.Қосымша&nbsp;қаражатқа қол жеткізу. Грейс-кезеңі бар кредиттік карта күтпеген шығыстар орын алған жағдайда қауіпсіздік жастығы болуы мүмкін.&nbsp;Қауіп-қатерлер: неге назар аудару қажет&nbsp;1. Пайыздар&nbsp;грейс-кезең&nbsp;аяқталғаннан кейін барлық сомаға есептеледі. Егер борыш толығымен өтелмесе, банк тек қалдыққа ғана емес, бүкіл сатып алу сомасына да пайыз есептейді.2. Грейс-кезең&nbsp;қолма-қол ақшаны алуға қолданылмайды. Банкоматтан ақша алған кезде көп жағдайда комиссия алынады және ол жеңілдік кезеңіне жатпайды, сондықтан егер сіз картадан қолма-қол ақша алсаңыз, жеңілдік кезеңі аяқталуы мүмкін.3. Банктердің&nbsp;әр&nbsp;түрлі&nbsp;талаптары. Шартты мұқият оқып шығыңыз – кейбір банктерде грейс-кезең тек сатып алу кезінде, ал кейбіреуінде тіпті аударымдар кезінде де қолданылады.Тағы қандай ерекшеліктер бар?Грейс-кезең кредиттік карта арқылы жасалатын барлық сатып алу жағдайларында қолданылмауы мүмкін. Сондықтан банк менеджерінен барлық қажетті ақпаратты алдын ала алу және картаны ресімдеу алдында &nbsp;шарттың талаптарын мұқият зерделеу өте маңызды. Мысалы, егер сіз осы карта арқылы ақша аударсаңыз немесе кредиттерді немесе айыппұл төлесеңіз, жеңілдік кезеңі аяқталуы мүмкін. Бұл, егер картаның шарттарына сәйкес, пайдаланылған берешек толық өтелген жағдайда, грейс-кезең тауарларды, жұмыстарды немесе қызметтерді белгілі бір сомаға дейін (мысалы, 20 мың теңгеге дейін немесе 100 мың теңгеге дейін) сатып алу бойынша қолма-қол ақшасыз операцияларға ғана қатысты &nbsp;орын алуы мүмкін.Сонымен бірге грейс-кезеңінің нақты ұзақтығы банк көрсеткеннен қысқа болуы мүмкін екенін ескерген жөн. Бір банктің карталарында жеңілдік кезеңі бірінші сатып алудан басталуы мүмкін, ал кейбір банктерде ол айдың басынан басталады. Осылайша, сіз картаны, мысалы, 1 ақпанда алдыңыз, ал алғашқы сатып алуды 30 ақпанда жасадыңыз, нәтижесінде грейс-кезең іс жүзінде 30 күнге қысқарады.Сондықтан мобильді қосымша арқылы немесе банктің сайтында мерзімдерді мұқият қадағалап отыру, сондай-ақ SMS, push-хабарламалар арқылы банктен келген хабарламаларға назар аудару немесе менеджерлерден ақпаратты өз бетінше нақтылау маңызды. Сонымен қатар, егер клиент әдетте айына бір рет төленетін ең төменгі төлемді өтеу мерзімінде қарызын төлемейтін болса, банк кредиттік картаға қызмет көрсету үшін пайыздарды есептей бастауы мүмкін.Ай сайынғы төлем бойынша қарызды өтемеген кезде, банк әдетте қарызды төлегенге дейін клиенттің кредиттік картасын бұғаттайды. Қазақстандық банктердегі берешекті уақтылы өтемегені үшін өсімпұл күніне орта есеппен 0,5%-ды құрайды.Картаның мерзімі аяқталғаннан кейін шот жабылмайтынын, клиенттің кредиттік міндеттемесі тоқтатылмайтынын білу маңызды.Кредиттік карта иелерінің үйреншікті қателіктері&nbsp;Кредиттік карталардың иелері қарызды пайдалану кезінде жиі қателіктер жібереді, нәтижесінде пайыздар мен айыппұлдар болады. Олардың ең көп тарағандары:&nbsp; &nbsp;&nbsp;- &nbsp;Карта бойынша қосымша қызметтерге мән бермеу немесе оны тексермеу. Мысалы, банк сізге әдепкі қалпы бойынша сақтандыру қызметін қоса алады. Артық төлемеу үшін Сіз оны өзіңіз алып тастай аласыз немесе картаны рәсімдеу кезінде сақтандырудан бас тарта аласыз.&nbsp; &nbsp;- Клиенттің мөлшерлемелерге назар аудармауы. Көптеген банктерде операцияларды қолма-қол ақшасыз жасау мен ақшаны банкоматтан алу пайызы арасында үлкен айырмашылық бар.&nbsp;&nbsp;- Жаңа жеңілдік кезеңін күтпеу. Егер кредит бойынша пайызсыз мерзімнің ұзақтығы 50 күн болса, онда басында қарызды өтеу керек, ал қаржылық операцияларды жаңа грейс-кезең басталған кезде ғана жасау керек.&nbsp;&nbsp;- Кредиттік картаны рәсімдегеннен кейін тұтынушылардың карта қажет болмаған кезде ол жабыла ма, жоқ па екендігін бақыламауы. Егер төлем толық жабылмаса, картада қосылған қызметтер үшін қарыз жинақтала береді.&nbsp;&nbsp;- Бір мезгілде түрлі банктердің карталарын пайдалану. Бір кредиттік картаны ғана қолданған жөн. Себебі, сіз оларды бір-бірімен шатастырып қана қоймай, төлем жасаған кезде де жаңылысып қалуыңыз мүмкін. Егер клиент төлемді мерзімінде жасамаса, онда қосылған жоғары пайыздарды төлеуге мәжбүр болады.Кредиттік карталардың қандай артықшылықтары болса да, олар бойынша төлем жасауға міндетті екеніңізді есте сақтаңыз. Яғни сіз әрқашан ең алған міндеттемелеріңіз үшін жауапкершілікті түсінуіңіз керек. Сондықтан кредиттік картаны рәсімдемей тұрып, барлық тәуекелдерді бағалаңыз. Қарыздарды уақтылы өтеу үшін Сізде тұрақты кіріс болуы керек. Сонымен қатар, қаржылық қауіпсіздік жастықшасы түріндегі жинақталған ақшаңыз болуы керек. Егер Сіз жұмысыңыздан айрылып қалсаңыз немесе ауырып қалсаңыз, өзіңізді қорғай аласыз және кредит бойынша төлемді кешіктіруге жол бермейсіз.Қаржылық сауаттылығыңызды Fingramota.kz-пен бірге арттырыңыз!&nbsp;Фото: fingramota.kz

Кредиттік карталар бойынша грейс-кезең: ол деген не және оның артықшылықтары қандай?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бүгінгі таңда жасанды интеллект (ЖИ) көз ілеспейтін қарқынмен дамуда, оның өнімдерінің ішіндегі ең қауіптісі дипфейк&nbsp;–&nbsp;ол жасанды бейнелер, аудио және бейне жазбаларды қолдан жасау арқылы адамдарды жаңылыстырып, алдау дегенді білдіреді. Дипфейктер күннен күнге жетілдіріліп, шынайыдан ажырата алмайтындар дәрежеге жетті, оны алаяқтар азаматтарды алдау үшін әккі пайдалануда. &nbsp;Оларды жасау жолдары және өзіңізді және жақындарыңызды диджитал-алаяқтықтан қалай қорғауға болатыны жөнінде &nbsp;Fingramota.kz-пен бірге қарап көрелік.«Дипфейк» ұғымы «deep learning» деген сөздерден, яғни «терең зерделеу» және «fake» - «жалған» деген сөзден шыққан. «Дипфейк» – нейрондық желілерге негізделген технология, ол шынайы адамдардың бейнесіне ұқсастырып, жалған бейнелер, аудио және бейнежазбалар жасауға мүмкіндік береді. Заманауи дипфейктердің &nbsp;шынайы бейнелерге ұқсастығы соншалықты, ол жөнінде хабары адамдар жалғанды түпнұсқадан ажырата алмай жатады.Дипфейктердің негізгі түрлері1. Бейне – бейнероликтерде адамдардың жалған бет келбетін жасау, жалған сұхбаттар мен үндеулер жасау.2. Аудио – адамның дауысын жасау, туыстардан немесе басшылардан жалған қоңыраулар жасау.3. Кескіндер – жоқ адамдардың фотосуреттен жасау немесе шынайы суреттерді өзгерту.Алаяқтар дипфейктерді қалай қолданады?«Анашым, көмектес!» – «туысқандардан» қоңырауларАлаяқтар әлеуметтік желілерден немесе телефон қоңырауларынан адамдардың дауыстық жазбаларын жинайды, содан кейін жасанды интеллект көмегімен дипфейк-аудио жасайды. Әрі қарай олар «жәбірленушінің атынан» туыстарына қоңырау шалып, мысалы: «Анашым, мен апатқа ұшырадым, шұғыл ақша керек!» деген сияқты және басқа да қорқынышты дауыстық хабарлар арқылы жедел түрде ақша аударуды сұрайды. Олар көбінесе түнгі уақытта, жәбірленушінің алаңсыз отырған кезінде қоңырау шалады, көп жағдайда адамдар ойланбастан ақшаны аударып жібереді.Өзіңізді қалай қорғауға болады?&nbsp;Қоңырау сіз білетін нөмірден келсе де, оған бірден сене салмаңыз. Алаяқтар басқа адамдардың дауыстарын ғана емес, телефон нөмірлерін де қолдан жасауды үйреніп алған. Байланысты бірден үзіңіз және жақын адамның нөміріне өзіңіз қоңырау шалыңыз. Сондай-ақ, сіз және сіздің жақын туысыңыз ғана білетін код сөзін қолданыңыз.«Сіздің бастығыңыз ақша аударсын деп жатыр» &nbsp;Алаяқтар көбінесе компания басшысының атын жамылып, дипфейк-бейнежазбаны немесе аудионы пайдаланады. Олар қызметкерлерге ақша аударуға немесе конфиденциалды деректерді беруге шұғыл тапсырмалар жібереді. Біз бұл схеманы Fake Boss материалында егжей-тегжейлі сипаттап береміз.Өзіңізді қалай қорғауға болады? &nbsp;Ақша аударуды немесе конфиденциалды ақпарат беруді сұраған кезде әрқашан басшының өзімен хабарласып оның шынайы екендігін тексеріңіз. Сондай-ақ, кез келген қаржылық операцияларды бірнеше байланыс арналары арқылы растаңыз. Сонымен қатар, кез келген қаржылық операциялар үшін «қосарлы тексеру» ережесін енгізуді ұсынамыз.«Мен сені әшкерелеймін!» деп қорқытып, бопсалауАлаяқтар дипфейк арқылы жалған бейне жазбалар жасайды, онда өзін құрбан ретінде көрсетіп отырған адам бопсалайтын, ойдан туындаған нәрселер айтады. Содан кейін олар оны «жария етпеу» үшін ақша талап етіп, адамды бопсалайды, олардың талабы орындалмаған жағдайда өздері ойдан шығарған айыптайтын ақпаратты жария етеміз немесе осы бейнені желіде жариялаймыз деп қорқытады.Олардан қалай қорғануға болады?&nbsp;Ешқашан бопсалаушыларға ақша жібермеңіз. Қауіп төнген жағдайда дереу құқық қорғау органдарына және киберқауіпсіздік мамандарына хабарласыңыз.«Мен құқық қорғау органының өкілімін...» деп полиция қызметкерлері атын жамылған адамның бейне қоңырауларыАлаяқтар жәбірленуші туралы ақпаратты жинайды (мысалы, әлеуметтік желілер, деректердің жария болуы және т.б.) және құқық қорғау органдарының қызметкеріне ұқсайтын дипфейк бейнесін жасайды. Әрі қарай, олар құқық қорғау органдарының қызметкерімін деп өздерін таныстыра отырып, бейнеқоңырау жасауды бастайды және ықтимал жәбірленушіге оның қылмыстық іске қатысы бар екенін хабарлайды. Алаяқтар жасалған ауыр қылмыс туралы айтады және қылмыстық қудалауды болдырмау үшін айыппұл төлеу арқылы жағдайды «реттеуді» ұсынады. Алаяқтар өз сөздерін растау үшін жалған құжаттарды немесе жалған дәлелдерді қолдана алады.Қалай қорғану керек?&nbsp;Егер сізге құқық қорғау органдарынан қоңырау шалса еш жағдайда қорықпаңыз. Сізге қандай бап бойынша айыптап тұрғанын, іс-әрекет қашан орын алғанын және қандай полиция бөлімшесіне бару керек екенін сұраңыз. &nbsp;Сондай-ақ, сізге қоңырау шалған ұйымның: ҚР ІІМ немесе аудандық полиция бөлімшесінің жедел желісіне өз бетіңізбен қоңырау шалуыңыз қажет. &nbsp;Дипфейкті қалап ажырата білуге болады?Технологиялардың қарыштап дамыуына қарамастан, дипфейктерді ажырата білу әлі де мүмкін емес. Жасанды мимика мен бет-әлпетінің қимыл-қозғалысына назар аударыңыз – олар жиі резеңке тәріздес болады. Интернеттегі кейбір сервистер сапасы аса жақсы болмаса да, бір суреттің немесе бірнеше секундтық дыбыстық жазбаның көмегімен ғана дипфейк-бейнежазбаны немесе аудионы жасап бере алады. Адамның көзін жұмып-ашуы бір түрлі болуы мүмкін немесе тіпті болмауы мүмкін, сөздері аузының қимылына сәйкес келмеуі мүмкін, аздаған кекештену немесе робот секілді дауыс ырғағы сіздің назарыңызды өзіне аударту қажет. Сізге жасанды болып көрінетін тұстарға сіз күмәнмен қарауыңыз қажет. &nbsp;Әйгілі адамдар қысқа уақыт ішінде адам сенгісіз қыруар ақша табуды ұсынатын және салынған қаражаттың пайызбен қайтарылуына кепілдік беретін бейнежазбадан аса сақ болу керек. Алаяқтар ғана «таусылмас қазынаны» уәде етеді, ал шын мәнінде өз құрбандарына қиянат жасап кетеді. &nbsp;<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/internet_0ffaa9e353.jpeg" alt="интернет.jpeg">Дипфейк-алаяқтықтан қалай қорғанамыз? &nbsp;Скептик болыңыз:&nbsp;егер біреу дереу ақшаны аударуды немесе күдікті тапсырманы орындауды сұраса – ақпаратты қайта тексеріңіз. &nbsp;Деректің шығу көздерін тексеріңіз:&nbsp;расталмаған шулы бейнежазбаларға немесе дыбыстық хабарларға сенбеңіз.Код сөздерін белгілеңіз:&nbsp;жақын адамдарыңызбен адамды тануға көмектесетін құпия сөз ойлап табыңыздар. &nbsp;Қызметкерлеріңізді оқытыңыз:&nbsp;егер сіз ірі ұйымның бастығы болсаңыз немесе бизнесіңіз болса, дипфейктерден қорғану үрдістерін енгізіңіз, мысалы қаржылық сұрау салуларды екіфакторлы тексеру. &nbsp;Технологияларды қолданыңыз:&nbsp;дипфейктерді айқындауға көмектесетін бағдарламалар,&nbsp;мысалы&nbsp;Deepware Scanner&nbsp;немесе&nbsp;Microsoft Video Authenticator.Тағы бір маңызды ереже – өз дербес деректеріңізге сақ болу. Құжаттарыңыз бен банк карталарыңыздың суреттерін мессенджерлер арқылы еш уақытта жібермеңіз. Туыстар мен жақын достардың арасында да деректердің сыртқа кету қаупі болуы мүмкін. &nbsp;Өзіңізді және жақындарыңызды қорғаңыз және <a href="https://www.fingramota.kz/kk/post/meni-masatym-any-seni-aldau-alayatar-azamattardy-aldau-shin-dipfejkti-alaj-pajdalanady">Fingramota.kz</a>-пен бірге қаржылық сауаттылығыңызды арттырыңыз!Фото: fingramota.kz

Менің мақсатым анық – сені алдау: алаяқтар азаматтарды алдау үшін дипфейкті қалай пайдаланады 

Салық шегерімдері дегеніміз не және 2025 жылы оны қалай қолдануға болады?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> IPhone-ның әрбір жаңа&nbsp;түрі шыққан сайын мұндай&nbsp;гаджеттерді сатып алуға&nbsp;кезекке тұратындардың саны&nbsp;ғана емес, оларды сатумен байланысты алаяқтық схемалар&nbsp;да&nbsp;пайда болады.&nbsp;Әлеуметтік желілер мен мессенджерлерде&nbsp;күннен күнге&nbsp;танымал болып жатқан&nbsp;қаржылық алаяқтықтың жаңа бір түрі – «Көтерме&nbsp;бағаға 16-&nbsp;iPhone»&nbsp;схемасы.&nbsp;Бұл схема қалай жұмыс істейтіні, неге қауіпті және алаяқтардың айла -&nbsp;шарғыларына түспеу&nbsp;жолдарын&nbsp;Fingramota.kz-пен қарастыралық.Алаяқтар көтерме бағамен жаңа iPhone-ның ірі партияларына инвестиция салуды ұсынады, олар қайта сатудан артық пайда табуға уәде береді. Алайда, схема қаржы пирамидасының классикалық&nbsp;қағидаттарына негізделген: ескі қатысушыларға төлемдер жаңадан келген қатысушылардың салымдары есебінен жүзеге асырылады.1.&nbsp;Инвесторлар тартуҚаскүнемдер әлеуметтік желілерде (Instagram, Telegram, TikTok, ВКонтакте) және тақырыптық форумдарда «бизнес-мүмкіндікті» белсенді жарнамалайды. Олар азаматтарға 16-iPhone-ды нарықтық бағадан 30-50% төмен бағамен жаппай сатып алу мүмкіндігін, оларды қайта сатудан оңай кіріске кенелуге және мәміле бұзылған жағдайда ақшаның қайтарылатынына &nbsp;кепіл береді.Алаяқтар адамдарды бұл науқан «уақыт күттірмейтін және мерзімі шектеулі» деп сендіріп, тез арада инвестиция құю қажет деп асықтырады.2. Шынайы бизнес елесін жасауАлаяқтар сенімді көріну үшін жалған құжаттар жасап, әлеуетті инвесторларға қытайлық немесе араб жеткізушілерімен жасалған мәмілелерді, «сәтті аударымдардың» скриншоттары және сатып алынған iPhone-ның фотосуреттері бар чаттардағы жалған пікірлерді (көбінесе интернеттен жүктелген суреттер) алға тартады. Әдетте, алғашқы қатысушыларға ұйымдастырушылар уәде етілген кірісті өз қаражатынан төлейді немесе тіпті заңды болып көріну үшін бірнеше смартфон жібереді.Бұлар «сынап көрейінші» деп, ең аз сома салған &nbsp;«біріншілер». &nbsp;Шабыттанған салымшылар барынша көп қатысушыларды, оның ішінде жақындары мен таныстарын тарта бастайды.3. Дүрбелең туғызып, құрбандарына қысым жасауАқшаны тез арада жинап алу үшін, алаяқтар даурықпа ұрандарды пайдаланады, мысалы: «Акция жүріп жатыр, тек 20 орын!», «Тиімді бағаны пайдаланып қалуға екі сағатыңыз ғана қалды!», «Ертең гаджеттердің бағасы көтерілмек, ақша тауып, алып үлгер!» және т.б. Осылайша, адамдар осындай мүмкіндіктен айырылып қалмас үшін ақшасын қалай салып жібергендерін байқамай да қалады. &nbsp;Бұл сатыда сыйақы жаңа қатысушыларға өз қаражатынан емес, жаңадан келгендердің есебінен төленеді.4. Ақшаны шығарып алу және схеманың күйреуіАлаяқтар көп мөлшердегі сома мен белгілі бір қатысушылар санын жинап алғанда, байланысқа шықпай қояды, олардың Telegram-арналары мен чаттары жоғалып кетеді, ал кім ақша салды ол сыйақысыз қалады, сондай-ақ өз ақшасынан айырылады.&nbsp;Неліктен бұл қаржы пирамидасы?1. Нақты тауар жоқ – гаджеттерді сатып алу жүргізілмейді, ал төлемдер жаңа салымшылар есебінен жасалады.2. Жылдам және жоғары табыс табуға уәде беру – негізінде бизнесте гаджеттерді қайта сатуда мұндай пайыздар болмайды.3. Агрессивті маркетинг және дүрбелең туғызу – «мүмкіндікті жіберіп алмау» бойынша дүрбелең туғызу, өз мүмкіндігін жіберіп алмауға шақыру және «эксклюзивті қол жетімділікке» уәде беру.4. Ресми құжаттардың болмауы &nbsp;– іс жүзінде жұмыс істеп тұрған &nbsp;компанияның заң деректерінің, шарттар мен келісімшарттарының болмауы, көбінесе алаяқтар «уағдаластық» бойынша инвестиция салуды ұсынады.Мұндай схемалар сараң және осындай мүмкіндікті жіберіп аламын деген қорқынышы бар адамдарға негізделген. Осы жағдайда, адам неғұрлым тез шешім қабылдаса, оның алданып қалу қаупі көбірек болады.Бұл схеманың қандай түрлері бар?Алаяқтар алдау тәсілдерін жиі өзгертеді, бірақ мақсаты өзгермейді. Жиі қолданылатын бірнеше түрінен мысал келтірейік:«Эксклюзивті жеңілдікпен алдын ала тапсырыс беру»Алаяқтар iPhone 16 смартфонына эксклюзивті алдын ала тапсырыс бере алатындарын жариялайды. Сатып алушыларға оның құнының 50-70%-ын алдын ала төлеп тастайды ұсынады. Ақша аударылғаннан кейін алаяқтар іздерін суытады.«Apple серіктестерінің жеткізіп беруі»Алданған адамға оның «дилер» бола алатынын және гаджеттерді көтерме бағада сатып алу мүмкіндігінің бар екенін хабарлайды. &nbsp;Бар болғаны «сақтандыру депозитін» немесе «паушалдық жарна» енгізу керек.«Артық төлемсіз, зауыттан тікелей жеткізілетін iPhone 16»Алаяқтар iPhonе смартфонына тікелей Foxconn зауыттарынан немесе Дубайдан тапсырыс бере алатындарын, онда оның бағасының арзан екенін айтады. Сатып алушылар алдын ала төлемді жібереді, бірақ оларға ешкім смартфон әкеп бермейді.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/1_ee1bf9feb7.jpeg" alt="1.jpeg">Алаяқтарға алданып қалмау үшін не істеу керек?Жоғары пайда табу туралы уәделерге сенбеңіз. Егер сізге бір-екі айда 30-50% табыс табу туралы уәде берсе – бұл 100% алаяқтық. Құжаттар мен&nbsp;компанияны тексеріңіз. Нағыз жеткізушілер «Telegram-да достасу арқылы» емес, ресми шарттар негізінде жұмыс істейді. Бөтен адамдарға ақша аудармаңыз. Оларға жазылған адамдар немесе жағымды пікірлер көп болған жағдайдың өзінде бұл жалған нәрсе болуы мүмкін. Алдын ала төлемге байланысты схемаларға жоламаңыз. Нақты бизнесте мәмілелер кепілдіктер беретін ресми платформалар арқылы жүреді. Интернеттегі ақпаратты тексеріңіз.&nbsp;Пікірлерді&nbsp;оқып отырыңыз, бірақ олар аляқтардың сайттары мен әлеуметтік желілерінде емес, тәуелсіз форумдарда болуға тиіс. Егер схема танымалдылыққа ие болса, адамдар ол туралы әшкерелеу форумдарында жазуы да мүмкін. Сондай-ақ, ұйымды «Baiqa, piramida» Қаржылық мониторинг агенттігінің Telegram-ботының көмегімен қаржы пирамидасының және алаяқтықтың белгілерінің бар-жоқтығы бойынша тексеруге болады. Ақшаны аударып қойған жағдайда не істеу керек?Егер сіз ақшаны аударып қойған болсаңыз, бірінші кезекте сіз дереу банкке немесе аударымды жүзеге асыратын компанияға хабарласуыңыз қажет. Оларды болған оқиға туралы ескертіп, ақша қаражатының транзакциясын тоқтата алады ма, жоқ па соны анықтап алыңыз. Содан кейін тұрғылықты мекенжайыңыз бойынша құқық қорғау органдарына ресми өтініш жазыңыз – алаяқтар көп жағдайда іздерін қалдырып кетеді, әсіресе сома ірі болса.&nbsp;«Көтерме бағамен iPhone 16» схемасы – бұл жаңа гаджерттердің шулы атын қолдануға бейімделген қаржы пирамидасы. Ол эмоциямен жұмыс істейді: адамдар тиімді ұсынысты жіберіп алудан қорқады да инвестиция жасауға асығады. Мұқият болыңыз: егер сізге тәуекелсіз ақша табуды, эксклюзивті жеңілдіктерді және кепілдік берілген табысты ұсынса бұл алдау екенін біліңіз. &nbsp;Ақпаратты тексеріп отырыңыз, абыр-сабырға алданбай, бейтаныс адамдарға ақша жібермеңіз.&nbsp;ҚР ҚК 217-бабы бойынша қаржы пирамидасын құрғаны үшін мүлікті тәркілеумен, сондай-ақ белгілі бір қызметпен айналысу құқығынан өмір бойынша айырумен он екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыру қылмыстық жауапкершілігі көзделгенін атап өтеміз. &nbsp;Сонымен бірге ҚР Қылмыстық кодексінің 217-1-бабына сәйкес, қаржылық пирамиданы жарнамалағаны үшін, оның ішінде айтарлықтай залал келтіре отырып, ақпаратты бұқаралық ақпарат құралдары немесе интернет арқылы таратқаны үшін &nbsp;екі мың айлық есептік көрсеткішке дейін айыппұл салу немесе мүлкі тәркіленіп, екі жылға дейінгі мерзімге бас бостандығын шектеу көзделген.Достарыңыз алаяқтардың қармағына ілінбеуі үшін, олармен осы ақпаратты бөлісіңіздер!Фото: fingramota.kz

Бизнес: «гаджеттер көтерме бағамен» алаяқтық схемасын әшкерелейміз 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> 2024 жылы Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің Қызылорда облысы бойынша департаменті халықты зейнетақымен және әлеуметтік қамсыздандыруда, медициналық – әлеуметтік сараптама жүргізуде, мүгедектігі бар адамдарды әлеуметтік қорғау және арнаулы әлеуметтік қызметтер туралы заңнаманың сақталуын бақылауда бірқатар жұмыстардың басында жүрді.&nbsp;Тағайындалған зейнетақы мен жәрдемақылардың 63270 жаңадан рәсімделді. Бұл туралы ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің Қызылорда облысы бойынша департаментінің басшысы Бекболат Шәріпбеков мәлімдеді.<blockquote>- «2024 – 2026 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы» Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Заңына сәйкес, жасына байланысты зейнетақы, мемлекеттік базалық зейнетақы және жәрдемақылардың барлық түрлерінің мөлшері артуына байланысты, облыс аумағында 2024 жыл 1 қаңтардан бастап 255,4 мыңнан аса зейнетақы және жәрдемақы алушылардың төлем мөлшері қайта есептелінді. Есепті мерзімде Республикалық бюджеттен төленетін зейнетақы және әлеуметтік жәрдемақы тағайындауға қатысты 16 мемлекеттік қызмет түрі бойынша 126291 қызмет алушыға мемлекеттік қызмет көрсетілді, сәйкесінше 126291 іс-макеттері бекітілді,- деді Бекболат Жүнісәліұлы.</blockquote><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/zejneta_y_b757a6ec53.jpg" alt="зейнетақы.jpg">Фото: Нұрболат Нұржаубай

Зейнетақы мен жәрдемақы мөлшері өсті 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Аздаған жол-көлік оқиғасы көп уақыт пен күш жұмсауды қажет етпеуі керек. Шығынды өтеу процесін жеңілдетіп, жол қозғалысының барлық қатысушысының уақытын үнемдеу үшін 2024 жылғы қаңтардан бастап Еурохаттама қолданыла бастады.Fingramota.kz оны қалай қолдану және қандай жұмыс нәтижелері бар екенін толығырақ айтып береді.&nbsp;Артықшылығы қандай?&nbsp;2024 жылғы 1 қаңтардан бастап жолдардағы ұсақ апаттарға қатысқан автокөлік иелері сақтандыру жағдайларын реттеудің жеңілдетілген тәртібін – жол полициясын тартпай, сақтандыру төлемдерін қашықтан және жедел алуға мүмкіндік беретін Еурохаттаманы пайдалана алады. &nbsp;Ол үшін тараптар кінәлі кім, ал ЖКО салдарынан зардап шеккендер кім екендігімен келісіп, белгіленген 100 АЕК лимит шегіндегі шығын сомасымен келісуге тиіс. Ең бастысы, апат кезінде адамдар мен үшінші тұлғалардың мүлкі зардап шекпеуі керек. Тағы бір міндетті шарт – ЖКО-ға қатысушыларда қолданыстағы міндетті автосақтандыру полистері болуға тиіс.Еурохаттаманың ыңғайлылығы мынада: автокөлік иелері сақтандыру төлемдерін сақтандырушының кеңсесіне бармай-ақ қысқа мерзімде қашықтан ала алады.2024 жылдың басынан бастап 15 276 жағдай анықталып, олар бойынша &nbsp;2,3 млрд теңге төленді. Бұл ретте орташа төлем 190 840 теңгені, ал орташа төлем мерзімі 17,2 күнді құрады.Кім және қалай өтінім беру керек?Ресімдеу үшін ЖКО-ға қатысушының екеуі де ұялы телефондарына «Еурохаттама» қосымшасын немесе сақтандыру ұйымының қосымшасын жүктеп алуы немесе сақтандыру ұйымының сайтына жазуы тиіс. Тіркеу рәсімінен өтіп, оқиғаның фотоматериалдарын салу қажет.Маңызды: сақтандырушылар соқтығысу фактісі мен шығын мөлшерін растайтын қосымша материалдарды сұрамауы үшін сапалы түсірілген фото жіберілуі керек.Фотосуретті сәтті жүктеп, декларацияны толтырғаннан кейін бұл құжаттар сақтандыру компаниясына жіберіледі. Зардап шегушілерге сақтандыру жағдайының тіркелгені туралы SMS-хабарлама келуі тиіс. Егер SMS келіп түссе, бұл сақтандыру ұйымының өтемақы алуға өтініш қабылданғанын білдіреді. Осыдан кейін ғана автокөлік иелері ЖКО орнынан кете алады.Өтінім беру мүмкін болмаған жағдайда не істеу қажет?&nbsp;Егер қосымшаны орнату немесе пайдалану кезінде қиындықтар туындаса, қазақстандықтар өздерінің сақтандыру ұйымымен кеңесе алады немесе «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры» АҚ-тың байланыс орталығына +7 (727) 339 31 88, немесе 2570 нөмірі бойынша қоңырау соға алады.Сақтандыру төлемдері жөнінде ақпарат қайда сақталады?Сақтандыру жағдайын реттеу процесінің құжаттар топтамасын қалыптастырудан бастап төлем жасауға дейінгі барлық сатылары клиенттің жеке кабинетінде сақталады және Бірыңғай сақтандыру дерекқорында (бұдан әрі – БСДҚ) тіркеледі. Әрбір кезеңді электрондық тіркеу сақтандыру қызметтерін тұтынушылардың құқықтары мен мүдделерінің тиісінше қорғалуын қамтамасыз етеді.Сақтандыру ұйымдарының және БСДҚ-ның ақпараттық жүйелері үшін ақпараттық және дербес деректерді қорғаудың ең жоғары деңгейіне қойылатын талаптардың, сондай-ақ киберқауіпсіздік талаптарының болуы белгіленген.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/11_12_infographics_kaz_47a8da65d9.png" alt="11.12 infographics kaz.png">Осы цифрлық өнім жөнінде тағы нені білу қажет?«Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес Еурохаттама бойынша сақтандыру төлемі жүзеге асырылғаннан кейін пайда алушы (зардап шегуші) сақтандырушыға сақтандыру жағдайын реттеудің жеңілдетілген тәртібі кезінде өтеудің шекті мөлшерінен асатын зиянды өтеу туралы қосымша талаптар қоюға құқылы емес.100 АЕК-ке дейінгі мөлшерде сақтандыру төлемін жүзеге асырғаннан кейін сақтандырушының сақтандыру төлемін жүзеге асыру жөніндегі міндеттемесі тиісінше орындалған болып есептеледі.Сақтандыру ұйымымен даулар туындаған жағдайда зардап шегуші сақтандырудың барлық түрі бойынша азаматтар мен шағын кәсіпкерлік субъектілерінің өтініштерін қарайтын сақтандыру омбудсманына жүгіне алады. Сақтандыру омбудсманы сақтандыру ұйымдарының клиенттеріне өтеусіз негізде қызмет көрсетеді. Омбудсманның шешімі сақтандыру ұйымдары үшін міндетті болып табылады. Мұндай шешімді орындамау уәкілетті органның сақтандыру ұйымдары мен олардың басшыларына қатысты қадағалап ден қою шараларын қолдануына негіз болады.Қаржылық сауаттылығыңызды Fingramota.kz-пен бірге арттырыңыз!www.fingramota.kz

Еурохаттама – бір жылдағы жұмыс нәтижелері  

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Соңғы уақытта спеарфишинг деп аталатын алаяқтықтың бір түрі кеңінен таралуда. Бұл әдістің ерекшелігі – жеке тұлғаларға да, ұйымдарға да қауіп төндіруі.Fingramota.kz жаңа материалында спеарфишинг дегеніміз не және алаяқтардың аңдығаны кімдер екендігін талдаймыз.Спеарфишинг (spear phishing, аудармасы – «жасырын фишинг») – бұл нақты адамдар мен компанияларға бағытталған фишингтің түрі. Алаяқтар дербестелген тәсілдерді пайдаланып, құпия ақпараттарға, ақшаға немесе жүйелерге қол жеткізуді көздейді. Жаппай фишингтен айырмашылығы, спеарфишингтің шабуылдары алдын ала жоспарланып, нақты мақсаттарға бағытталады.Бұл қалай жүзеге асады?Спеарфишингтің бірнеше мысалын қарастырайық.Бірінші жағдайда алаяқтар компаниялардың топ-менеджерлері мен бухгалтерлеріне шабуыл жасайды. Олар қаржылық ақпаратқа немесе құжаттарға жоғары деңгейде қол жеткізе алатындықтан таңдалады. Алаяқтар бұл қызметкерлерге бас директордың атынан шұғыл ақша аудару немесе ішкі жүйелерге кіру құқығын беру туралы жалған хат жібереді. Бұл жерде спеарфишинг басқа алаяқтық түрімен – «Fake Boss» әдісімен тығыз байланысты.Біз бұл туралы осыған дейін жазған едік.Спеарфишингтің келесі ықтимал құрбандары – мемлекеттік қызметкерлер мен әскери құрылымдар. Мұнда алаяқтар әлдеқайда жоғары деңгейде жұмыс істейді, өйткені олардың мақсаты – тыңшылық немесе іріткі салу үшін құпия ақпараттарға қол жеткізу. Қаскөйлер мемлекеттік мекемелерге жұмыс құжаттарына байланысты деген сылтаумен қосымшасы бар хат жібереді.Алайда, бұл қосымша зиянды бағдарламаны қамтиды. Бұл санаттағы азаматтар нысанаға алынған себебі – олардың құпия мәліметтері стратегиялық маңызға ие болуы мүмкін.Спеарфишингтен дара кәсіпкерлер де зардап шегуі мүмкін. Алаяқтарға олардың серіктестері, клиенттері немесе қаржылық ресурстары туралы мәліметтер қажет. Бұл ақпаратты алу үшін алаяқтар оларға «өнім беруші» атынан жалған шотты төлеу туралы хат жібереді. Әдетте, шағын компанияларда киберқауіпсіздік әлсіз болады, сондықтан алаяқтар қажетті деректерді оңай алып, кәсіпкерлерді алдап, ақшалары мен құпия мәліметтерін тартып алады.Егер сіз әлеуметтік желілердің белсенді пайдаланушысы болсаңыз, спеарфишингтік алаяқтардың назарына түсуіңіз әбден мүмкін. Құпия деректеріңізді алғаннан кейін алаяқтар достарыңыз бен жақындарыңызды алдап, олардың ақшасын тартып алуға тырысады немесе сіздің атыңыздан ірі қарыздар ресімдеуге әрекет етеді. Сондай-ақ, дербес деректеріңізге қол жеткізіп, сізді бопсалауы мүмкін, мысалы, жеке хаттар мен фотоларыңызды пайдаланып, «үндемеу» үшін ақша талап етеді. Тағы бір әдіс – «ұтыс» туралы хабарлама немесе жалған парақша арқылы құпиясөзді қалпына келтіру туралы сұрау салу жіберіледі. Егер сеніп, құпиясөзді өзгертсеңіз, сіз туралы барлық қажетті ақпарат алаяқтардың қолына түседі.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/spearfising_infographics_kaz_1_096cfc87cd.png" alt="spearfising-infographics-kaz-1.png">Спеарфишингті қалай тануға болады?«Әңгімелесушілер» сіздің дербес деректеріңізді – атыңызды, лауазымыңызды немесе жұмысыңыз туралы ақпаратты пайдаланады; Қаскүнемдер шұғылдық ахуалын жасанды түрде туындатады – мысалы, әлеуметтік желідегі аккаунтыңызды өшіру немесе маңызды жүйеге қолжетімділікті жоғалту қаупімен қорқытады; Бөгде адамдар ақша аудару немесе құпия ақпарат жіберу туралы ерекше өтініштермен жүгінеді; Алаяқтар жалған сайттарға сілтемелер жібереді – олардың URL мекенжайында бір қарағанда байқалмайтын ұсақ қателер болуы мүмкін. Мекенжай әрдайым https-тен басталуы керек екенін есте сақтаңыз.Спеарфишингтен қалай қорғануға болады?Киберқауіпсіздік туралы ақпаратты үнемі оқып, тренингтер мен шеберлік сабақтарына қатысып, тиісті әдебиеттерді оқыңыз;Құрылғыларыңызда екі факторлы аутентификаттауды қосыңыз;Корпоративтік поштада спам мен фишингтен қорғау сүзгілерін орнатыңыз;Ақпаратты растау үшін жіберушіге ресми байланыс арқылы қоңырау шалыңыз;Белгісіз жіберушілердің қосымшаларын ашпаңыз және кім екенін айтса да бейтаныс адамдарға сенбеңіз. Fingramota.kz-пен бірге қаржылық сауатты болыңыз!fingramota.kz

Спеарфишинг: алаяқтардың аңдығаны кімдер? 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Мәжіліс депутаты Азат Перуашев Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғаринге жолдаған сауалында салық органдарын мобильді аударымдарды қадағалау саясатын қайта қарауға шақырды.Депутат мобильді аударымдарды қадағалаудың қазір ұсынылып жүрген нұсқасы Түркияның қателіктерін қайталатуы мүмкін екенін айтады.<blockquote>– Олжас Байділдинов сияқты сарапшылар қазіргі ұсынылып отырған тәсіл Түркиядағыдай ұлттық валютаның қосар бағамын туындатуы мүмкін екенін айтып жүр. Бұл елде қолма-қол емес ақша қалма қол ақшадан 10 пайыз қымбат. Бұл ондағы сұмдық қарқынмен келе жатқан инфляцияның бір көзі болып отыр, – деді Азат Перуашев.</blockquote>Сондай-ақ ол бұл істе әлемдегі табысты тәжірибелерді басшылыққа алу керек деген ой айтты.<blockquote>– Мысалы, көршілес Ресейде күн сайын 30-дан артық аударым қабылдайтын тұлғалар ғана бақылауға алынады. Оның өзінде әр төлемнің мөлшері 1000 рубльден артық, мұндай төлемдердің бір айдағы жалпы сомасы 1 млн рубльден көп болуы керек. Бұл біздің валютамен алғанда 5,5 млн теңгеден артық деген сөз. Ал бізде жалпы сомасы 255 мың теңгеден асатын ең ұсақ төлемдердің өзі мониторингке алынайын деп тұр. Іргедегі Ресейдің мөлшерлі шегінен 20 есе аз деген сөз. Қажетсіз ақпараттың мұнша көлемі кімге, не үшін керек, – деп сұрады ол.</blockquote>«Ақжол» партиясы мониторинг жүргізуге жататын төлемнің ең төменгі шегін 2000-нан 5000-ға дейін көтеруді ұсынып отыр.<blockquote>– Бір айдағы аударымдардың жалпы сомасына белгіленген 255 мың теңгелік шек біздің ахуалда ақылға сыймайтын мөлшер деп есептейміз. Төлемдердің сомасын кәсіпкерлердің таза пайдасы деп қарауға болмайды. Іс жүзінде шағын бизнестің таза пайдасы 15-20 пайыздан аспайды. Сондай 255 мың теңгенің айналымынан көретін кірісі 50-60 мың теңгенің айналасында ғана. Яғни, ең төменгі айлық мөлшерінен де төмен. Кәсіпкердің таза пайдасы 255 мың теңгеден асу үшін айналым 1 млн теңгеден асуы керек. Осыған байланысты «Ақжол» партиясы айына 1 млн теңгеден асқан мобильді аударым қабылдағандарға ғана мониторинг жүргізуді ұсынады, – деді депутат.</blockquote>Фото: Нұрболат Нұржаубай

Мобильді аударымдардың шегін 255 мыңнан 1 млн теңге көтеру керек — депутат   

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> 2023 жылдан бастап Қазақстанда қаржылық алаяқтықпен күресу мақсатында ерікті түрде кредиттен бас тарту шарасы енгізілді, - деп хабарлайды <a href="https://massaget.kz/news/kazakstanda-kay-kredit-avtomattyi-turde-joyyiladyi-123672/">Massaget.kz</a>Әрбір азамат қарыз алу мүмкіндігіне шектеу қою құқығына ие. "Стоп-кредит" қызметі eGov сайты мен мобильді қосымша арқылы қолжетімді. Бұл қызметті қалай пайдалану керектігін Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) түсіндірді.Қызметті компьютер арқылы пайдалану үшін келесі қадамдарды орындау қажетegov.kz сайтына кіріп, жеке кабинетке тіркелу; "Қызметтер" бөлімінде "Банктік қарыздар мен микрокредиттерді алудан ерікті түрде бас тарту" қызметін таңдап, онлайн тапсырыс беру; &nbsp;Барлық міндетті өрістерді толтырып, электрондық сандық қолтаңба (ЭЦҚ) арқылы өтінімді қол қою; Жеке кабинетте "Қызметтерді алу тарихы" бөлімінде сұрау нәтижесі туралы хабарламамен танысу.Мобильді қосымша арқылы қызметті пайдалану үшінeGov мобильді қосымшасын ашу; "Қызметтер" бөлімінде "Салықтар мен қаржы" бөлімін таңдау; "Банктік қарыздар мен микрокредиттерді алудан ерікті түрде бас тарт" бөлімін таңдаңыз; Қажетті деректерді толтырып, сұрауды электронды түрде қол қойыңыз.<blockquote>"Осыдан кейін сіздің кредиттік тарихыңызда қарыз алу құқығынан бас тартқаныңыз туралы белгі пайда болады. Кредиттік ұйымдар кредиттік бюролардан ақпарат сұратқанда, бұл шектеу көрініп, қарыз беру туралы шешім қабылданбайды. Егер сіздің келісіміңізсіз қарыз рәсімделсе, жеке шектеуге қарамастан, қарыз автоматты түрде жойылады", - деп хабарлады ҚНРДА.</blockquote>Бұл қызметті кез келген уақытта өшіріп тастау оңай. Сонымен қатар бұл шектеу ломбардтар мен өз клиенттерінің кредиттік тарихын бағаламайтын басқа ұйымдарға қатысты емес. 2024 жылдың 30 желтоқсанына дейін "Стоп-кредит" қызметін 920 мыңнан астам азамат пайдаланған.&nbsp;Фото: Нұрболат Нұржаубай

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қаржы