<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бүгінде бүлдіршіннің теледидардан көріп, тамашалайтын туындыларының басым бөлігі – мультфильмдер. Сондағы көріп жүрген батыстық мультфильмнің балаңыздың денсаулығына, психикасына, ұлттық болмысына қандай әсерін тигізетінін білесіз бе? Американдық зерттеушілер теледидар көрермендерінің басым бөлігі балалар мен жасөспірімдер екенін дәделдеген. Олардың пікіріне назар аударсақ, әр бала шамамен өз уақытының – 30 пайызын экран алдында өткізеді екен. Осыған орай, зерттеушілер баланың мектепке барғанша, 5 мың сағат, мектеп бітіргенге дейін – 19 мың сағат теледидар алдында отыратынын да дәлелдеген. Сонымен қатар, шамамен балаларымыз күніне – 17 өлім, 37 мейірімсіздікке толы көріністерді көреді екен. Осыдан-ақ, өз балаңыздың дүниетанымы мен жүйке жүйесінің қалыптасуына теледидардың қаншалықты әсер етіп жатқанын аңғаруға болады.Баланың сана-сезімін, бүтін психологиясын не адам емес, не құбыжық емес, бейнелер жаулап алған. Ал, оған тосқауыл боларлық деңгейдегі ұлттық өнімдеріміз жоқтың қасы. Қай үйдің баласы болмасын үстіне жамылғыны жауып алып, «Супермен», қолына қылыш ұстап, «Тасбақа-ниндзя», тағы бірі – «Өрмекші адам» болып тыным таппайды. Жаһандану үрдісі белең алған шақта батыстан келген анимациялық фильмдер жас ұрпағымыздың санасын улауда. Шетелдік мультфильмді қарасаңыз, балаларды қызықтыру үшін барлық жағдай ойластырылған. Түрлі-түсті жарқыраған бейнелер балалар түгілі ересектердің өзін еріксіз баурап алады. Осыдан барып, сана-сезімі, өзіндік ұстанымы әлі қалыптасып, үлгермеген балалардың мінез-құлқында өзгерістер пайда болады. Күндіз-түні жағымсыз әсердегі фильмдер мен ағыл-тегіл төгілген қанды көріп, содан тәрбие алып өскен ұрпақ не болмақ?<blockquote>– Бірде тобымдағы қыз қуыршақ алып келді. Түрі әдеттегідей «барби» болғанымен жүкті екен. Кәдімгідей шын бейнеленген. Қолынан тастамай, бірінен-бірі алып ойнап жүр. Қазіргі таңда түрлі ұсқынсыз ойыншықтар әрбір дүкен сөрелерінде қаз-қатар тізіліп тұрады. Батыстық мультфильмді көрген бала сол кейіпкерге ұқсағысы келеді. Дүкеннен сондай ойыншықты әкеліп ойнап жатады. Біз барынша қазақ ертегілерін айтып, қазақ анимациясын көрсетеміз. Әрине, қызығады, көреді. Бірақ, олар да санаулы. Қайта-қайта көруден жалығады. Әлсіз тұсы – сол батыстық мультфильмдердің көптігінен қазақ анимациясы кенде қалып жатады, – дейді қазалылық балабақша тәрбиешісі Айнұр Ануарова.</blockquote>Қазақ анимациясына 57 жыл толыпты. 1967 жылы Ә.Қайдаровтың «Қарлығаштың құйрығы неге айыр?» мультфильмі ұлттық анимацияның бастауы болды. Бірнеше жылдан соң Ж.Дәненов пен Ұ.Қыстауовтың «Алпамыс батыр», «Айдаһар аралы», Е.Әдірахмановтың «Тапқыштар», «Бозторғай», Б.Омаровтың «Үш шебер», «Қаңбақ шал», Т.Мұқановтың «Жібек шашақ», «Қайшы», Қ.Сейденовтың «Тігінші мен ай», «Қадірдің бақыты» сынды мультфильмдері халыққа танымал болып, жүзден аса графикалық және қуыршақ фильмдер дайындалған. 1991 жылы ел тәуелсіздік алған соң мультфильм түсіру жұмысы біраз уақытқа тоқтаған. Одан кейінгі жылдары жекеленген студиялар қазақ анимациясын құрастыруды қолға алды. «Сақ» киностудиясы түсірген «Қошқар мен теке», «Қазақ елі» мультфильмдері байқауларда бірнеше рет марапатталып, балалар мен үлкендердің көңілінен шығып, сүйікті мультфиліміне айналған болатын. «Azia animation» студиясы ұсынған ағайынды Артур, Игорь Краустың идеясымен түсірген «Алдар көсенің қызықты оқиғалары» экранға шығып, көрерменге жол тартты. Алайда, біріне ұнаса, енді бірі – ерсі түсірілгенге балады. Графикалық тұсы да, батыстікінен әлдеқайда төменде.Елде Америка Құрама Штаттары, Ұлыбритания, Жапон, Қытай, Ресей елдерінің анимациялық фильмдері көп көрсетіледі. «Disney», «Warner Bros», «Pixar», «DreamWorks» студияларының туындылары кеңінен таралып, әрқайсысы қазақ аудиториясын өзінің идеалогиясымен, дүниетанымымен, көзқарасымен және менталитетімен толтырып отыр. Сондықтан, ұлттық телеарналарда, кинотеатрларда қазақ ұлтының болмысын көрсете алып, дәуір тынысын ашатын кішкентай көрермен үшін тағылымды дүниелерге назар аудару керек.Қазіргі таңда кино өнерінде ең бір күрделі деген мәселелердің бірі – заманауи фильмнің сюжеттеріндегі рухани әрі ұлттық ізденістер, тақырыбының тереңдігі, бүгінгі заман кейіпкерлерінің бейнесін көрсете алатын көркем дүние мен үлгі боларлықтай қаһармандарды табу, патриотизм сезіміне баулу сияқты тақырыптар басты тұғырға көтерілді.<blockquote>– Біріншіден, біздің өндірісіміз әлсіз. Фильмдер аз шығады, режиссерлер де аз. Олар көбейгенде туындылар көбейеді, тақырыптардың ауқымы да көбейетіні сөзсіз. Екіншіден, ең бастысы – жеке анимация киностудиясы ашылуы қажет. Біз бір жылда бір сағаттық фильм шығарамыз. Ал, жұмыс тоқтамай конвеер сияқты тұрақты түсірілуі керек. Осы себептен дамымай жатырмыз. Мысалға, Ресей жылына – 200 сағаттық фильм шығарса, Қытайда – 3000 сағаттай мультипликациялық фильмдер түсіріледі. Соның өзінде Ресей өзінің фильмдер санына риза болмай жатыр. Үшіншіден, анимациялық сценаристер мәселесі өткір, жетіспейді. Көбінесе, режиссерлер сценарийді өздері жазады. Өйткені, ондай мамандық жоқ. Анимациялық сценаристтердің балалар психологиясына сай фильмдер түсіру үшін білімі терең, ерекше көзқарас пен дүниетаным иесі болуы шарт, – дейді анимациялық фильмдердің режиссері, сценаристі, қоюшы суретшісі Жәкен Дәненов.</blockquote>Біздің өнімдер шетелдік алпауыт компаниялардан 40-50 жыл артта қалып келеді. Соңғы уақытта анимация саласына қызығып, оқып үйренгісі келетін жастардың қарасы көбейген. Олардың дені шетелдік мамандардан онлайн дәріс алып, тәп-тәуір маман атануда. Әйтсе де, білімін шыңдаған соң, отандық туындыларға қатыспай, шетел асып, сол жақтағы ірі компанияларға жұмысқа орналасады екен. Бүгінде біршамасы қашықтан онлайн жұмыс істеп жатыр. Себебі, Қазақстанда аниматорлардың еңбек ақысы шетелмен салыстырғанда, 10-20 есе аз бағаланады. Нарыққа шығу үшін арнайы кадрлар тартып, шетелден білікті маман шақырып, тәжірибе алмасу керек. Шетелде өткен фестивальдардан жүлде алып жүрген 2D анимациялық фильмдеріміз бар, бірақ өзгемен бәсекелес болатындай дәрежеде емес. Кинопрокаттан да қаржы жинайтын қауқары жоқ.Ересектер мен балалардың серігіне айналған «youtube» желісіндегі қазақ анимациясына қарағанда шетелдік мультфильмдердің қарау саны миллионнан асады. Көргің келмесе де, автоматты түрде құбыжық анимацияға қосып жібереді. Ұялы телефонның функциясына қанықпаған бүлдіршін сол қосылған мультфильмді көреді. Ойы енді ғана қалыптасып келе жатқан баланың санасын қан-жоса болып, бірін-бірі өлтіргендер улап жатқанын бірі білсе, бірі білмейтіні өкінішті. Батыстық анимациялар қазақ баласының психологиясына ғана емес, тіл мен ұлтқа деген құрметіне кері әсер етеді. Ал, сіз балалардың ойынына зер салып көрдіңіз бе? Экрандағы жағымсыз кейіпкерді ойын баласының бойынан оңай аңғарасыз.<blockquote>– Менің екі қызым бар. Біріншісі ұялы телефонда ғаламтор болса болды «берге» салып жылайды. Мүмкін кішкентайынан мультфильм көрсетіп, үйреніп қалған соң болар. Тіпті, азаннан кешке дейін не ас ішпей, не ұйықтамай көруге дайын. Қолынан ала алмаймыз. Жөнді мультфильм көрсе бір сәрі ғой. Түрлі шетелдің қорқынышты анимациясын көріп, түнімен ұйықтамай шошынып шығатыны тағы бар. Екінші қызым мүлдем қызықпайды. Оңбай сабақ алған соң екіншіме қатты көңіл аудардым. Баланың ой-өрісінің өсуіне ананың алатын орны ерекше екенін кеш түсінгеніме өкінемін, – дейді Әйтеке би кентінің тұрғыны ата-ана А.Тілепова.</blockquote>Балаңыз мультфильм көргенде оның мазмұнына мән беріңіз. Бірге отырып көріңіз. Көрген соң бірге талқылаңыз. Балаңыз көргенінен сабақ ала алды ма? Ерінбеңіз. Жіті қадағалаңыз. Бала тәрбиесі – өте нәзік дүние. Ол ұзақ жылдар бойы қалыптасады. Ең дұрысы – баламен көбірек тілдесу. Ешбір фильм сіз оқып берген ертегі мен аңыздың орнын баса алмайды.Қазақ «Ер Төстігінің» батыс «Бэтменінен» қай жері кем? Сапасы жоғары, графикасы мықты тың дүниелер шығарса, қызықпайтын бала жоқ шығар, сірә?! Қазақ мифін жандандырып, бүлдіршінімізге ұлттық нақыштағы, рух пен ұлттық намыс дарытатын мультфильмді өмірге әкеліп, көгілдір экранымызды түзеуіміз қажет. Ертең кеш болмасын десек...

Балаңызды отандық туындыларға қызықтырыңыз

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қызылордалық Райхан Шалбаева жыл бойына есік алдына киіз үй тігіп, ұлттық құндылықты насихаттап келеді. Оған қоса, қазақтың қолөнерімен айналысып, ұрпағына асыл қазынаны дәріптейді. Бала кезінен тоқумен айналысып, үйге қажетті дүниені өзі жасап үйренген Райхан апа, киіз үйдің жабдықтарын да өзі тоқиды. Шебердің бұл ісі кейінгі ұрпаққа үлгі екені сөзсіз. Бүгінде ол күн жылысымен киіз тігуді әдетке айналдырған.<blockquote>− Сегіз қанатты ақбоз үй жыл сайын есік алдына тігіледі. Оны тұтынып келе жатқаныма 15 жылға жуықтады. Киіз үйдің сүйегі Қарақалпақстаннан жеткізілген. Оған қажетті жабулар мен баулардың барлығы өз қолымнан шыққан. Жасым жетпістен асса да, әлі қолөнермен айналысамынЖалпы, киіз үйдің қызығын жазда күн ысығанда көресің. Әдетте, Қызылорда өңірінде күн ыстық болады. Іргесіне су шашып салқындатып алсаң, күні бойы ыстықты жібермейді. Ал, таза ауа адам денсаулығына оң әсерін тигізеді. Міне, осы киіз үйді сатып алғаныма бірнеше жылдың жүзі болды. Сүйегі мықты, әлі сыр бермей келеді. Өзім Өзбекстанның Тамды деген жерінде дүниеге келгенмін. Бала кезден киіз үйде өстік. Анам күн жылынғаннан киіз үй тігуге асығатын. Ол жақта халық түгел қазақы дәстүрді ұстанады. Жастайымыздан бойымызға дарыған қасиет өмірлік дағдымызға айналды, − дейді ол.</blockquote>Анасынан үйреніп, тәжірибесін өмірлік игілігіне айналдырған шебер бау тоқып, қыз жасауында жасайды.<blockquote>− Жастайымнан басқұр, жел бау, түкті бау, бел арқан секілді қажетті дүниелерді өзім жүннен иіріп, тоқи беремін. Қыз жасауын да әзірлеймін. Құрақ көрпе тігемін. Ол ұрпағың құрақтай болып көбейсін деген ниетте тігіледі. Мұның бәрі – біздің ата-бабамыздың ұстанып кеткен салиқалы жолы. Соны өз деңгейінде тани алсақ, ұрпағымыз ұлы дәстүрден алыстамайды, − дейді қолөнер шебері.</blockquote>Айта кетсек, киіз үй – халқымыздың атам заманнан бергі ең жақын серігі. Көшпенді халық тұрмысына ыңғайлы болған. Жылдың төрт мезгіліне, күн райының барлық жағдайына төтеп берген. Сондықтан, бұл баспананың артықшылығы өте көп. Киіз үйдің ішіне жарық жақсы түседі. Ауа алмасуы да талапқа сай. Жел-дауыл тұрғанда көп шайқала қоймайды. Өзінің беріктігімен ерекшеленеді. Күмбез болып келгендіктен, жауын-шашын өтпейді. Жинап, қайта тігу де қиын емес. Ыңғайлы баспананы жаугершілік заманда сарбаздар өздерімен алып, қолданып жүрген.Кейбір деректерде оны ғаламның моделi ретінде бағалайды. Асыл қазынамызды ғалам мен адам арасын байланыстырушы деп санайды. Рухани мәдениет ретiнде қарастырсақ, киiз үй баспана ғана емес, арғы әлеммен байланыстырып, қаскөй рухтардан қорғайтын киелi орын. Қазақ үйдiң киесi шаңырақтан бастау алады.Қазақы өмірімізде шаңырақты қасиеттi деп санайды. Ол – күннiң символы. Ескіден білетініміз, шаңырақ көтерiлiп жатқанда ешкiм сөйлемейдi. Өйткенi, ұлы iс атқарылып жатқанда үнсiздiк орнауы тиiс. «Жетi уық шаншылғанша жетесiз ғана сөйлейдi» деген сөз – осының дәлелi. Шаңырақтың төрт күлдiреуiшi төрт тарапты бiлдiредi. Уықтарды күннiң шашырандысы деп ұғыңыз.Киіз үй көшіп-қонып жүрген халқымыздың ғасырлар бойғы тәжірибесінен туындаған. Ол уақыт, заман сынынан сүрінбей өтті. Қасиетті құндылық өзіндік ерекшелігі және тұрмысқа бейімділігі жөнінен адам өміріне пайдасы зор. Адам баласының ғұмыры мәдени-тұрмыстық және шаруашылық мақсатқа арналуына қарай осы киіз үйден, яғни шаңырақтан бастау алаған.Қазақ халқында «Шаңырағың биік болсын», «Босағаң берік болсын» деген ақ тілектер айтылады. Ол сонау ежелгі ғасырдан бері айтылып, қазақ халқымен бірге жасап келеді. Мұның түп-төркіні осы біз айтып өткен киіз үйден бастау алатыны анық. Сондықтан, ұлы халқымыздың қасиеті мен сәні саналған сәулет өнері ұрпаққа мұра болып қала бермек.Ұлттық өнерді дәріптеп, ұлттық құндылықтарымызды ұлықтап жүрген Райхан өнерден де алыс емес.<blockquote>− Менің әжем суырып салма ақын болған.&nbsp;Сол қасиет маған да жұғысты болған секілді. 2018 жылы «Тамдының жыры бітпейді» атты өлеңдер жинағына туған жерге, ата-анаға, құрбы-құрдастарға деген сағыныштан туған шығармаларым енгізілді.Жастайымнан өлең жазумен қатар, мың бояуды үйлестіріп, сурет өнерін де жалғастырып келемін. Жұқа тақтайша бетіне жағылған бояуларға түрлі-түсті моншақтар жапсырып, қолөнер туындыларын жасаймын. Бүгінге дейін 200-ден аса туындымды көпшілік назарына ұсындым.Әулетімде бір әке, бір анадан тараған 8 ағайындының арасынан бір інім мен менің шығармашылыққа бейімім бар. Оған қоса, арабша оқып, жазып қазақшаға аударамын. Қайбір жылы облыстық «Ақмешіт-Сырдария» орталық мешіті ұйымдастырған имандылықты насихаттау байқауында бақ сынап, жүзге жуық талапкердің арасынан бас жүлдені жеңіп алдым.Айта кетсем, 1978 жылы Кеңес Одағының Батыры Бауыржан Момышұлы шаңырағымызда қонақта болды. Кейіннен ол жайында өзінің естелік кітабында кеңінен әңгімеледі, − дейді ол.</blockquote>Райхан Шалбаева 1971 жылы Жәлел Алдамжаров есімді азаматпен отау құрып, бүгінде үлкен әулетке айналған.&nbsp;Саналы ғұмырымын ұрпақ тәрбиесіне арнап келеДІ.&nbsp;Мейрамкүл ДАУЫЛБАЙҚЫЗЫ

Райхан Шалбаева: Қазақтың қолөнері – өшпес құндылық

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;Қызылорда облысы аумағында орналасқан Барскелмес қорығы 1929 жылы құрылған. Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорығы Арал теңізінің солтүстік-батыс бөлігіндегі бұрынғы Барсакелмес аралында орналасқан, аралдың жалпы көлемі – 16795 гектар.Сол кезеңде табиғи қорықты Арал теңізі жан-жағынан қоршап жатса, қазіргі уақытта судың тартылуы салдарынан арал құрлықпен шектесіп кетті. Экологиялық апат кіндігінде жатқан Барсакелмес қорығы бүгінде жиһанкездікке жаны жақын көпшіліктің қызығушылығын туғызып келеді.Барскелмеске байланысты алғашқы географиялық карта 1831 жылы жасалған. Оны орыс ғалымы Алексей Левшин қағаз бетіне түсірді. Ал 1848 жылы Арал теңізі мен сол аумақтағы аралдарды зерттеу ресейлік Алексей Бутаковке жүктелді. Нәтижесінде зерттеушілер Барсакелмес аралы жайында көптеген мәліметтерді жинақтады. Экспедиция мүшелері аралдың пішіні, көлемін есептеп шықты. Сондай-ақ, рельефі, топырағы, өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне жан-жақты сипаттама жасады. Арада жүз жыл өткенде аралда А.И. Бутаковке арналған ескерткіш бой көтерді.Өткен ғасырдың жиырмасыншы жылдарында аралда ақбөкендер санын арттыруға мән берілді. Бұл мақсатта 1929 жылы «Союзпушнина» аңшылық шаруашылығы ұйымдастырылды. Ол өз кезегінде Барсакелмес аралындағы жануарлар мен құстар дүниесінің артуына әсер етті. Балпақ, көркем қарақұйрық, ор қоян, сұры құр, қырғауыл жерсіндірілді. 1939 жылғы 10 желтоқсанда мемлекеттік табиғи қорығы құрылды. Осылайша, Барсакелмес аралы ерекше қорғалатын табиғи аумақ дәрежесіне ие болды. Сол жылдары аралдың жалпы көлемі 16 795 гектар болды.Қорықтың басты мақсаты – жалпы &nbsp;табиғат кешенімен қатар саны азайып бара жатқан ақбөкен мен қарақұйрықты қорғау. &nbsp;Барсакелмес қорығының басқа қорықтардан басты артықшылығы – елімізде сирек кездесетін құландардың тіршілік етуі.Дерек көздерінде Барсакелместе қазақ құланы болғаны айтылады. Алайда, өткен ғасырдың 30-жылдарында оның соңғы тұяғы құрығаны жөнінде деректер бар. Одан беріде Түрікменстанның Бадхыз қорығынан 13 құлан жеткізілген. Мамандардың айтуынша, сексенінші жылдардың басында олардың саны 300-ге дейін жеткен. Экологтер теңіздің табаны құрғаған кезеңнен бастап қорықта тұщы су көздері тапшы болғанын тілге тиек етеді. Осының салдарынан құландар суат іздеп, басқа аймақтарға ауа бастаған. Ғалымдар одан шығудың жолын іздеп, оны еліміздің өзге өңірлеріндегі қорықтарға жерсіндіруге күш салған. Барсакелместе бар-жоғы 50 шақты кәрі-құртаң құлан қалдырылған.Құландар Барсакелмес қорығының табиғатына жақсы бейімделіп көбейе бастады. 1980 жылдарда құлан саны 300-ге жетті. Алайда, Арал теңізінің тартылуына байланысты негізгі суат көзі болған теңіз суының тұздылығы артты. Осыған сәйкес ғалымдар Барсакелмес құландарын еліміздің басқа өңірлеріне жерсіндіруге ұсыныс жасады.Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорығы туралы биология ғалымдарының докторы Мұса Исмагилов 1973 жылы өзінің «Остров куланов» атты кітабында «Мен оңтүстік Балқаш өңірінде, Мойынқұмда, сазды топырақты Бетпақдалада болдым. Алайда, ерекше тамаша естеліктерім Барсакелмес қорығында, құландар аралында қалды. Солардан кейін, Орталық Қазақстанның кең байтақ боз селеулі жазығында, әсем көріністі Баянауыл тауларында, таяз сулы керемет Зайсаң көлінде де, Тянь-Шаньның биіктерінде болған кезімде де Барсакелмес аралы туралы естелігім ең қымбат болып қала берді. Бұл тамаша жер түкпірі менің есімде мәңгіге сақталған және мені әр кез өзіне тартып тұрады. Себебі, ол менің жастық шағыммен, алғашқы ғылыми зерттеулеріммен және бақылауларыммен байланысты», - деп жазған.1982 жылдан бастап құландарды басқа өңірлерге, атап айтқанда «Алтын емел» мемлекеттік ұлттық паркіне және Каспий маңына жерсіндіру жұмыстары басталды. Қазіргі таңдағы Қазақстанның аумағындағы құландар Барсакелмес қорығының құландарының ұрпақтары болып саналады. Теңіз деңгейінің түсуі жалғасып, суы құландардың ішуіне мүлде жарамай қалды. Дегенмен, 1998 жылы Барсакелмес аралының Шығыс бөлігі үлкен материкке жалғасып кетті. Бұл өз кезегінде құландардың Арал теңізінің бұрынғы шығыс жағалаулары мен аралдарына өз бетімен қоныстанып, көбеюіне мүмкіндік тудырды.<blockquote>«Барсакелместің түп-төркініне терең үңілген ғалымдар кезінде бұл аймақ сұлу табиғатымен талайды таңдай қақтырғанын тілге тиек етеді. Онда суы тұщы көлдер көп болған екен. Өсімдіктер әлемі де өзге жерлерде кездесе қоймағанға ұқсайды. Атап айтқанда, Протов көкпегі, Борщев сарғалдағы, қос жарнақты қызғалдақ сынды өсімдіктер Барсакелместің айбынын асырды. Сондай-ақ, құлан, қарақұйрық, шағыл мысығы сынды жануарлар қорықтың қоршаған ортасына сән береді», - дейді Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің оқытушысы, география ғылымдарының кандидаты Оразхан Айдаров.</blockquote>Соңғы жылдары теңіздің құрғаған табанына сексеуіл егуге көңіл бөлініп отыр. Әрине, оның құм көшкінін тоқтатуға пайдасы зор. Бұл орайда бірқатар жайлар ескерілмей қалған.<blockquote>«Осы орайда, ғылыми тұрғыдан зерделеп, ұңғымалардың арақашықтығын шахмат кестесі әдісімен 20-30 шақырымнан тастап, жерасты су көздерін пайдалануға болады. Оның пайдасы орасан. Ең алдымен, ол осы аумақтағы тұзды шаң мен топырақты басады. Тағы бір пайдалы жағы - бұл жерлерде өсімдіктер дүниесі өседі. Осының нәтижесінде, аң мен құстың саны бұрынғыдан арта түседі. Экологиялық тепе-теңдік орнайды. Жақсы жайылымдар мен суаттар іздеген тұяқты жануарлар Қасқақұлан, Тоқпан, Ұзынқайыр, Ахат, Бегімана, Төртқопақ аумақтарына қоныстанды. Осыған орай, аталған өңірлерді қорыққа қосу қажеттілігі туған болатын», - дейді Оразхан Айдаров.</blockquote>2005 жылдың 25 қарашасында Үкімет қаулысы бойынша қорыққа 2 негізгі кластерлік участіктер қосылып, 16 795 гектардан 160 826 гектар жерге ұлғайды. Қазіргі таңда Барсакелмес қорығында жоғары сатыдағы 298 өсімдік түрі бар, оның 3 түрі Қазақстан Республикасының қызыл кітабына енгізілген.Бүгінгі таңда Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорығы Қазақстан Республи­ка­сының алдынғы қатарлы ерекше қорға­ла­тын аумақтарының бірі болып табылады. Теңіздің жауһары болған қорықты қорғу еліміздің басты міндеті.Әділжан ҮМБЕТ<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/fd451596_03a0_42e9_a8a2_aca29fb55f83_c3a0512a7b.jpg" alt="fd451596-03a0-42e9-a8a2-aca29fb55f83.jpg">

Тарих қойнауындағы «Барсакелмес»

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қазір көпшілік арасында «дәстүрлі журналистиканың болашағы қандай болады?» деген сауал бар. Соған қарамастан аймақта газет-журнал шығаруға белсене атсалысып, абыройлы міндетті кіршіксіз атқарып жүрген әріптестеріміз бар. Ал ауданда газет шығару ісі мүлдем қиын екені айтпаса да белгілі. Мерзімдік басылым бетінде маңызды мәселелер көтеріп, түйінді түйткілдің шешілуіне белсене атсалысып жүрген Нұрмахан Елтай ағамыз биыл жетпіс жасқа қадам басса да, сатиралық дүниелерімен шығармашылық жолда жемісті еңбек етіп келеді. Өзі басқаратын «Шарайна-Сейхун» газеті арқылы облыстың Жаңақорған, Шиелі аудандары тұрғындарына сүбелі дүниелер ұсынып жүр. Бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлерінің күні қарсаңында ҚазАқпарат тілшісі қарымды қаламгерді әңгімеге тартып, әдебиет және журналистика тақырыбында ой бөліскен еді.- Нұрмахан аға, журналистикаға кештеу келгенізді білеміз. Алайда оған дейін сізді оқырмандар сатиралық шығармаларыңыз арқылы біледі. Жалпы, руханият әлеміне жақындығыңыз қашаннан басталған еді?- Жас кезімнен қалам ұстауға жақын болдым.&nbsp;Десе де бірден журналистика саласына қадам баса қойған жоқпын. Ескінің адамдарының газет-журнал оқуға ықыласы ерекше еді. Әкем үйге мерзімдік басылымдарды жиі жаздырып алатын. Алғаш «Әліппеден» әріп танығаннан бастап менің де газет-журналға қызығушылығым байқалды. Балаларға арналған «Балдырған» журналы және «Қазақстан пионері» газетін оқып өстім. Уақыт өте келе өзім де қолыма қалам алып, сол басылымдарға мақалалар жолдай бастадым. Кейбірі жария көрді. Ендігі бірінде онда жұмыс істейтін журналистерден «шығармашылығыңды шыңдай түс» деп ақыл-кеңес айтқан арнайы хаттар келетін. Сегізінші сынып оқып жүргенімде «Қазақстан әйелдері» журналында құпия сөзді құрауға машықтандым. Мектеп бітірген жылы бізді фермаға қозы сою пунктіне жұмысқа алып барды. Сол жерде «Кең өріс» деген қабырға газетін шығардым. Беріде аудандық газетте «Көкине» сықақ бетінің жүргізушісі болдым. Мына бір сәт әлі күнге дейін көз алдымда. Ол кезде ауылдан жиырма шақырымда жатқан егістің басындамын. Егіс басынан кешке қарай атпен ауылға келемін. Түні бойы әзілсықағымды дайындап, таңертең автобуспен жүз шақырым қашықта жатқан аудандық газет редакциясына келемін. Содан бергі уақытта шаруашылықта қызмет ете жүріп, шығармашылықтан да қол үзген жоқпын. «Егемен Қазақстан», «Қазақ әдебиеті», «Сыр бойы» газеттеріндегі сықақ беттерінде сатиралық шығармаларымды жариялап тұрдым. 1998 жылы облыстық «Сыр бойы» газетіне қызметке келіп, онда жиырма жылдан астам уақыт бойы қызмет атқардым. Сол бір жылдарда «Хан алшы» газетін шығарған едім. Кейінгі жылдары шығып жатқан «Шарайна-Сейхун» сол жобалардың жалғасы болып отыр.- Қазір «Дәстүрлі журналистиканың дәуірі өтті» деп топшылап, тон пішетін азаматтар аз емес. Сіз қалай ойлайсыз, газет-журнал оқу қоғам өмірінде қаншалықты маңызды?- Оқыған адамның жан дүниесі кең болады. Оны қайталап айтудың қажеті болмас. Әлемде өркениеттің жоғары биігінінен көрініп жүрген Жапонияның өзінде әлі күнге дейін газет-журнал жабылған жоқ. Оны оқитын елдің саны да кеміген емес. Бұл нені көрсетеді? Ол жоғары мәдениеттілікті аңғартады. Жапонияның жасы да, кәрісі де күнделікті қым-қуыт қарбалас арасында оқуға уақыт табады. Бізде ше? Бұған байланысты қырық сылтауымыз бар. «Жұмыстан қолым босамайды», «Оқитын дүниелер аз» деген әңгімені айтады. Менің ойымша, бұл дұрыс әңгіме емес. Әрбір газет-журнал үлкен еңбекпен шығады. Оны дайындайтын шығармашылық ұжым басылымның мазмұнына көңіл бөледі. Осындай үлкен еңбектің арқасында газет-журнал оқырманға жол тартады. Өзім қазірге дейін күнделікті шығатын басылымдарға көз жүгіртіп отырамын. Олардың біразын жаздырып аламын. Әрбір дүниеден мол мағлұмат алып жатамын. Қолдан келгенше жақын-жуық жандарға газет-журналда шыққан дүниелер жөнінде насихаттап отырамын.Рас, бүгінде азаматтар көп ақпаратты интернет желісінен алатын болды. Ақпаратты жылдам жеткізу жөнінен ғаламтордың атқаратын қызметі ерекше болып отыр. Оны жоққа шығара алмаймыз. Десе де мамандар мынадай деректі назарымызға ұсынып жүр. Мерзімдік басылымда жарияланған дүниелер оқырман есінде ұзақ сақталады екен. Ал интернет желісінен оқыған дүниелер тез ұмытылады. Сондықтан қай кезде де дәстүрлі журналистиканың дәуірі төмен түспейді. Алдағы уақытта ол қайтадан баяғы қалпына көтеріліп, қалың ел олардың маңызын түсінеді деген ойдамын.- Аймақтық деңгейде бірнеше жылдан бері газет шығарып келесіз. Қазіргу уақытта оқырман жинау оңай емес қой. Жалпы, аймақтық басылымдардың жағдайы қалай болып жатыр?- Мен журналистерді қай кезде де елдің адамы деп түсінемін. Өзіңіз ойлаңыз, қалам иелері бір материалды жазу үшін қаншама шақырымды артқа салады. Қыстың суығы, жаздың ыстығына қарамайды. Табиғаттың өзге де тосын құбылысы олар үшін сөз емес. Мен облыстық газетте талай мәрте осындай жағдайды бастан өткіздім. Тіпті, жолсапарға берілген ақшаның өзі оған жетпей жататын. Жол-пұлымызды қалтамыздан шығарған кезіміз болды. Әрине, оқырман олардың барлығын білмейді. «Журналист кабинетте отырып, жазып тастады» деген ойда болады. Әрбір кейіпкер бейнесін ашып, дұрыс дүние дайындай білсең, үстіңнен ауыр жүк түскендей күй кешесің.Мен журналистиканың жүгін сезінемін. Қашанда ел үшін қызмет еткенді қалаймын. Кейінгі жылдарда «Шарайна-Сейхун» газетін шығарып келемін. Оқырман жинау да оңайға соғып жатқан жоқ. Қазір тұрақты жазылып алатын 3 мыңға тартатын оқырманымыз бар. Газет бағасын бірнеше жылдан бері көтерген жоқпыз. Десе де одан бері инфляция деңгейі қаншама өзгергенін білесіздер. Биыл 2400 теңгеге көтерілді. Көпшілікке барынша тартымды, оқылымды дүниелер ұсынуға күш саламыз. Сол міндет жолында қызмет атқарып келеміз. Бүгінде редакцияда барлығы 7 адам қызмет жасап жүр.- Көпшіліктің сұранысын қанағаттандыру мақсатында газет шығаруда қандай қағидаға сүйенесіз?- Расын айтқанда, қазір репортаж, суреттеме, сараптама бағытында жазылған дүниелер саны азайып барады. Ілгеріде журналистер бір мекеменің тыныс-тіршілігін репортаж жанры арқылы көркем суреттеп жеткізе білетін еді. Қазір мұндай дүниелерді емге іздесең де таба алмайтын жағдайға жеттік. Сондай-ақ, қоғам өміріндегі өзекті тақырыпты талдап-таразылай білетін сараптама жаза білетін білікті журналистер саны азайып бара жатқаны жасырын емес. Сараптама жазу үшін де ол тақырыпты жете білгенің дұрыс. Кейбір журналистер тақырыпты көтеруден бұрын ол жайында көбірек біліп алғаны жөн болады. Пікір білдірген адамның деңгейінде сауатың болса, сараптама мақалаң да өтімді шығады. Өкініштісі, кейбір журналистер тарапынан осындай шалағайлық байқалып қалады. Мен редакцияда қызмет атқарып жүрген журналистерден осындай жұмыстарды талап етемін. Олар қал-қадерінше оқырманға жақсы дүниелер ұсынып жүр.Қысқаша айтқанда, газет шығарудың түрліше формасын іздеуден жалықпауы тиіс. Бұл бүгінгі күннің басты тақырыбының біріне айналып отыр.- Сізді журналист ретінде қоғамдағы қандай тақырыптар толғандырады?- Айта берсең, бүгінгі күні өзекті тақырыптар саны көп қой. Оның барлығын айтып бітіру оңай емес. Жалпы, мені атқару органдарында кейбір кездейсоқ адамдардың қызмет атқаратыны ойлантады. Мәселен, кейбір азаматтар өзі қызмет атқаратын саланы жетік біле бермейді. Бәлкім, одан мықты агроном шығатын шығар. Бірақ, ол құрылыс саласына жауап беруі мүмкін. Сондықтан мамандық таңдау барысында әрбір адам қателеспеуі тиіс. Ата-анасы да баласының таңдауына қарсы болмауы тиіс. Сонда ғана жетісті еңбек етуге мүмкіндік болады. Одан қоғам дамуына тиетін пайда орасан.Сондай-ақ, жас ұрпақ тәрбиесін қай уақытта да ұмытпауымыз тиіс. Кейде жаға ұстатарлық жағдайларды естіп жатамыз. Бұл ұрпақ тәрбиесіндегі олқылықты көрсетеді.Мен немерелеріме түрлі тақпақ жаттатуға тырысамын. Олардың тәрбиелік маңызы бар. Ол бір жағы балалардың дүниетанымын кеңейтеді. Оқуға деген қызығушылығын арттырып жатады. Біз кейде оларға ұялы телефон алып беріп, қадағалауды ұмытып кетіп жатамыз. Жас ұрпақ телефоннан қандай дүниелерді қарайды? Соның салдарына теріс жолға түсіп кетпей ме? Бұл мәселенің барлығына селсоқ қарауға болмайды. Қай кезде де ұрпақ тәрбиесі басты орында болғаны жөн.- Cізді оқырмандар белгілі сатирик ретінде жақсы біледі. Әлі де шығармашылықпен тұрақты айналысып келе жатырсыз. Қазірге дейін оқырманға қай кітаптарды ұсындыңыз?- Иә, менің шығармашылығымда сатира тақырыбында жарияланған дүниелерімнің саны аз емес. Бүгінге дейін «Жайма базар», «Қатырамыз», «Сүйінші дайындаңыздар», «Үшінші тайм», «Ауылдың айтқыштары», «Сыпыра сыйлық», «Көкиненің көзі» атты кітаптарыңызды оқырман жылы қабылдады.- Әңгімеңізге рақмет.Әділжан Үмбет

Нұрмахан Елтай: Мерзімдік басылымдағы мақалалар оқырман  есінде ұзақ сақталады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; &nbsp;Кеңес Одағының батыры, Халық Қаһарманы, Тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш қорғаныс министрі, армия генералы Сағадат Нұрмағамбетовтың 100 жыл толуына орай Шиелі индустриалды-аграрлық колледжінде инженер-педагог қызметкерлерімен кездесу өткізілді.Кездесуге Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департамент басшысы Ерлеген Жәрдемұлы, «Тәлімгерлер кеңесі» консультативтік-кеңесші органның тең төрағасы Мақсұт Ыбрайханұлы қатысып, өскелең ұрпағымыз бен ұландарымызға үлгі боларлық тарихи тұлғаның ұмытылмас батырлығы, қазақ халқына сіңірген еңбегі туралы ақпарат берді.Сонымен бірге, жиын барысында педагог қызметкерлердің сауалдарына орай ҚР «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңына енген өзгірстер туралы ақпарат ұсынылып, осы Заңда берілген мүмкіндіктерді пайдалануға шақырды.Онда Заңның 15-бабының 6-тармағына сәйкес Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру бағдарламалары бойынша мемлекеттік тапсырыс шеңберінде білім беру ұйымдарында уәкілетті орган белгілеген мәннен (GPA 3,33) төмен емес оқу нәтижесімен оқуын бітіргендер, осы оқуды бітіргеннен кейін бір жыл ішінде конкурс өткізілместен "Б" корпусының төмендегі мемлекеттік әкімшілік лауазымдарына орналаса алатындығын атап өтті.Өз кезегінде ұстаздар бұл ақпараттың маңыздылығын ескеріп, бітіруші студенттермен бөлісетіндігін алға тартты.

Инженер-педагог қызметкерлерімен кездесу өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қызылорда облысы бойынша департаментінде «Мемлекеттік қызметтер көрсету тәртібі», «Мемлекеттік қызметтер көрсету мәселелері бойынша шағымдарды қарау ерекшеліктері» тақырыбында семинар-кеңес өтті. Оған Қызылорда қаласы бойынша мемлекеттік кірістер басқармасының қызметкерлері қатысты. Шара барысында мемлекеттік қызметтер басқармасының бас маманы З.Арынова түсіндірме жұмыстарын жүргізді.Семинарда мемлекеттік қызметті көрсетушілермен мемлекеттік қызметтер көрсету тәртібін сақтау, оның ішінде қызметті көрсетушілермен өтініштерді қабылдаудан бастап мемлекеттік қызмет көрсету нәтижелерін беруге дейінгі рәсімдерді сақтау, мемлекеттік қызмет көрсету сапасын арттыру, мемлекеттік қызмет көрсетудің бизнес-процестерін оңтайландыру және мемлекеттік қызметтер көрсету мәселелері бойынша шағымдарды қарау ерекшеліктері қарастырылды.Сонымен қатар, З.Арыновамен семинар-кеңеске қатысушыларға Қағида талаптарына сәйкес «Салық төлеушілерді тіркеу» мемлекеттік көрсетілетін қызметін алудың 3 түрлі тәсілі 3 түрлі тәртіппен реттелетіні жөнінде айтылды. &nbsp;Сондай-ақ, көрсетілетін қызметті берушінің құжаттарды қабылдауға жауапты құрылымдық бөлімшесі құжаттар түскен күні ұсынылған құжаттарды қабылдайтыны жөнінде, егер құжаттарды түскен күні емес, келесі күндері тіркеген жағдайда, мемлекеттік қызметтер көрсету тәртібінің бұзылуына әкелетініне тоқталды. Семинар соңында қатысушылар тарапынан &nbsp;сұрақтар қойылып, нақты жауаптар берілді.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/d5a0a6a4_f2c3_428a_a55f_657fa4210058_0575f12231.jpg" alt="d5a0a6a4-f2c3-428a-a55f-657fa4210058.jpg">

Мемлекеттік қызмет – халыққа қызмет

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қызылорда облысы Полиция департаменті бастығының тапсырмасына сәйкес облыс көлемінде көшелер мен қоғамдық орындарда тиісті тәртіпті сақтау мен қылмыстың алдын алу мақсатында «Құқықтық тәртібі» жедел-профилактикалық іс-шарасы өтуде. Аталмыш шара 01 – 10 маусым аралығы өткізілуде.Іс-шараға департаменттің жеке құрамы жұмылдырылып, қызмет өткерудің күшейтілген нысанына көшірілді.Үш күнде 900-ге жуық әкімшілік құқық бұзушылық дерек анықталса, оның ішінде мүлдем төзбеушілік принципі бойынша ұсақ бұзақылық ҚР ӘҚБтК-нің /434 бабы/ - 49, спирттік ішімдікті ішу немесе қоғамдық орындарда мас күйінде келу /440 бабы/ - 84, көлік құралын алкогольдік масаң күйінде басқарудың (608-бабы) - 7, кәмелетке толмағандардың түнгі уақытта жүру (442-бабы)- 134, түнгі тыныштықты бұзу бойынша (437-бабы) - 62 дерек анықталған, ҚР тіркеусіз не жеке басты куәландыратын құжатсыз тұру /492 бабы/ - 73 дерек тіркелді. Жалға берілетін 98 пәтер тексерілді.Жалпы облыс көлемінде криминогендік ахуалды сейілту, құқық тәртібі мен жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету шараларын кең көлемде жүргізу мен қылмыстың алдын алу, сондай-ақ көшелер мен басқа да қоғамдық орындарда қылмыстарды ескерту және жолын кесуге бағытталған бұл жедел-профилактикалық іс-шараның өту барысы Департамент бастығының бақылауында.

Аймақта «Құқықтық тәртіп» іс-шарасы жүруде

Қызылордалық студенттер Арал теңізіне арналған жаңа жоба бастамақшы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Дін мәселелерін зерттеу орталығының ұйымдастыруымен «Дін және тарих» тақырыбында жергілікті мешіт жамағаттары арасында интеллектуалды сайыс өтті.Білім сайысына 100-ден астам адам қатысты. Олар зияткерлік сайыстың «Логикалық сұрақтар», «Ислам және ғылым тарихы», «Ұлттық мәдениеттің негізі - салт-дәстүр», «Алаштықтар аңсаған күн» және «Қазақстандағы жер атаулары» атты 5 кезеңінде түрлі тақырыптағы сауалдарға жауап беріп, өздерінің ой зеректігі мен білім деңгейлерін сынады.Тартысты өткен сайыс нәтижесінде, әділ қазылар алқасының анықтауымен 15 топ арасынан «Алдажар Жәме» мешітінің командасы бас жүлдені иеленді.Ал жүлделі I орынды «Мақтұм сейіт» мешітінің жамағаты алса, II орынды Қарауылтөбе ауылдық округі мешітінің командасы еншіледі.«Қалмұхаммед Ишан» және «Ыбырайым молда» мешіттерінің жамағатына III орын бұйырса, IV орынға «Әл Уали» және ««Ерназар Мақсұм» мешіттерінің командалары тұрақтады.Сайыс соңында жеңімпаз командалар бағалы сыйлықтармен марапатталып, барлық қатысушыларға арнайы алғыс хаттар табысталды.Жалпы, мұндай сипаттағы зияткерлік сайыстың мақсаты – жамағаттың жан-жақты білімін дамытуға қызығушылығын арттыру, әрі бірлік, ынтымақты нығайту.&nbsp;Қорлан САРЫ

«Дін және тарих» интеллектуалды сайыс өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Қызылорда қаласы әкімі Серік Қожаниязовтың халықпен кездесуі Қарауылтөбе, Талсуат, Қызылөзек ауылдық округтерінде де өтті. Бұл кездесулерде шаһар басшысы жыл басынан бері атқарылған жұмыстар және алдағы перспективалық даму жоспарлар жайымен бөлісті. Ал, тұрғындар көкейлерінде жүрген бірқатар мәселелерін ортаға салды. Қойылған сауалдарға толыққанды жауаптар беріліп, шешілуі уақыт талап ететін ұсыныстар хаттамаға енгізілді.Өткен жылы Қарауылтөбе ауылында құны 286,3 миллион теңгені құрайтын 150 орындық клуб үйі ел игілігіне берілді. Биылғы жылға бюджеттің барлық көздерінен 868 миллион теңгеге ауқымды жобалар жүзеге асады. Атап айтар болсақ, жаңадан қоныстанушы аумақта жаяу жүргіншілер жолын салу, көшелерге тас төсеу, қайта жаңғырту жұмыстары жүргізіледі.Ауыл халқы дәрігерлік амбулаторияның қажет екендігін айтады. Оған қатысты қажетті шаралар қабылданады. Ал, мектептің жылыту жүйесін газға ауыстыру кезек күттірмейтін мәселе. Өйткені бұған дейін жылыту жүйесінде дизель отыны пайдаланылып, ол экономикалық жағынан тиімсіздігін көрсеткен. Бұл сұраққа байланысты облыстық білім басқармасымен бірлесе жұмыстар атқарылады.Ал, Қараөзек ауылдық округінде серпінді істердің нәтижесі мол. Биылғы жылғы жоба-сметалық құжаттарға сәйкес, 2024-2025 жылдарға өтпелі 1 миллиард 655 миллион теңгені құрайтын жобалар жүзеге аспақ. Яғни, 3 елдімекендегі электр желілері қайта жаңғыртылады. 3 көшеге жол құрылысы, түнгі жарық орнату, балалар ойын алаңын салу жұмыстары жүргізіледі. Тұрғындар үшін ең маңызды мәселе – «Қожақ» автомобиль көпірін күрделі жөндеуден өткізу жоспарға енді.Талсуат ауылының тұрғындары да мектептің жылыту жүйесін газға ауыстыруды сұрайды. Шаһар басшысы бұл мәселе Қарауылтөбедегі мектепте де бар екендігін айтып, екі елдімекеннің сұранысы ескерілетінін жеткізді.Жалпы, Талсуат ауылдық округін дамыту бағытында 213,4 миллион теңгеге 9 жоба іске асырылуда. Оның ішінде «Өңірлерді дамыту» бағдарламасы аясында көшеге түнгі жарық орнату, көшелерге ағымдағы жөндеу, көркейту-көгалдандыру, абаттандыру, санитарлық-тазалық жұмыстары бар.

Қызылорда қаласы әкімі ауыл тұрғындарымен кездесті 

Фото: Sputnik / Владислав Воднев<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; &nbsp;"ҚазАвтоЖол" компаниясы "ZEREK-2" ақпараттық-бағдарламалық кешені орнатылған ақылы жолдардың тізімін жариялады, деп хабарлайды <a href="https://sputnik.kz/">Sputnik Қазақстан.</a>Қазіргі кезде Қазақстанда 3221 шақырымды құрайды 17 ақылы жол учаскесі бар. Соның ішінде 11 жолда "ZEREK-2" ақпараттық-бағдарламалық кешені орнатылған. Олар:1.Қонаев-Талдықорған,2.Астана-Павлодар,3.Павлодар-Семей-Қалбатау,4.Бейнеу-Ақжігіт,5.Орал-РФ шекарасы (Самара),6.Павлодар-РФ шекарасы (Омбы),7.Шымкент-Тараз,8.Тараз-Қайнар,9.Шымкент-Қызылорда,10.Шымкент-Өзбекстан шекарасы (Ташкент),11.Орал-РФ шекарасы (Саратов).Ақпараттық-бағдарламалық кешендер бақылау аркаларында орнатылған. Камералар автоматты түрде көлік құралының қозғалысын тіркеп, деректерді өңдейді, сақтайды және базаға жібереді.<blockquote>"Бұл кешендер көлік құралдарын тануға, олардың мемлекеттік тіркеу нөмірі мен мемлекетін анықтауға, қозғалыс жылдамдығын, автокөліктің класын және басқа да параметрлерді анықтауға мүмкіндік береді. Бұл үшін оптикалық және геометриялық әдістер қолданылады", - дейді компания мамандары.</blockquote>Бақылау камералары 220В желіден қуат алады. Ал тоқ болмаған жағдайда күн батареясы мен аккумулятор блогының есебінен үздіксіз жұмыс істейді.

"ҚазАвтоЖол" камералар орнатылған ақылы жолдарды атады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Заңсыз көші-қонды болдырмау және алдын алу, шетелдіктердің көші-қон заңнамасын бұзу фактілерін анықтау мақсатында ағымдағы жылдың маусым айының 3 мен 9 аралығында облыс аумағында «Заңсыз келуші - 2024»&nbsp;іс-шарасы өткізілуде.Іс-шараның 2 күн нәтижесінде жалпы 233 құқық бұзушылық анықталды.Оның ішінде, шетел азаматтарымен жасалған 171&nbsp;әкімшілік құқық бұзушылықтар анықталса, оның ішінде бір азаматша&nbsp;республика аумағынан аластатылды.Шетелдіктердің болу ережелерінің сақталуын қамтамасыз етпеген ҚР-ның 62 азаматына қатысты әкімшілік шаралар көрілді.Құрметті облыс тұрғындары! Шет мемлекеттерден жұмыс жасауға келген шетел азаматтарын заңда көрсетілген мерзімде құжаттарын заңдастырып, көші-қон заңнамасын бұзбай, жұмыс жасатқандарыңыз абзал.Егерде заң талаптарын орындамай өрескел бұзған жағдайда, Қазақстан Республикасының заңдарының талаптарына сәйкес шара көрілетіндігін ескертеміз.&nbsp;

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қоғам