<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Сейсенбі күні Әбділда Тәжібаев атындағы облыстық әмбебап ғылыми кітапханасында Алаш қозғалысының қайраткері, Түркістан өлкесі халықтарының азаттық күресі жетекшілерінің бірі, публицист Мұстафа Шоқайға арналған «Мұстафа Шоқай – әлем таныған тұлға» атты дөңгелек үстелі өтті. Шараға облыстың зиялы қауым өкілдері, еңбек адамдары, ардагерлер, ұстаздар, жастар, студенттер, ғалымдар мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатысты. Жиынға қатысушылар мемлекет және қоғам қайраткері, журналист, «Шоқайтану» ғылыми орталығының ғылыми жетекшісі, саяси ғылым докторы, профессор Ә.Бәкір, тарих ғылымдарының кандидаты, доцент, қалалық мәслихат депутаты А.Мұсабаева, М.Шоқайдың ұрпақтары Р.Ерғалиева, У.Ашеков және М.Шоқай атындағы № 187 Ақпараттық технологиялар мектеп-лицейінің тарих пәнінің мұғалімі К.Еркебаева өткен ғасырда тұтас Түркістанның азаттығы үшін күрескен Мұстафа Шоқайдың тарихи тұлғасы мен идеясы жөнінде кеңінен сөз өрбітіп, пайымды пікірлерін ортаға салды. «Мұстафа Шоқай мұрасы» тақырыбында арнайы кітап көрмесі ұйымдастырылды. Көрмеге Мұстафа Шоқайдың әр жылдары жарық көрген кітаптары, мерзімді басылым беттерінде жарияланған мақалалары, Шоқайтанушы-ғалымдардың ғылыми еңбектері, кітаптары мен мақалалары қойылды.&nbsp;

Алаш зиялысына арналған дөңгелек үстел өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Қазақтың «қыдырып қайтайық» деген сөзінің аясы кең. Себебі ел азаматтарының саяхаттауға деген құмарлығын айтып жеткізу мүмкін емес. Кейбір жандар саяхаттау үшін ғана жаралғандай. Жаңа, қызықты оқиғаларды бастан кешуді жаны қалап тұрады. Ал кейбір адамдар оны дүниетаным кеңейтудің жолы емес, тек демалыс деп қана ұғады. Қалай десек те, екі топтағы жандар да қаражаты мен күш-қуатын қыдыруға, ел тануға жұмсайды. Сондай жерлесіміздің бірі, жиһанкез – Әсем Қаһарманова.<blockquote>– Саяхаттау – менің бала күнгі арманым. Оқушы кезімде география пәнінен сабақ беретін Дария апайымның қолынан үлкен әлем картасы түспейтін. Сабақтың 45 минуты картадағы 190-нан астам мемлекет пен астаналары, аралдар мен мұхит, теңіздердің атауын жаттаумен өтетін. Тақтаға шығып картадан аталған мемлекеттерді тауып, тарихы туралы түсінік айтатынбыз. Сол кезеңде “бір күндері осы мемлекеттерді аралайтын уақыт келеді” деген іштей сенім болатын.Шет мемлекетке алғашқы сапарым 2014 жылы басталды. Ол уақытта студент ретінде басты мақсатым – білім алу еді. Академиялық ұтқырлық бағдарламасы арқылы 2014 жылы Қырғызстан мемлекеті, Бішкек қаласы Жүсіп Баласағұни атындағы Қырғыз Ұлттық универсиетінде білімімді шыңдап, 2016 жылы Қытай елі Санджы қаласының белді оқу орнында тәжірибе жинақтадым.Мысалы тіл үйренудің басты әдісі – тәжірибе. Қытай тілі сабағының бірінші күнінде теория жүзінде ереже жазып, саудаға байланысты жаңа сөз жаттасақ, екінші күннің тапсырмасы дүкендерге барып, жаңа сөздерді пайдаланып, сатушылармен сөйлесіп, керек заттарымызды алу болатын. Мұғалім үндемейді, бірақ бізбен бірге еріп жүреді және сол арқылы бізді бағалайтын, – деді Әсем Бекнұрқызы.</blockquote>Оның айтуынша, әр елдің өзіне тән білім жүйесі бар. Ешбірі салыстыруға келмейді. Оқу барысында өзіне керек ақпаратты түртіп алып отырған.Жиһанкез ару саяхатшы ретінде осы кезге дейін 10 мемлекет, 25-тен астам қаланы аралап үлгерген. Атап айтқанда, Ресей, Қытай, Моңғолия, Түркия, Қырғызстан, Өзбекстан, Еуропа мемлекеттері.<blockquote>– Еуропаға саяхат кезінде ұнағаны – қалалар тұрмақ мемлекеттердің бір-біріне жақын орналасқаны. Аз уақыт аралығында автобуспен бірнеше мемлекетке барып-қайтуға болады. Барған әр қаланың орындары бөлек. Керемет пейзаждар, қайталанбас табиғат, ежелгі сәулет, тарихи ескерткіштер – бәрін бір уақытта Еуропадан табуға болады. Ерекше ұнағаны Испанияға тиесілі Балеар архипелагының астанасы – Пальма де Майорка аралы. Бұл қала заманауи және ортағасырлық сәулет өнерінің ерекше қоспасы. Мұнда ежелгі соборлар мен тар көшелер, ыңғайлы қонақ үйлер мен қалалық ғимараттар тамаша үйлесім тапқан. Орта ғасырда басқыншылық соғысынан кейін шіркеуге айналған мешіт те осында орналасқан.Биыл іс-сапармен Моңғолияда болдым. Бұл ел көпшілік үшін жұмбақ мемлекет. Мен үшін де солай болған. Сапар аясында жарты әлемді жаулаған Шыңғыс ханның ту тіккен жерін жаңа қырынан таныдым. Бір қызығы, моңғол азаматы елдің кез келген аймағынан тегін 0,7 гектар жерге киіз үйін тігіп, өмір сүре береді. Салт-дәстүрлерінің өздеріне тән өзгешелігі бар, ал ұлттық ойындары бізге ұқсас келеді, – дейді Әсем.</blockquote>Саяхат азарт ойыны секілді, ел аралаған сайын құштарың оянып, тынысың ашылады. Ол үшін де өмір салтына айналып бара жатқандай. Әр жылын жоспарлағанда саяхатқа міндетті түрде арнайы күн белгілеп қояды.<blockquote>– Жалпы демалудың екі түрі бар: бірі теңіз жағалауларында суға түсіп, күнге күюді ғана мақсат ететін пассивті демалыс болса, ендігісі қала аралап, жергілікті музейлерге барып тарихымен танысу, тұрғындардың тыныс-тіршілігі мен мәдениетін көзбен көру активті демалыс түрі. Маған екінші түрі жаныма жақын.Жақындарым мен достарым үшін мен кішкентай жолдорбасы бар саяхатшы Дарамын. Осы тұста саяхатшы мен туристің айырмашылығын білген жөн секілді.Турист тек оншақты күнге тур алып, турагенттің жоспарына сай елді аралап, көре алады. Ал саяхатшы шетелге шыққанда жүріп өтетін маршрутын өзі белгілейді, қаласа жоспарын, бағытын оңай өзгерте алады. Сәйкесінше, саяхатшының күнделікті өмірі де туристке қарағанда ерекше, қызыққа толы болады. Себебі жоспарсыз шытырмандарға тап болуыңыз да мүмкін. Мысалы, сіз бүгін бес жұлдызды қонақ үйде жатсаңыз, ертеңіне әуежайда түнеуіңіз де ғажап емес. Кез келген жағдайға дайын болу керек, – дейді жиһанкез.</blockquote>Жасыратыны жоқ, саяхаттау адамды төзімді әрі мықты етеді. Жиі саяхаттайтын адам жолсапар барысында әртүрлі жағдайларға тап болады, өзі үшін жаңалық ашады. Соның нәтижесінде оның тез шешім қабылдап, әрекет ету қабілеті арта бастайды.<blockquote>– Ақшаны дұрыс жұмсауды үйренесің. Шет елде жүріп, сол елдің тілін білсеңіз жақсы, білмеген жағдайда жол сұрау үшін ымдап түсіндірудің өзі сіздің коммуникациялық, адаммен қарым-қатынас орнату, тез тіл табысу қасиетіңізді дамытады. Жаңа ортаға оңай бейімделу әр саяхатшыға тән. Сонымен қатар дүниетанымы, жалпы таным көкжиегі үнемі кеңейіп отырады.Сондықтан өзім үнемді саяхаттау үшін 5 лайфхакты естен шығармаймын. Біріншісі, ұшаққа билетті арзан алу үшін 1-2 ай бұрын тапсырыс беру немесе тікелей рейс емес, белгілі бір қалаға дейін ұшып, сол жақтан отыруға болады. Екіншіден, қымбат дәмхана емес, көшеден тамақтану немесе қоғамдық асханалардан тамақтану, бес жұлдызды қонақ үй емес, хостель жалдау арқылы үнемдеуге болады.Саяхаттың негізгі мақсатын ұмытпаған абзал, яғни сіз шоппинг немесе туған-туыстардың әрқайсысына естелік кәдесыйлар аламын деп қаражатыңызды шашқаннан гөрі жаңа әсер алуға жұмсағаныңыз жөн. Экскурсия жүргізушінің немесе гидтің ақылы көмегіне жүгінбей, көретін жеріңіз туралы деректерді өзіңіз алдын ала оқып алып немесе экскурсшы жалдаған топқа қосылу арқылы ақпаратқа қанық бола аласыз.Алғаш саяхаттап отырсаңыз, өз еліміздегі жерлерден бастауыңызға болады. Елімізде туризм жоғары деңгейде дамымаса да, көруге тұрарлық әсем жерлер аз емес. Ал шет елдерге келер болсақ, біздің елімізге жақын орналасқан Өзбекстан, Ресей, Түркия мемлекеттерінен бастасаңыз болады. Аталған елдерді аралау қалтаңызға салмақ түсірмейді, ұсынары көп.Саяхат кезінде табиғаттың түрлі ғажайыптары кездеседі: көк аспан, биік таулар, терең мұхиттар, ұшы-қиыры жоқ кең дала. Бұл мен үшін шексіздік пен еркіндік ұғымымен парапар түсінік, – деді Ә.Қаһарманова.</blockquote>

Қызылордалық саяхаттауға қатысты лайфхакпен бөлісті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;«Байқоңыр» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы» акционерлік қоғамының тұрақтандыру қорындағы бірқатар азық-түлік тауарларының бағасы төмендетілді.15 наурыздан бастап арзандаған тауарлардың тізімінде басты пияз, қырыққабат, өсімдік майы, қарақұмық жармасы бар. Басты пияздың бағасы бұрын 50 теңге болса, бүгінде 30 теңгеге түсірілді. Ал қырыққабат 115 теңгеден 55-ке, өсімдік майы 520-дан 350 теңгеге, қарақұмық бұрын 300 теңге болса бүгінде 230 теңгеге арзандатылды.Тұрақтандыру қорының жұмысы жөніндегі басқарма басшысы Мейрамбек Кеңесұлы бүгінде маусымаралық кезеңнің аяқталуына орай азық-түлік тауарларының бағаларын түсіріп жатқандығын айтты. Мысалға, базардағы пияз бағасы бүгінде 80-120 теңге аралығында болса, осы бағаны тұрақтандыру мақсатында корпорация арқылы барлық аудандар мен қалада жуаны қазіргі кезде 30 теңгеден сату ұйымдастырылуда деді.Айта кетейік, тұрақтандыру қорындағы бұл әлеуметтік маңызы бар азық-түлік өнімдерін қаламыздағы 37 әлеуметтік дүкен мен 10 ірі сауда үйлерінен және үй жанындағы дүкендерден төмен бағада сатып алуға болады.Фото: gov.kz

Май 350 теңге: Тұрақтандыру қорындағы бірқатар азық-түлік бағалары төмендетілді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Шиелі ауданындағы ең өзекті мәселенің бірі – электр жарығының жай-күйі. Өйткені жел үп етсе, жарық жылп етіп сөне қалады. Тіпті биылғы қыс электр желісін жаңалау керектігін нақтылай түскендей. Мұның салмағын аудан басшылары да жақсы түсініп отыр. Бірақ бұл мәселе бір жылда шешіле қоюы екіталай. ХХ ғасырдың 60-70 жылдары жүргізілген электр желілері мен бағаналарды жаңалауға қомақты қаржы керек-ақ.Жалпы Шиелі ауданында ВЛ-35 кВ - 195,3 км, ВЛ-10 кВ - 434,4 км, ВЛ-0,4 кВ - 516,1 км барлығы 1145,8 км электр желілері бар. Оның 78 пайызының тозығы жеткен. Мұны сала мамандары растайды. Бүгінде электр желілерінің үзілуі, бағаналардың сынуы жиі орын алады. Әсіресе, күздегі жаңбыр, қыстағы қалың қар мен боран кезінде ауылдық округтер түгілі аудан орталығында жиі жарық өшіп, сабылып кететін кездер көп.&nbsp;Шиелі ауданының электр желілері мен бағаналарын ауыстырудың жобасы дайындалды. Жобаның жалпы құны миллиардтан асады. Шиелі ауданының әкімі Нұржан Ахатов облыс әкімі алдындағы есеп беру кездесуінде:&nbsp;<blockquote>– Шиелі кентіндегі жоба құны 808 млн теңге болатын электр желілерін қайта құрылымдаудың І кезеңіне 2023 жылы 100 млн теңге, биыл 619 млн теңге қаржы қаралып, тозығы жеткен трансформаторлар мен электр желілері ауыстырылуда. Жоба толық аяқталғанда аудан орталығын электрмен қамту желілерінің 42 пайызы жаңаратын болады. Сонымен қатар, жобалық құны 4,5 мрлд теңге болатын Шиелі кентіндегі қосалқы станциясын қайта жаңғырту жұмыстарына осы жылға Ұлттық қор есебінен 1,5 млрд теңге бөлініп, мемлекеттік сатып алу жұмыстары жүргізілуде, – деді. Яғни, осы жобалар толығымен жүзеге асса аудан орталығындағы 38 мың тұрғын сапалы электр энергиясын тұтынатын болады.&nbsp;</blockquote>Тоқсан сайын ауыл халқымен жүздесетін аудан әкімі ең әуелі жарық мәселесіне жиі кезігеді. Сондықтан болар биыл әбден тозығы жетіп сын көтермей тұрған Бестам, Алмалы, Ш.Қодаманов ауылдарына бірінші кезекте қаржы бөлу мәселесін күн тәртібіне қойып отыр. Яғни, ауылдағы ағайын «Ауыл – ел бесігі» жобасының игілігін көрмек. Мәселен, аталған жоба аясында Бидайкөл, Жиделіарық, Ә.Тәжібаев ауылдарының сыртқы электрмен қамту желілерінің құрылысына республикалық бюджеттен 153 млн теңге бөлінді. Сонымен қатар 9 елді мекеннің электрмен қамту желілерін жөндеуден өткізуге атап айтқанда Алмалы, Бестам, Ақмая, Байсын, Тұрсынбай датқа, Бәйгеқұм, Жөлек, Ш.Қодаманов, Ы.Жақаевқа демеушілермен ЖСҚ әзірленіп, сараптамадан өткен. Жалпы жоба құны – 3 млрд 477 мың теңгені құрап отыр.&nbsp;Ақпан айының орта тұсына қадам басқанда тағы да буырқасын боран ұрды. Желді күні жарық та жалт-жұлт етіп сөніп-жана қалады. Мұндай сәтте аудандық электр торабына тынымсыз қоңырау түседі. Бізде биылғы жылдың жоспарын білмекке аталған мекеменің басшысы Ғабит Қалқұловқа қоңыраулаттық.&nbsp;<blockquote>– Жылдық жоспарға сәйкес, биыл аудан орталығы мен елді мекендерге ағымдағы және күрделі жөндеу жұмыстары жүргізіледі. Мәселен, 2024 жылға жоспарға сәйкес күрделі және ағымды жөндеу жұмыстарына 20 754 807 теңге бөлінген. 10 кВ әуе желісіне 1,86 шақырым, 0,4 кВ әуе желісіне 1,32 шақырым, 10/0,4 кВ 6 дана қосалқы станцияға, 1 дана 35/10 кВ қосалқы станцияға күрделі жөндеу жүргізіледі. Ал 10 кВ әуе желісіне 0,32 шақырым, 0,4 кВ әуе желісіне 0,69 шақырым, 6 дана 10/0,4 кВ қосалқы станцияға, 1 дана 35/10 кВ қосалқы станцияға ағымдағы жөндеу жүргізіледі. Қазіргі таңда 2023 жыл тамыз айынан бастап «Шиелі аудандық құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімі» КММ-нің тапсырысы бойынша, Шиелі кентінде 808 960 092 теңгеге 10/0,4 кВ электр желілері мен электр қондырғыларын қайта құру жаңғырту жұмыстарының I-кезеңі іске асырылуда. Бас мердігер – «Энергомера» ЖШС, – деді мекеме басшысы.&nbsp;</blockquote>Аталған жоба бойынша желі ұзындығы 25,2 шақырым 10 кВ әуе желісі, 18,3 шақырым 0,4 кВ әуе желісі, 9 дана 10/0,4 кВ қосалқы станция қарастырылған. Ғ.Қалқұловтың сөзіне сүйенсек 2023 жылға бөлінген 100 000 000 теңге қаржыға 0,4 кВ әуе желісіне 494 дана бағана қойылған. Сондай-ақ 3,5 шақырым СИП-4 0,4 кВ әуе желісі тартылып, 10/0,4 кВ 1 дана қосалқы станция қойылған. Қалған жұмыстар 2024 жылдың наурыз айына жоспарланған.&nbsp;Айта кететіні, Шиелі аудан әкімінің есебінен елді мекендердің жарықтандырылуын қамтамасыз ету бойынша «Ауыл – ел бесігі» жобасы аясында қаржы қаралатынын білдік. Демек жұмыс жүйеленеді дегенді білдіреді. Біздің бір білетініміз, аудандық эклетр торабы мекемесінің қызметкерлерінің межелі жұмысы бар. Ол – аудан халқына электр жарығын жеткізіп беру. Себебі, кейбір елді мекендерде электр жарығына ұялы байланысты қуаттап алудың өзі мұң болып тұр.&nbsp;Жалпы бұл мекеменің толық межесі емес, бұдан да басқа атқарар жұмыс жетерлік. Ең бастысы, біз күткен ірі бастама ертерек басталып, аудан тұрғындарының игілігіне берілсе дейміз. Шиелі ауданының әкімі осы мәселенің ертерек шешімін табуын, республикалық қаржының тезірек ауданға келуіне жұмыс жасауға талап қойып отыр. Тұрғындар да берекелі бастаманың оң болуына тілекші. Қалғаны уақыттың еншісінде.

Шиелі: Электр желілері жаңалауды қажет етіп тұр

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> «Дипломмен ауылға» бағдарламасы 15 жылға жуық уақыт аралығында мемлекетке де, жас мамандарға да тиімді екенін дәлелдеуде. Тиімдісі сол, жоғары оқу орнын бітірген, қолында дипломы бар жас мамандар ауылға барса, мемлекет есебінен біржолғы көтермеақы ала алады.&nbsp;Сондай-ақ аз пайызбен несие беріліп, сол қаржыға жергілікті жерден тұрғын үй сатып алуға мүмкіндік бар. Жағдайын жасаған жас маман өз саласы бойынша мамандығымен жұмысын ауылда жалғастыра береді. 2009 жылдан бастау алған бағдарлама аясында өткен жылы Шиелі ауданы бойынша 80 маманға 414 миллион теңге қаржы бөлініп, тұрғын үймен қамтамасыз етілген. Тарқатар болсақ, 44 маман білім саласы, 24 маман денсаулық саласы, 4 маман мәдениет және спорт саласы, мемлекеттік қызметшілер 2 маман, агроөнеркәсіптік кешен саласы бойынша 6 маман алған.ЖОБАҒА ӘРКІМНІҢ-АҚ БАР ТАЛАСЫ...Осы тұста "Бұл&nbsp;бағдарламаға кімдер қатыса алады? Талаптары қандай? Шектеу бар ма? деген сауалдардың да туындауы заңдылық. Осы және өзге де сұрақтарды Шиелі аудандық экономика және қаржы бөлімінің жетекші маманы Ғазиза Нұрланбекқызына қойған едік. Сонымен…<blockquote>– Көпшілік «Дипломмен – ауылға!» бағдарламасы тек қана жастарға, жоғары оқу орнының биылғы түлектеріне арналған жоба деп түсінеді. Бұл – қате пікір, қате түсінік. Бағдарламаға қатысу үшін жап-жас болу, университет немесе институт бітіру міндет емес. Маманның жас ерекшелігінде шектеу жоқ. Сондай-ақ, колледж түлектері де қатыса алады. Маманның оқуды қашан аяқтағаны да маңызды емес. Ең бастысы ауылды көркейтуге үлес қосуды мақсат етіп, ауыл үшін қызмет еткісі келетін әлеуметтік саланың маманы болуы тиіс. Нақтырақ айтқанда, денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, мәдениет, спорт саласының және мал дәрігері маманы бағдарламаға қатыса алады. Бір айта кетіні, кем дегенде 3 жыл ауылда тұруы тиіс. Пәтері болмауы керек, – дейді жетекші маман.</blockquote>ЖОСПАР ЖӘНЕ ЖҰМЫСШиелі ауданы бойынша биыл бағдарламаға 25 маманды қамту жоспарланып отыр. Бірақ әлі де өзгерістер енуі мүмкін.&nbsp;<blockquote>–&nbsp;Бұл мақсатқа бөлінген қаржы 618 миллион 410 мың теңге. Тиісінше бұл қаржыда да өзгерістер болуы ықтимал. Жалпы соңғы жылда мамандар бағдарламаға белсенді қатысып жатыр. Мысалы, өздеріңізге мәлім өткен жылы 80 маман қатысып, тиісті 414 миллион теңге қаржы бөлінді. Сәйкесінше қоныс тойын тойлады. Оның ішінде мұғалімдердің үлесі көп. Содан кейінгі орында денсаулық саласы тұр, – дейді Ғазиза Нұрланбекқызы.</blockquote>Оның айтуынша, бағдарламаға қатысу үшін өтініштер, әсіресе, жыл аяғына таман, желтоқсан айында көбейеді екен.<blockquote>– Мамандар қай кезде жазса да, өтініштері қабылданады. Жыл аяғында жазылған өтініштер келесі жылға кезекке қойылады, – дейді ол.</blockquote>ТУҒАН ЖЕРІН ТҮЛЕТКЕНДЕРБағлан Асқаров – "Дипломмен ауылға" бағдарламасымен туған жеріне келіп, еңбек етіп жүрген жас маманның бірі. Ол – Шиелі іргесіндегі Талаптан ауылдық округіндегі ветеринариялық пунктінің ветеринар фельдшері. 2021 жылы И.Әбдікәрімов атындағы Қызылорда аграрлық техникалық жоғары колледжін тәмамдап, "Ветеринария" мамандығын алып шыққан.&nbsp;<blockquote>– Әуелгіде көп ойландым. Қалада қалатындай мүмкіндік те болды. Бірақ ауылға біз сияқты жастар барып жұмыс істемесе, ауылды кім көркейтеді? Менің мамандығым бойынша ауылда маман жоқ десе де болады екен. Ветеринария – өте жауапты жұмыс. «Дипломмен ауылға» бағдарламасы бойынша келгендіктен, әлеуметтік жағдайымызға алаңдамадық. Тұрақты жалақыдан бөлек бір реттік жәрдемақы төледі. Тұрғын үй алуға мүмкіндік қоса бар. Өткен жылы баспаналы болып, бөркімді аспанға айтқан жайым бар. Осы қамқорлық үшін ризашылығым шексіз, – дейді Бағлан Сейдахметұлы.</blockquote>Осы көпке шапағаты тиген «Дипломмен ауылға» бағдарламасының игілігін көріп, ауылға оралған мұғалімнің бірі – Аида Айтбаева. Ол – Шиеліге қарасты Тұран Датқа ауылдық округінде орта мектепте оқушыларға білім нәрін құюда.Болашақта тәжірибелі, ұлт ұстазы болуды армандайтын Аида бүгінде өз жұмысын жауапкершілікпен атқарып, ауыл тұрғындарының алғысына бөленіп жүр. Жас маман өзі сияқты қатарластарын елді мекендерге барып еңбек етуге шақырады. «Адал еңбек еткен адамның қай жерде жүрсе де жетістігі зор, болашағы жарқын болады», – дейді ол.&nbsp;Фото: freepik.com

«Дипломмен ауылға» бағдарламасы қалай жүзеге асады?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Ерте көктемнен бастап қансорғыш кене жерді жайлап, адамның да, төрт түлік малдың да құтын қашырды. Көктемнен бастап көктейтін егістік алқабындағы ағайындардың да қорқынышы – осы. Одан қалды әлеуметтік желіде көтерілген мәселе де кенеге келіп тірелді. Не керек, күн тәртібінен түспейтін мәселенің бірі қансорғыш кенеге айналды.Кенеден сақтанайықИә, өткен жылы Шиеліде ала жаздай зиянкестердің көзін жою үшін біршама жиындар өтіп, тиісті улау жұмыстары да жүргізілді. Бірақ мұнымен қауіптің беті сейілмеді. Ауылдық жердегі ағайындар көкейдегі базынасын айтып, тиісті мекемелерден көмек сұрап біраз әбігерге түсті. Төрт түліктің қарасы мол саналатын ауданда өрістен желініне қаптаған қансорғыш жапсырып оралатын сиыр мен кенелеген жылқының жағдайы әлуметтік желіні қаптады. Денесін кене қаптаған төрт түліктің жем жеп, су ішіп, жарытып жайылмайтыны да анық қой. Көктем-күз айларында Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы ауруының алдын алу мақсатында Шиелі ауданындағы елді мекендерде кенеге қарсы арнайы мекемелермен залалсыздандыру жұмыстары жүргізіліп келеді. Қатер айтып келмейді десек те, кене шағу салдарынан ажал құшып жатқан жандардың қатары да жоқ емес. Бұл бағытта жыл сайын түрлі шаралар қабылданып, тиісті жұмыстар да атқарылып келеді. Десе де, Шиелі ауданы көлемінде өткен жылы кенеден төніп тұрған қауіптен 17 елді мекен қолайсыз болып танылған. Атап айтқанда, Шиелі кенті, Бидайкөл, Ы.Жахаев, Н.Бекежанов, Орман шаруашылығы, Досбол датқа, Бәйгеқұм, Еңбекші, Қосүйеңкі, Майлытоғай, 20 бекет, Тұрсынбай датқа-Ботабай, Алмалы, Жиделіарық, Ш.Қодаманов, Бестам, Ортақшыл елді мекендері тіркелген.Шиелі аудандық санитарлық эпидемиялогиялық бақылау басқармасының басшысы Гүлзада Әйтекееваның сөзінше, тұрғындар арасында түсіндірме жұмыстарын күшейтіп, тұрғын үй аумағында жиналып қалған күл-қоқыстарды белгіленген қоқыс полигондарына шығару қажет. Осы арқылы дезинфекция жұмыстарының тиімділігі жоғары болмақ. Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы ауруының негізгі тасымалдаушысы иксод кенелері. Сондықтан адамдар арасында Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы ауруы кенелердің белсенділігі артқан кезде жиі кездеседі. Барша тұрғындар сақтық шараларын сақтап, өздеріне абай болған жөн, – деді.Өткен жылы 17 елді мекендегі 93 214 бас мал мен аумағы 231 831 шаршы метр болатын 6 836 мал қораны, 285 суат пен 148 шаңлақты «Satti tulik» ЖШС арқылы «Креолин Х5%» препаратымен 2 рет залалсыздандыру жұмыстары жүргізілген. Ал ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру мақсатында биыл мүйізді ірі қара – 18000, уақ мал – 36000, жылқы – 3000, түйе – 250, шошқа – 30 сырғалау жоспарланған болса, сол жоспарға сәйкес бүгінгі таңда мүйізді ірі қара – 21863 бас 121,4%, уақ мал – 45076 бас 125,2%, жылқы – 3072 бас 102,4%, түйе – 266 бас 106,4%, шошқа – 30 бас 100% бірдейлендіріліп (сырғалау, чиптеу) ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру (АШЖБ) дерек қор жүйесіне енгізілген. Иә, күз айы келіп, күн суыды. Қауіптің де беті қайтты. Ал көктем келіп, жердің тоңы еріп, бәйшешектер бүр жарғанда кененің әлегі тағы әурешілікке салмай ма деген ой қылаң береді. Қансорғыш кенеден келіп жатқан қауіпті ескерсек, өткен жылы осы Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы ауруы салдарынан Н.Бекежанов ауылының 17 жасар тұрғыны клиникалық белгі бойынша «Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы, ықтимал жағдай ауыр ағымы» диагнозы қойылып, облыстық жұқпалы аурулар ауруханасына жеткізіліп, реанимация бөлімшесіне жатқызылғаннан кейін көз жұмса, биыл аудандық ауруханада кене шаққан 51 жастағы тұрғын қайтыс болды. Жыл сайын елімізде кенеден келген қауіптің құрбаны болып отырған адамдардың саны артып келеді. Мұндай қайғылы жағдайға жол бермес үшін, залалсыздандыру жұмысын әлі де күшейту керек шығар, бәлкім.Осы ретте, назарларыңызға негізгі аурудың белгілерін ұсынуды жөн көрдік. Конго-Қырым кенесі шаққан жағдайда дене қызуының көтерілуі, әлсіздік, тамаққа тәбеттің жоғалуы, құсу, жүрек айну, бұлшық еттердің ауыруы, бүйрек тұсының ауыруы, бастың, іштің ауруы байқалады. Осы белгілер байқалған жағдайда адам шұғыл түрде медициналық көмекке жүгінбесе, әрі қарай қан кетумен асқынып, өлім жағдайына әкеліп соғуы бек мүмкін. Аталған белгілер байқалса міндетті түрде дәрігерге қаралу керек. Кез келген аурудың алдын алуға болады. Әр адамның сақтығы мен өмірі өз қолында екенін есте шығармағанымыз жөн.Үйірлі шегірткелер үрей туғызадыЕгіннің бітік шығып, өнімнің мол болуы топырақтың құнарына, су мен жылудың мөлшеріне ғана емес, алқаптың зиянкестерден дер кезінде қорғалуына да тікелей байланысты екені белгілі. Шегіртке зиянкестеріне қарсы жыл сайын жүйелі түрде химиялық өңдеу жұмыстары жүргізіліп жатқанымен, зиянкестерді біржола құртып жіберу мүмкін емес жағдай. Олардың тек сан мөлшері азайтылып отырады. Жыл сайын химиялық күрес жұмыстары ұйымдастырылып, қаншама адам жұмылдырылып, мемлекет тарапынан қаражат бөлініп жатқанымен олардың таралуы кей жылдары өршіп кетіп жатады.Өткен жылы Шиелі ауданында аса қауіпті зиянкес азиялық шегіртке дернәсілдеріне қарсы мониторинг жұмыстары 79 000 гектар жерге жүргізілген. ЭЗШ-нен асқан 13 400 гектарына (әуемен 12 976 гектар, жер агрегатымен 424 гектар) химиялық өңдеу жұмыстары орындалған. Аса қауіпті шегіртке зиянкесіне қарсы химиялық өңдеу жұмыстарын жер агрегатымен «Pest mosq treatment» ЖШС және әуе арқылы Авиакомпания «Дельта Юг» ЖШС-і жүргізді. Оның 6850 гектарына «Вантекс», м.к.с 352 литр және 6550 гектарына «Карат» супер, к.э 409 литр препараттары қолданылған. Сондай-ақ Азиялық шегіртке зиянкестерінің қанаттану, жұптасу, жұмыртқа салу кезеңінде жазғы-күзгі мониторинг жұмыстары тамыз-қыркүйек айы аралығында 119 мың гектар жерге жүргізіліп үлгерген. Қазіргі таңда ауданда калифорниялық қалқаншаға қарсы 5 гектар жерге нұсқама беріліп, тапсырылған жұмыс уақытылы орындалған. Арамсояуға қарсы 50 гектар жерге нұсқама беріліп шаруашылықтар тарапынан өз қаражаттарымен өңделген. Ал кекіреге қарсы 27 гектар жерге республикалық бюджеттен бөлінген «Фараон Гарант» гербицидімен РМК «Фитосанитария» тарапынан химиялық өңдеу жұмыстары жүргізілген. Карантиндік зиянкес қауын шыбынына химиялық өңдеу жұмыстарына 3 нұсқама беріліп, РМК «Фитосанитария» тарапынан химиялық өңдеу жұмыстары да жүйелі түрде атқарылған.Қазақта «Шегірткеден қорыққан егін екпес» деген сөз бар. Десе де, егінге көлемді қаржы салып, бейнеттеніп отырғанда, тұтқиылдан жау шапқандай қалың шегіртке қаптағанда, егін жайы еш болары хақ. Шырылдауық шегірткеден келер қауіпті алдын-алып жүйелі жұмыстарды үздіксіз жүргізіп отырған жөн. Көктем келісімен ән шырқап, әр гүлге бір қонатын шегірткенің кесірі алаңдатпай қоймайды.Фото:freepik.com

Шиелі: Әбігерге салатын жәндік қайсы?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> «Шебердің қолы алтын» деген қазақта керемет тәмсіл бар. Қазақ халқы қашанда мәдениетімен ерекшеленген. Өнерді биік қойған халықпыз. Әр өнердің өзіндік бір өзгеше сыры болады. Қолөнердің өнердегі алатын маңызы орасан. Ата жолын ардақтап, келер ұрпаққа өнеге беріп отырған қолөнершілердің еңбегін жоққа шығара алмаймыз. Ата-бабалардан сақталған мұраны жалғастырып келе жатқан қолөнер шеберлеріміздің бары шексіз қуантады. Солардың бірі шиелілік – Қорлан Елтаева. Ибалы келін, адал жар, аяулы ана болып отырған кейіпкеріміздің өрнекті туындылары көздің жауын алады. &nbsp;2003-2007 жылдар аралығында Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінде еңбек технологиясы және кәсіпкерлік мамандығы бойынша білім алады.Жастайынан әшекей бұйымдарға, әдемі кестеленген ою-өрнектерге қатты қызыққан. Қолөнерге деген икемі анасы Орынкүлден дарыған.<blockquote>– Кішкентай кезімде анамның жасаған ою-өрнектеріне, тоқыған тоқымаларына сүйсініп қарайтынмын. Сол мезеттен бастап, ине-жіпті серік ете бастадым. Менің бұл жолды таңдауыма анам мен әкем ықпал етті. Ол кісілерге өз ризашылығымды білдіргім келеді. Себебі олар менің қолөнерге бейімділігімді байқап, менен зор үміт күтті. Сондай-ақ осы саланың сырлы екенін ұғындырып демеу көрсетті, – дейді.</blockquote>Осы тұста «Әке көрген оқ жонар, ана көрген тон пішер» деген мақал-мәтел есіме түсіп отыр. Анасынан алған үлгі-өнегені Қорлан Нұрмаханқызы өзіңнің қыздарына да көрсетіп, тәрбиелеп жүр. Ерте кезден-ақ қазақ халқының асыл аналары қыздарыңа қалай ине-жіпті ұстау керек, қалай ұршық иіріп, кілем тоқу керек екенін үйреткен. Мінекей, соның бір парасын кейіпкерімізден көріп отырғандаймыз.Еңбегінің нәтижесі оған тек жетістіктер әкелді. Көптеген көрмеге мен фестивальге қатысып, бірнеше мәрте Алғыс хаттар мен Құрмет грамоталарымен марапатталған.Адам белгілі бір істі бастағанда оны тек өзі үшін ғана емес, халық үшін де жасайды. Көрген адамдар оның бастаған ісің көріп, жоғары бағаласа нұр үстіне нұр болып, жұмысы алға басатыны анық. Одан сайын шабыттанып, алға қарай қадам басады.Бір қызығы, Қорланның жасаған қолөнер туындыларын көрген достары, ­таныстары еңбегін көріп қатты қызығып, тамашалайды екен. Тіпті оларға өз қолыңнан әшекей бұйымдар жасап береді. Олардың ыстық ықыласы оған шабыт сыйлайтын көрінеді. Сол себептен болар, ою-өрнектері, суретті гобелен кілемдері, әшекей бұйымдары сәтті болып шығатыны.Әсілінде, қыз баласы әсемдікке, әдемілікке жақын болады емес пе? Сондай әсемдікті біз Қ.Нұрмаханқызы шығармашылығынан көре алдық. Әңгіме түйінінде алдағы жоспарларын айтып, қолөнер қыз-балаларға керек өнер екенін түсіндірді.

Қолөнер шебері Қорлан

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Соңғы жылдары «Мия» тамырын шетелге арзан бағада саудалайтын саудагерлердің қатары азаймай тұр. Теп-тегіс жатқан жерді қопарып, мия тамырын саудалап жатқандарға тоқтау салмаса 4-5 жыл көлемінде мияның тамыры қалмайтын түрі бар. Бұрындары егістік алқабы болған жерді қопарып, сол жердің бәрін ойлы-қырлы төмпешікке айналдырып тастаған. Мұны көргенде кеудеңді зіл, көңілді мұң басады.Пайдасын біле тұра, пайдаланбас...Сыр бойында жыңғыл, жиде, тораңғыл, сексеуіл, қарабарақ бұта тектес өсімдіктермен қатар, жанға шипа, дертке дауа шөп тектес өсімдіктердің де көптеген түрлері кездеседі. Ботаника ғылымында «Миялар» жүйесіне, «ASTRAGAL» сыныбына енген бірнеше түрлері де бар. Біз айтқалы отырған қызыл мияның тамыры сонау ықылым заманда жергілікті халық шипалы қасиетін біліп, дәрі-дәрмек ретінде пайдаланған. Уақыт өте өндіріске мәдени өсімдік ретінде кірмегендіктен күтімсіз, қараусыз қалған. Соның салдарынан мия тамыры жойылып кету қауіпі алдында тұр. Ал қызыл мия тамырының адам ағзасы үшін пайдасы орасан зор. Мия тамырының қолқа демікпесін емдеуде алатын орны ерекше. Пісіп жетілген дәні, тәтті дәмі жағымды келеді. Дененің ыстығын басып, ағзадағы зат алмасу процесін ретке келтіріп, бойды сергітіп, ойды жетілдіреді. Көк бауырды күшейтіп, ағзаны әлдендіреді. Қызыл мия тамырының тұнбасы өкпені қышқылдандырып, жөтелді басады. Ентікпе ауруына бірден-бір ем. Кеудені босатып, қақырықты түсіреді. Өкпенің сырылын басады. Сонымен бірге мия тамырынан жасалған өнімдердің тағы бір артықшылығы, қант диабетіне шалдыққандар үшін өте пайдалы. Ең алдымен қанттың орнын алмастырып, емдік қасиетімен ерекшеленеді. Қызыл мия онкологиялық ауруларды емдеуде, әсіресе химия курстарынан кейін өте маңызды болатын онкологиялық жасушалардың өсуін тежейді. Сондай-ақ күрделі жинақтардағы мия тамырын қуықалды без аденомасы, бүйрек және зәр шығару жолдарының аурулары, асқазан-ішек жолдарының аурулары, омыртқа мен буын аурулары, артрит, ревматизм, коксарттроз, омыртқа және басқа буындардағы диск жарығын, остеохондроз, онкологияда қолданатын сәулелік терапиядан кейін және ағза радиацияның әсеріне ұшыраған кезде қолданады. Жалпы айтқанда, мия тамырынан мыңнан астам пайдалы өнім жасауға болады. Дертке дауа болатын мия тамырының қадірін біздің медицина саласы мен алып сатарлар қадірін біліп жүр ме?Шетелдіктер неге құмартып отыр?Германияда мия тамырынан жақпа майлардың 20-30 пайызы жасалады. Тибетте мия тамырын «ұзақ өмір сүрудің сиқырлы тамыры» деп атап, жастық реңді сақтау үшін қайнатып ішеді. Ал Қытайда мия тамырының адамды жасартатын қасиеті 3 мың жыл бұрын дәлелденген. Бұл елдің дәстүрлі медицинасында мия тамырынсыз бірде-бір дәрі жасалмайды. Тамақ дәмдеуіш қоспаларға да мия тамыры қосылады. Қытай билігі 2008 жылдан бастап мия тамырын баж салығынсыз тасымалдауға рұқсат берген. Яғни, Қытай миядан 70-80 пайызға дейін пайдалы заттарды өндіріп алады. Ал косметологияда көш бастап отырған кәріс халқы да мия тамырларын күнделікті қолданушылардың қатарына жатады. Алайда шикізат тапшылығы салдарынан мияны бүгінде қолдан өсіруге көшкен. Бір кездері нарықты жаулап алған лакричные конфеті де мия тамырынан жасалған. Дәмі тіл үйіретін бұл тәттілерді Финляндия, Норвегия, Дания, АҚШ мемлекеттері экспорттап, зор байлыққа кенелуде.Тіпті, мия тамыры темірдің қуатын күшейтуге, тоқыма өнеркәсібінде де қолданылды. Қазір газдалған тәтті сусындардың денсаулыққа зиян екені жиі айтылуда. Бұл сусындардың құрамына қант қоспай-ақ, мия тамыры арқылы емдік қасиетін күшейтуге болады. Тәттілігі жағынан бұл өсімдік қанттан 50 есеге артық екенін қараша халық әлдеқашан дәлелдеп қойған. Сонымен қатар дүниежүзілік фауна, флора қорғау қауымдастығы қызыл мия­ны «Қызыл кітапқа» енгізілуге жатады деп мақұлдаған.Байлықты бағалай білдік пе?Иә, қолда бар алтынның қадірін білменгенге құт қонбайтыны белгілі. Біздің ел шикізат пен өсімдікке бай. Ал сол байлыққа көз тігіп отырған алпауыт мемлекеттер арыстандай ақырып, аш қасқырдай ұлып, жеріміздегі байлыққа көз тігіп отыр. Жасыратыны жоқ, елге, жерге жаны ашымайтын саудагерлер мия тамырын жасырын саудалап, істі болып жатқандары да бар. Байлықтың өзін білмей, аз ғана ақшаға үлкен байлықты айырбастап жатқан жандардың санасы таяз болса, оларға заң жүзіндегі таяқтың ұшын көрсету керек шығар бәлкім. Бір ғана мия тамыры, жайылымдық жердің жетіспеушілігіне алып келуде. Бүгінде жайылымдық жерден сән кеткенін көз көріп, жер дауына ұласқан мәселені жиі естіп жүрміз. Қарапайым қараша халық бұл мәселеге селсоқ қараған әкімшілікке базынасын айтады. Дұрыс-ақ. Бірақ жан-жақтан жұлмалап жатқан жұртшылыққа бір әкімшілік пен жергілікті полиция бөлімінің қауқары жете бермейді. Сондықтан бұл мәселемен ел болып, жұрт болып күресу қажет-ақ.Иә, біз қозғап отырған мәселе төңірегінде өткен жылдары ақын Жүрсін Ерман мен белгілі журналист Нұртөре Жүсіп Министрлікке хат жолдап, бос жатқан жерлердегі дәрілік өсімдіктердің елге тигізер қыруар пайдасына жан-жақты тоқталып өткен еді.<blockquote>– «...Қазiргi таңда қазақ жерiнде бос жатқан жерге бiржақты қарау үстем болып отыр. Сол бос жатқан жерде неше түрлi емдiк және дәрiлiк өсiмдiктер бар. Бiр ғана мия өсiмдiгi соңғы бiрнеше жылда түп-тамырымен қопарылып, Қытайға сатылып келеді. Қытай әлемдiк фармацевтика саласында ұлы төңкерiс жасап жатыр. Ненiң есебiнен? Негiзiнен, Қазақстан, Моңғолия секiлдi елдердiң табиғи дәрумендерге бай дәрiлiк өсiмдiктері есебiнен. Қазақстанның дәрiлiк өсiмдiктерiнiң есебiн алып, оны көздiң қарашығындай сақтап отырған отандық фармацевтикада оларды пайдаланып, табиғи байлығымызды дұрыстап игерудiң кешендi бағдарламасы бар ма? Егер осы сала дұрыс жолға қойылса, милл­лион гектарлап егiн екпей-ақ, Қазақстан экономикасына миллиардтаған табыс әкелуге болар едi ғой?!... Тиiстi мамандардан сарапшылар тобын жасап, Парламентке дәрiлiк өсiмдiктердi қорғау жөнінде заң жобасын ұсыну қажет деп бiлемiз», делінген болатын.</blockquote><blockquote>– Ауылда күнделікті мия теруге шығамын. Күніне 5-10 мың теңге ақша аламын. Азаннан бастап, күннің көзі ұясына батқанша жұмыс істейміз. Кешке дейін 600-700 бау мия тамырын жинап қоямыз. Кешкісін көліктеріне тиеп береміз. Аз ғана ақшаға қанша жердің сәнін қашырып жүргеніміз мені де қынжылтады. Қазір мия теру жұмысын тоқтаттым. Жердің миын шығарып, Жер-Ананы аялай білмегеннен ешқандай үміт жоқ екенін аңғардым. Содан бері өзімнің жеке кәсібімді ашып, тұрғылықты жұмысыммен айналысып келемін, – дейді шиелілік тұрғын Дәурен Үсен.</blockquote>Қателеспесеек, мия тамырының 1 келісі 200 теңгеден саудаланып жатыр. 1 тонна мия тамыры не бәрі 200 мың теңге. Ал бір күнде 15-20 адамды жинап, екі техниканы жалдап, жердің миын шығарып, мия теретіндердің бұл бизнесіне тоқтау салатын кез келген тәрізді. Бұл мәселеге жұмыла кірісіп, «Жер-Ананы аялайық» акциясын қолға алу қажет секілді. Қолда бар байлықты бағамдап, соны қорғай білсек, соның өзі бізге құт болып, қолға түсер пұл болар еді.

Дәурен Үсен: Мия іздеп, жердің миын шығарғым келмейді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Бүгінде ізденісті қалайтын, дамушы орта іздейтін арулар үшін үлкен мүмкіндіктер бар.&nbsp;Соның бірі – облыс орталығындағы “Аяулым” орталығы.<h2 style="margin-left:0cm;text-align:justify;">Көңілі тыныш әйел – отбасының берекесі</h2>Осыдан бір жыл бұрын «Аяулым» орталығын ашудың да негізгі мақсаты қыз-келіншектерді дамыту, білімді арулардың басын қосу болатын. Құрбылардың идеясынан туындаған эстетикаға толы орта білімді де іскер нәзік жандардың алаңына айналды.<blockquote>– Әйел адамның көңілі тыныш болса, үйге береке кіретіні рас. Бір бойынан нәзіктік пен даналық, батылдық пен төзімділік табылатын ару аналар – әдеміліктің символы. Бірақ сұлулық та күтімді қажет етеді. Әйел әдемі болу үшін әрдайым өзіне уақыт табуы керек. «Айналадан хабарсыз», білім алу мен ізденісті ұмытқан, табиғаттың таңғажайыбына тамсануды тоқтатқан әйелден жақсы мінез, жайдары көңіл күту қиын. Сондықтан арулардың жанын жадырататын сүйікті ісі, ой бөлісетін ортасы болса деген ниетпен «Аяулым» орталығын ашу туралы идеяны іске асырдық, – деді орталықтың басшысы Гүлбаршын Әлсерікова.</blockquote>Бүгінде орталықта сурет салуға арналған арт- терапия, әйел денсаулығын жақсартуға арналған кеңес беру тренингтері, қолөнер бұйымдарын жасау, жаңа кәсіп түрін үйрену, қаржылық сауаттылық бойынша курстар ұйымдастырылады. Ал алдағы уақытта кітап оқуды ұнататындар үшін оқырмандар клубы ашылмақ.Орталық келушілердің сұранысына орай арнайы мамандарды қонаққа шақырады. Айталық, халықаралық әйелдер күні қарсаңында флористер гүл композициясын жасау бойынша шеберлік сабағын өткізді. Жайлы атмосфера, нәзік гүлдердің ортасында қыз-келіншектердің қалай қуанғанын көрсеңіз… Бұл жиынға облыс орталығынан бөлек, аудандардан арнайы келген келіншектер бар екен. Тіпті кейбірінің 4-5 баласы бар. Соншама жол жүріп, келудегі мақсат не деп ойлайсыз? Әрине, әйелдердің іздегені – әдемілік пен ой бөлісетін орта, көңілдің тыныштығы.Нәзік жандардың мұнда келуінің бір себебі – жаңа білім алу, кәсіп түрін үйрену. Көбіне ер азаматтардың жұмыс істеп, әйелдердің бірнеше жыл үйде отыруы мамандығынан қол үзуіне әкеледі. Мұндайда кейбір ер адамдардың әйеліне «сен үйде отырып не білесің, сенімен қалай әңгімелесем?» деп тәкаппарланатыны бар. Сондықтан әйелдердің жасына, жағдайға қарамастан жаңа білім алуы қай кезде де актуальды.<h2 style="margin-left:0cm;text-align:justify;">Психосоматика – ішкі жандүниеміздің айнасы</h2>«Аяулымда» уақытты тиімді өткізу, білім алудан бөлек психологпен сөйлесу мақсатында келетіндер де бар.&nbsp;Орталық басшысы Гүлбаршын Құрбанғалиқызы қазақ қыздарының көбі өз ойын толық жеткізе алмайтынын, психологқа келуді ұят санайтынын айтты.<blockquote>– Негізгі мамандығым ауылшаруашылығы, экономика-бизнес саласына байланысты болғандықтан, аудан, облыс әкімдігінде бірнеше жыл қызмет атқардым. Ал тұрмысқа шыққаннан кейін Варшавадағы жоғары оқу орнына психология бойынша оқу түстім.</blockquote>Психосоматика да осы салаға ұқсас болғанымен, зерттеу бағыттары әр түрлі. Бұл сала аурудың негізгі туындау себептерін анықтайды. Адамның өз өмірінде болып жатқан жағдайды қабылдамауы, күйзеліс, уайымы ауру түрінде белгі береді. Өзім студент кезде аллергияға бейім болдым. Психосоматика саласында білім алу арқылы басқа адамның болмысын қабылдай алмауы аллергияға әкелетінін түсіндім. Түпкі көзқарасымды өзгерту арқылы ғана аллергиядан айыға бастадым. Сондай-ақ бірнеше жыл құлақ ауруынан да қиналғаным бар. Алматыда ота жасатып, дәрігерлер «сенде бәрі жақсы» дегенмен, құлақ ауруы қоймады. Кейінірек мұның басты себебі өз ішімде екенін түсіндім. Бұл ьсаланы тереңірек зерттегеннен кейін басқаларға да көмектесу керек деген шешімге келдім, – деді ол.Бүгінде психосоматолог қыз-келіншектермен әңгімелесу арқылы аурудың туындау себебін анықтауға көмектеседі. Себебі ұзаққа созылған дерттің қозғаушы күші стресс болуы мүмкін.«Аяулымға» қайта оралсақ, «мұндай орталық ашу бизнес ретінде тиімді емес» дейді кәсіпкерлер. Сырттан мамандар шақыру, ғимаратты жалға алу, фуршеттер ұйымдастыру көп қаржы мен уақытты қажет етсе керек. Сондықтан «бұл орталық арқылы мол табыс табу мүмкін бе?» деген сауалымызды басшысына да қойдық.<blockquote>– Біздің негізгі ниетіміз көл-көсір қаржыға кенелу емес. Өзіміз де бала күтімімен үй шаруасында болғандықтан, бұл идея қыз-келіншектер бірге дамысын деген ниеттен туындады. Алдағы уақытта орталықтың жоспарын жүйелеп, жаңа тренингтер ұйымдастырмақпыз. «Аяулым» – махаббат, мотивация, қолдау орталығы. Біздің есігіміз сіздерге әрдайым ашық, – деді Гүлбаршын Құрбанғалиқызы.</blockquote>«Аяулым» орталығы Қызылорда қаласындағы Ә.Бөкейхан көшесі, 66 мекен-жайында орналасқан. Инстаграм парақшасы – @aiaulym.club.

«Аяулым» – махаббат, мотивация, қолдау орталығы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Шиелі ауданы бойынша 14-35 жас аралығында 25 442 жасты құраса, оның ішінде кент жастары –11 836, ауыл жастары –13 606. Жастар Шиелі ауданы халқының 30,2 пайызын құрап отыр. Яғни, жастар елдің қозғаушы күші екені белгілі. Осы уақытқа дейін жастарға жасалып келе жатқан мүмкіндіктер толассыз. Әлеуметтік-экономикалық немесе тұрмыстық бағыттардағы жобалар да жетерлік. Десе де, жастар жылында бастау алған бастамалардың орны ерекше екенін айта өткен жөн.Осы бастамалар қатарында жастарға «Жұмыспен қамту», ­«Дипломмен ауылға», «Білікті маман» секілді бағдарламалар қатары жетерлік. Қазіргі уақытта жоғары оқу орнын тәмамдап, жұмыс іздеп келген маманға ­«Дипломмен ауылға» бағдарламасы үлкен күш болып отыр. Себебі «үйі жоқтың – күйі жоқ» екені де белгілі. Жаңа келген жас маманның үйлі болуы жастардың түпкілікті мәселесінің бір шешімі шешіледі деген сөз. Одан бөлек, бизнес ашамын деген жастарға да жағдайлар жасалған. Мәселен, «Қайтарымсыз грант», «Ауыл аманаты» жобасы да кәсіп түрін бастауға үлкен көмек. Міне, мемлекет тарапынан көрсетіліп жатқан қолдаулардың қатары мұнымен тоқтап қалмайды. Жұмыс істеймін деген жас мамандарға бағыт-бағдар беретін ­Шиелідегі «Жастар ресурстық орталығы», «Жұмыспен қамту» орталықтары үздіксіз жастарға қолдау көрсетіп келеді. Шиелі ауданында Ержан Біржанұлы басшылық жасап отырған жастар ресурстық орталығының да жұмысы ауқымды. Өнерге, білімге, спортқа жақын жастардың басын қосып, түрлі шаралар мен кездесулер ұйымдастырып, жастардың сара жолын қалыптастырып келеді. Жанарында от ойнаған, бойында күш қайраты тасыған жастарымыз бүгінде аудан даңқын әлемге танытып жүр.Біз жастарға көрсетіліп жатқан көмектің бір парасын жазып өттік. Ал одан бөлек Шиелі ауданында жастарға қандай қолдау көрсетіліп жатыр. Жастардың жұмыс жайы қалай деген сауалға ­жауап іздеп, Шиелі аудандық жұмыспен қамту бөліміне хабарластық та. Аудандық жұмыспен қамту бөлімі мамандарының сөзінше, өткен жылы халықты жұмыспен қамту орталығына 2003 жас азамат тіркеліп, мемлекетік қолдау шараларымен 771 азамат тұрақты жұмыспен және 1232 жас азамат жұмыспен қамтудың мемлекеттік қолдау шараларымен қамтылған. Сонымен қатар «Amanat» партиясының 2021-2025 жылдарға арналған «Өзгерістер жолы: әркімге лайықты өмір!» бағдарламасын орындау жөніндегі жол картасын жүзеге асыру мақсатында «Enbek.kz» электрондық еңбек биржасының базасында еңбек нарығында сұранысқа ие біліктіліктер мен дағдылар бойынша 63 жұмыссыз жас азамат түрлі мамандықтар бойынша онлайн түрде оқытылып, сертификаттар алған. Одан бөлек, «Бастау-Бизнес» жобасы бойынша кәсіпкерлік негізде оқыту курстарынан 424 жас азамат өтіп, өзгеде нысаналы топтар қатарына жататын жаңа бизнес-идеяларды дамыту бағытында 34 жас азаматқа қайтарымсыз грант берілген. Бүгінде әлеуметтік жұмыс орындарына 17 жас азамат, жастар тәжірибесіне 321 азамат, 381 жас азамат ақылы қоғамдық жұмыс орындарында, 1 жас азамат «Ұрпақтар келісімшарты» жобасына, 25 азамат «Алғашқы жұмыс орны» жобасына жолданып, уақытша негізде жұмыс істеуде. Жастарды жұмысқа орналастыру және жұмыспен қамтудың мемлекеттік қолдау шараларына тарту бағытындағы жұмыстар алдағы уақытта да жүйелі түрде жалғастырыла бермек.Халқымыз ел келешегінің кемел, болашағының жарқын болуын үнемі жастармен байланыстырады. Қазақ ­зиялысы Мағжан Жұмабаев «Арыстандай айбатты, жолбарыстай қайратты, мен жастарға сенемін» деп жастардың айбаты мен қайратына үлкен баға берген. Олай болса бізде, еңбегі мақтан, ерлігі дастан – жастарға сенеміз!

Шиелідегі жастардың саны қанша?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Мемлекеттік қызметтерді көрсету – мемлекет пен қоғамның өзара іс-қимылының құрамдас бөліктерінің бірі. Адам дүниеге келгеннен бастап мемлекеттік көрсетілетін қызметтермен тығыз байланыста болады.Туу туралы куәлікті алудан бастап азаматтың қайтыс болуы туралы анықтамасын беру де мемлекеттік көрсетілетін қызметтер болып табылады. Бұл туралы ҚР мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаментінің бас маманы З.Арынова мәлімдеді.Оның айтуынша бүгінгі таңда, қызмет алушылардың уақытын үнемдеу, әкімшілік кедергілерді, қағазбастылықты жою мақсатында электронды көрсетілетін қызметтердің үлесі артуда.Қызылорда облысында мемлекеттік қызмет көрсетуші мекемелермен 395 мемлекеттік қызмет түрі көрсетіледі. Олардың 177-сі жергілікті атқарушы органдармен көрсетілсе, 218-і аумақтық мемлекеттік органдарға тиесілі.2023 жылы облыста қызмет беруші мекемелер тарапынан 6 млн-нан астам қызмет көрсетілген. Оның 5 млн 151 мыңға жуығы – жергілікті атқарушы органдармен, 871 мыңнан астамы – аумақтық мемлекеттік органдармен көрсетілген.Электронды түрде – 5 млн 60 мыңға жуық қызмет, мемлекеттік корпорация арқылы – 41,9 мыңға жуық қызмет, ал мемлекеттік орган арқылы – 49 мыңнан астам қызмет көрсетілген.Электронды түрде қызметтер алу үлесі өткен жылы 97,8 пайызды құраса, биыл 98,2 пайызға жетіп, яғни, 0,4 пайызға артты. 2013 жылғы 15 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы Заңына сәйкес кез-келген тұлға нормативтік құқықтық актілерге сәйкес мемлекеттік көрсетілетін қызметті алуға және көрсетілетін қызметті берушінің шешімдеріне, әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) белгіленген тәртіппен шағымдануға құқылы.Мемлекеттік қызметтерді көрсететін органдар қызметінің сапасын арттыруға басты назар аударып, қызметтерді көрсету кезінде жеке және заңды тұлғалардың құқықтарының сақталуы басты қағида болуы тиіс. Дегенмен, кейбір мемлекеттік мекемелер тарапынан мемлекеттік көрсетілетін қызметтер саласындағы заңнаманың бұзылуына жол беретіндігі жасырын емес.2023 жылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаментінің қарауына&nbsp; 57 шағым түскен. Оның 19 бойынша департамент тарапынан жоспарадан тыс тексеру тағайындалып қаралды, 22 - құзыреттілігі бойынша жолданды,&nbsp; 16 &nbsp;- шағым иесінің өтінішхаты негізінде тоқтатылды.Шағымдар бойынша жоспардан тыс тексерулер жүргізіліп, нәтижесінде 3 азаматтың уәжі өз дәлелін тауып, бұзылған құқықтары қалпына келтірілді. Шағымдардың басым бөлігі Қызылорда қаласы аумағында орналасқан жер учаскелерінің табысталуы және әлеуметтік қамсыздандыру саласына қатысты болып отыр.Мәселен, өткен жылдың 31 мамырында Департаментке Қызылорда қаласының тұрғынынан «Елді мекендер шегінде объекті салу үшін жер учаскелерін беру» мемлекеттік қызметін көрсету бойынша шағымы келіп түсті.Аталған шағым бойынша Департамент тарапынан Қызылорда қаласы әкімі аппаратына, Қызылорда қаласының сәулет және қала құрылысы бөліміне, Қызылорда қаласының ауыл шаруашылығы және жер қатынастары бөліміне жоспардан тыс тексеру жүргізілді.Тексеру барысында қалалық сәулет және қала құрылысы бөлімі келісуші органдарға қызмет алушының құжаттарын 111 күнге кешіктіріп жолдап, мемлекеттік қызметті көрсету тәртібінің бұзылғандығы анықталса, қалалық жер қатынастары бөлімі тиісті шешім жобасын қала әкімі аппаратына жолдамағаны белгілі болды. Яғни, қызмет көрсетуші мемлекеттік органдар «Елді мекендер шегінде объекті салу үшін жер учаскелерін беру» мемлекеттік қызметін көрсету мерзімін сақтамай, қызмет алушының құқықтарын бұзған.Аталған факті бойынша қалалық сәулет және қала құрылысы бөлімінің жауапты маманына тәртіптік жаза қолданылса, қалалық ауыл шаруашылығы және жер қатынастары бөлімінің лауазымды тұлғасы әкімшілік жауапкершілікке тартылды және қалалық ауылшарушылығы және жер қатынастары бөлімінің басшысына әкімшілік хаттама толтырылды.Тексеру нәтижесімен, Департамент тарапынан енгізілген ұсыным негізінде қызмет алушының құқықтары қалпына келтірілді. Осыған дейін айтылғандай, 2022 жылғы &nbsp;шілде айынан бастап, заңмен азаматтарға көрсетілетін мемлекеттік қызметтерде бұзушылықтардың алдын алу функциясы Агентікке берілді.Осы кезеңнен бастап, Департамент тарапынан мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелеріне қашықтықтан мониторинг жұмыстары жүргізіледі, яғни қызмет алушының шағымынсыз бұзушылықтарға жол берілмеуі бақылауда болады. Жыл қорытындысымен қашықтықтан бақылау тәртібімен Департаментпен 132 бұзушылық анықталды. Оның 39-ы мемлекеттік қызмет көрсету мерзімін бұзу бойынша. Осы ретте, мемлекеттік органдардың басшыларына 21 әкімшілік хаттама толтырылып, бюджет кірісіне 724 500 теңге айыппұл өндірілді.&nbsp; Бұл бағытта да қызмет алушылардың бұзылған құқықтарын қашықтықтан қалпына келтіру фактілері де бар.&nbsp; Мысалы, қашықтықтан мониторинг жүргізу барысында Жалағаш ауданы, Бұқарбай ауылдық округінде қызмет алушы «Жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгертуге» өтініш берген. Мемлекеттік қызмет көрсету мерзімі Қағидаға сәйкес 13 жұмыс күнін құрайды, алайда жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгерту туралы қаулы белгіленген мерзімде ұсынылмаған.Департамент тарапынан шұғыл түрде Жалағаш аудан әкімдігіне бұзушылықты жою туралы хат жолданып, қызмет алушы жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгеру туралы қаулысын алды.&nbsp;Осы ретте, жер учаскесінің нысаналы мақсатын өзгерту туралы қаулыны 5 жұмыс күніне кешіктіріп ұсынғаны үшін, ауылдық округ әкіміне әкімшілік хаттама толтырылды және ауылдық округ әкімі аппаратының бас маманына «ескерту» түріндегі тәртіптік шара қолданылды. Жалпы, есепті кезеңде қашықтықтан мониторингпен 6 қызмет алушының бұзылған құқықтары қалпына келтірілді.Мемлекеттік қызметтерді сапалы әрі мерзімінде көрсету және оларды көрсету нәтижесімен қызмет алушылардың құқықтары мен заңды мүдделерінің сақталуы – мемлекеттік аппараттың тиімділігін бағалаудың негізгі көрсеткіштерінің бірі болып қала бермек. Мемлекеттік қызметтерді көрсету барысындағы жеке және заңды тұлғалардың құқықтарының сақталуы алдағы уақытта да Департаменттің жіті бақылауында болады.Фото: Нұрболат Нұржаубай

Қызылорда облысында мемлекеттік қызметтің 395 түрі көрсетіледі

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Еріктілер – қамқорлықты, көмекті қажет ететін адамдардың жанынан табылып, оларға қолұшын созып, әлеуметтік жағдай жасауға асығатын жандар. Бұл туралы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаментінің басшысы Ерлеген Мендалиев пікір білдірді.&nbsp;Оның айтуынша 2023 жылдың маусым айында азаматтарды, әсіресе жастарды, студенттер мен оқушыларды еріктілер қызметіне қатысуға шақыруды, мемлекеттік қызметшілер арасында еріктілер қозғалысын кеңінен насихаттауды, оларға белсенді өмірлік ұстаным дағдыларын қалыптастыруды, сонымен қатар, өз еркімен көшелерді көгалдандыруға, табиғат орындарын тазартуға, қан донорлығына және басқа да игі шараларға азаматтарды белсенді қатысуды ұйымдастыру үшін ҚР Мемлекеттік қызмет істері агентігінің Қызылорда облысы бойынша Департамаменті жанынан «Еріктілер кеңесі» консультативтік-кеңесші органы құрылды.Еріктілер кеңесі қызметін жүзеге асыру бағытында жұмыс жоспары бекітіліп, жоспарға сәйкес біршама ауқымды жұмыстар жүргізілді.Атап айтқанда, 2023 жылы қазан-қараша айларында&nbsp;Қызылорда облыстық қан орталығының арнайы жабдықталған жылжымалы кешенінде&nbsp;«Қан тапсыр – өмір сыйла» акциясы өткізіліп, 70-ке мемлекеттік қызметшілер қан тапсырды.Сонымен қатар, ағымдағы жылы азаматтардың белгілі бір санаттарына, оның ішінде мемлекеттің ерекше назарын қажет ететін балаларға, қарт адамдарға, ардагерлерге, мүмкіндігі шектеулі адамдарға көмектесу мақсатында Ұлыстың ұлы күні – Наурыз мерекесіне орай қайырылымдылық акциясы жүргізіліп, &nbsp;3 отбасына көмек көрсетілді.Ал, қоршаған ортаны тазалау, қоқыстарды сұрыптау бойынша жұмыстарды іске асыру, сондай-ақ көгалдандыру (ағаш отырғызу) жұмыстарын жүргізу бағытында &nbsp;жас мемлекеттік қызметшілерді және мемлекеттік орган қызметкерлерін ерікті сенбіліктер тұрақты түрде жүргізілуде.Еріктілер кеңесінің ағымдағы жылға бекітілген жұмыс жоспарына сәйкес 1-маусым балаларды қорғау күніне орай Қызылорда қаласының балалар үйіне қайырымдылық акциясын ұйымдастыру және «Еріктілер кеңесі» аясында мемлекеттік қызметшілер арасында экологиялық мәдениетті тәрбиелеу, ресурс үнемдеу идеяларын насихаттау, аумақтарды аббатандыру мен көгалдандыру жөніндегі іс-шаралар кешенін өткізу жоспарланып отыр.Сонымен қатар, жоспарға сәйкес мемлекеттік қызметшілер арасында волонтерлік қызметті дамытуға бағытталған имидждік іс-шаралар өткізу белгіленген.Еріктілер кеңесінің қызметі басқа азаматтарға үлгі болып, ұлттың жаңа сапасын қалыптастыруға жол ашатындығына сенім білдіре отырып, игі істер әлі де болса жалғасын таба бермек!Фото: freepik.com&nbsp;

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қоғам