<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Еліміздің бас мемлекеттік санитарлық дәрігері Айжан Есмағамбетова қызметінен босатылды. Бұл туралы&nbsp;<a href="https://stan.kz/ayzhan-esmagambetova-densaulik-saktau-vice-ministri-kiz-403063/">Stan.kz&nbsp;</a>ақпарат агенттігі хабарлайды.&nbsp;Қазақстан үкіметінің қаулысымен Айжан Серікбайқызы Есмағамбетова&nbsp;Денсаулық сақтау вице-министрі – Бас мемлекеттік санитарлық дәрігері қызметінен босатылды.Ведомстводағылар бұл оның басқа жұмысқа ауысуына байланысты екенін хабарлады.Есмағамбетова бұл қызметті 2022 жылдың 14 ақпанынан бастап атқарып келеді. Ол бұған дейін Денсаулық сақтау министрлігі санитарлық-эпидемиологиялық бақылау комитетінің төрағасы қызметін атқарған.Сурет: Primeminister.kz

Бас мемлекеттік санитарлық дәрігер қызметінен босатылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің штаттан тыс балалар инфекционист-дәрігері, медицина ғылымдарының докторы, профессор Динагүл Баешова Сыр еліне жұмыс сапарымен келді. Профессор іс-сапар барысында жергілікті мамандарға түрлі тақырыпта дәріс оқып, екі күндік семинар өткізді. Инфекционист-дәрігер бүгін Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпарат алаңында БАҚ өкілдеріне сұхбат беріп, жұмыс сапары туралы баяндады.<blockquote>– Динагүл Аяпбекқызы Сыр өңіріне екі күндік іс-сапармен келді. Ол өз сапарында өңірде болып жатқан инфекциялық аурудың ахуалы жайында, эпидемиологиялық жағдайлар бойынша қызылордалық дәрігерлерге семинар өткізді. Семинар барысында аудандардағы барлық инфекционист-дәрігерлер мен жалпы тәжірибелік дәрігерлер, балалар невропатологтары, жедел-жәрдем дәрігерлері мен эпидемиолог мамандары және бас дәрігердің орынбасарлары мен педиатор мамандардың қатысуымен өткізілді. Тренинг өте жоғары дәрежеде өтті әрі біздің мамандар осы арқылы өздерінің білімдерін толықтырды. Өзінің білгенін дәрігерлерге үйретуден жалықпай, арнайы Қызылорда облысына жұмыс сапарымен келген Динагүл Аяпбекқызына шексіз алғысымызды білдіреміз,- деді облыстық жұқпалы аурулар ауруханасы бас дәрігерінің орынбасары Шарипа Алиева.</blockquote><blockquote>– Өздеріңіз білесіздер, Коронавирус ауруынан кейін жұқпалы ауруларға немқұрайлы қарамау керек екеніне көзіміз жетті. Бүгінде тек Сыр өңірінде емес, барлық Қазақстанда вакцинамен бақыланатын аурулармен ауыратын адамдардың саны артып отыр. Оның ішінде көкжөтел мен қызылша ауруы көбеюде. Естеріңізде болса, 2018-2019 жылдары Алматы облысы мен облыс төңірегінде «Менингококк инфекциясының» ауруы асқынған еді. Бұл ауру 6-7 жылда бір дүмпу көтеріліп, ауыр дәрежеде өтеді. Тіпті, салдарынан адам өліп кетуі де мүмкін. Сол себепті біз осының алдын алу мақсатында дәрістің алғашқы күнінде «Менингококк инфекциясын ерте аныұтау және емдеу» деген тақырыпта баяндама жасадым. Жергілікті дәрігерлерге аурудың ағымы туралы айтып, қалай дайындалу керек екені жөнінде өз кеңесімді бердім. Одан бөлек, дәрісте балалар арасында жиі кездесетін жұқпалы ауруларға баса назар аударып, олардың диагностикасы мен емі туралы ақпарат бердім. Сондай-ақ, бұл диагноздың балалардың өмірі мен денсаулығына келтіретін зияны мен науқасты қарау кезінде дәрігердің ескеруі тиіс бірнеше жайтқа жеке тоқталдым. Сонымен қатар «Менингококкты инфекция. Менингит. Менингококсемия. Клиникасы, диагностикасы, ИТШ алдын алуы мен емі», «ЦМВИ диагностикасы емі», «Көкжөтел ауруы, диагностикасы, емі, профилактикасы», «Қызылша ауруы, профилактикасы, аурудың ағымы диагностикасы мен емі», «ЖРВИ ауруының ерекшеліктері мен емі» деген тақырыптар бойынша да дәріс оқыдым,-деді профессор.</blockquote>Фото: Өңірлік коммуникациялар қызметі

Профессор Динагүл Баешова қызылордалық дәрігерлерге дәріс өткізді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы – кене арқылы вирус тудыратын аса жұқпалы ауру. Қызылорда облысы аталмыш аурудың табиғи ошағында орналасқан аймақтың бірі. Сол себепті де жыл сайын дәл осы ауруға қарсы күрес шаралары қатаң түрде бақыланады. Биыл өңірдегі 115 елді мекенге Конго-Қырым геморрагиялық қызбасына қарсы көктемгі өңдеу жұмыстары жүргізілген. Бүгін Өңірлік коммуникациялар қызметінің ақпарат алаңында тиісті сала мамандары аталмыш аурудың аймақтағы ахуалын баяндады.– Биыл облыста Конго-Қырым геморрагиялық қызбасынан қолайсыз деп есепке алынған 115 елді мекенде кенеге қарсы көктемгі өңдеу жұмыстары жоспарлы түрде 2 кезеңмен жүргізілді. Кенеге қарсы жұмыстардың сапасы мен тиімділігі арнайы құрылған жұмысшы топтармен тұрақты бақыланып отырады. Өңдеу қорытындысымен тиімділік көрсеткіші мал қораларында 96,3 пайыз болса, мал бастарына жүргізілген өңдеу сапасы 92,3 пайызды құрады. 90 пайыздан төмен болып анықталған елді мекендерге, яғни Қармақшы, Жалағаш, Сырдария аудандары мен Қызылорда қаласына қайтадан нүктелік өңдеу жасалып, талапқа сәйкестендірілді. Жыл басынан бері облыс бойынша Конго-Қырым геморрагиялық қызбасына 10 күдікті жағдай тіркеліп, оның 4-еуі клиникалық-зертханалық және эпидемиологиялық жолмен нақтыланды. Атап айтқанда, Жаңақорған ауданында 3, Шиелі ауданында 1 дерек анықталды. Науқастармен қарым-қатынаста болғандардың барлығы 14 күнге медициналық бақылауда болды және шағымданушылар анықталған жоқ. Ауру ошақтарында эпидемиологиялық-энтомологиялық зерттеулер жүргізіліп, залалсыздандыру жұмыстары жасалды. Биыл тұрғындар арасында 567 адам кене шағумен медициналық көмекке жүгініп, тиісті ем-дом жасалып, 14 күн бойы медициналық бақылауда болды, – деді Қызылорда облысының санитариялық-эпидемиологиялық бақылау департаменті басшысының орынбасары Әлия Әбдіқайымова.– Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы – жедел трансмиссивті жұқпалы аурулар қатарына жатады. Негізінен екі толқынды дене қызуының көтерілуімен, жалпы интоксикация және тромбогеморрагиялық синдром белгілерімен сипатталады. Айта кететін жағдай, ТМД және шет елдерде бұл аурудың өзіне тән эндемиялық географиялық ошақтары бар. Аталмыш ауру көктем, жаз айларында кеңінен етек алады. Негізінен ауылдық жердегі тұрғындары және мал шаруашылығымен айналысатын адамдар жиі ауырады. Кейбір жағдайда ауру науқас адамнан сау адамға немесе зертханалық тексерулер барысында қан арқылы да жұғуы мүмкін. Егер кене шағу жағдайы орын алса мүмкіндігінше тезірек медициналық мекемеге қаралуға кеңес беремін, – деді облыстық жұқпалы аурулар ауруханасының инфекционист-дәрігері Жадыра Зинабдинова.– Эпидемиологиялық маусымдарда қолайсыз болып анықталған 115 елді мекенде тіркелген ауыл шаруашылығы жануарларының саны 763,0 мың басты құрайды. Ал, қора, суат пен шаңлақтардың жалпы көлемі 2 886 841 шаршы метр болып отыр. Қазіргі таңда облыс бойынша 85 мал тоғыту ваннасы бар. Оның ішінде атқарылған жұмыстардың нәтижесі бойынша бүгінгі күнге 60-ы жарамды, 25-і жарамсыз. Айта кету керек, сәуір айының басында керісінше 58-і жарамсыз, 27-сі жарамды болатын. Өткен жылы 21,2 мың бас уақ мал кенеге қарсы мал тоғыту ванналарына тоғытылса, биыл 10,9 мың бас уақ мал кенеге қарсы мал тоғытылды. Сондай-ақ, осы жылы 117,0 мың бас алдын ала егілді, – деді облыстық ветеринария басқармасының басшысы Шахмардан Қойшыбаев.– 2024 жылға көктемгі залалсыздандыру жұмыстарын жүргізу үшін 170,1 млн теңгеге мемлекеттік сатып алу рәсімдері жүргізілді. Нәтижесінде Қызылорда қаласы мен 7 аудан бойынша 3 мердігер мекеме жеңімпаз болып танылды. Көктемгі залалсыздандыру жұмыстары 9 сәуір күні басталып, 24 маусымда толық аяқталды. Ал, күзгі залалсыздандыру жұмыстары 21 тамыз бен 8 қазан аралығында жүргізілетін болады, – деді облыстық жұмылдыру дайындығы басқармасының басшысы Марат Ердәулетов.Фото: Қызылорда облысының Өңірлік коммуникациялар қызметі

Конго-қырым геморрагиялық қызбасынан сақ болыңыз!

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Қырғызстан Ауғанстанда өндірілген "Golden Life" газдалған анар сусынына тыйым салып жатыр. Бұл туралы kyzylorda-news.kz ақпарат агенттігі <a href="https://stan.kz/balalarga-ziyan-boyagish-bar-kirgizstanda-auganstandik-402811/">Stan.kz</a> сайтына сілтеме жасап хабарлайды.Ош қаласында анар сусыны сауда орындарынан тәркіленіп жатыр.Қырғызстанның денсаулық сақтау министрлігі жанындағы аурулардың алдын алу және мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау департаментінің бұйрығына сусын сай келмейді екен. Тыйым&nbsp;халықтың, әсіресе балалардың денсаулығын қорғау мақсатында жүргізіліп жатыр. Өйткені сусынның құрамында балалардың белсенділігі мен зейініне теріс әсер ететін азорубин E 122 бояғышы бар.Сауда желілерінің басшыларына осы өнімдерді сатуға тыйым салу туралы бұйрықтар берілген.Қазақстанда бұл сусындар сатылады әрі бағасының төмендігімен танымал.Фото: Ош мэрінің баспасөз қызметі

Балаларға зиян бояғыш бар: Қырғызстанда ауғанстандық газдалған сусынға тыйым салынып жатыр

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Қазір біздің өмірімізге смартфондар енді. Қай жерде жүрсеңіз де, үлкеннің де, баланың қолында смартфон жүргенін байқаймыз. Қалтафонның ересек адамға тигізер зияны қандай көп болса, балаға да дәл солай. Оның үстіне, мектеп оқушылары елге пандемия келгелі бері екі жылдай онлайн түрде оқыды. Бұл да балалар арасындағы көз ауруларының көбеюіне ықпал етуде.Осы ретте офтальмологтар соңғы уақытта балалар арасында көз ауруларының көбейіп бара жатқандығын айтып дабыл қағуда. Бұл келеңсіздіктің жылдан-жылға артуына біріншіден ата-ананың өз баласының денсаулығына жауапкершілікпен қарамауы себеп болуда. Мәселен, ата-ана өзінің құлағы тыныш болуды ойлап, баланың теледидар алдында сағаттап отыруына жол береді. Мұнан бөлек, бала компьютерде ойындар ойнайды, ұялы телефон, планшетпен сағаттап отыратыны жасырын емес. Күні-түні телефонға, теледидарға, компьютерге шұқшиған баланың көзі тек жақыннан жақсы көруге қалыптасады. Нәтижесінде алыстан көрмеушілік дерті пайда бола бастайды.Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, әлемде 200 млн адамның көру қабілеті бұзылған. Көзінің көруі нашарлап, көзілдірік тағатындардың қатары күн санап артып келеді. Әр бес минут сайын бір баланың жанары нашарлайды екен. Бұл «мектеп жасындағы әрбір үшінші бала көзілдірік киеді» деген сөз.Көз – адамның ең маңызды әрі өте нәзік мүшесі. Сондықтан оны қорғай білу қажет. Осы орайда, ұзақ жылдар бойы жемісті еңбек етіп жүрген дәрігер, Қармақшы аудандық емхананың балалар офтальмологі Зағипа Көпбергенованы сөзге тарттық. Ол соңғы кезде көзілдірік тағатын балақайлардың көбейіп бара жатқанына алаңдаулы. Бұған негіз де жоқ емес. Айтуынша күнделікті қабылдауға келетін балалар мен профилактикалық тексеруден өтетін оқушылардың басым бөлігінде көз ақаулары бар.– Қазіргі адамдарда, әсіресе балаларда көзге түсетін күштің көбеюінен соңғы он жылдықта көз аурулары жиілеп кетті. Компьютермен жұмыс істеудің әсерінен ғана емес, кондиционерді және жасанды жарық түсіру көздерін қолдану, тіпті біздің ауа райымыз да көзге жағымсыз әсерін тигізіп, қазіргі кездегі «құрғақ көз» синдромының себебі болып табылады. Бүгінгі балалардың арасында ең көп тараған көз ауруы – миопия, яғни алыстан көрмеу. Жаңа технологиялардың өмірге келуі осы аурудың көбеюіне әсер етіп отыр. Себебі, көз қашықтыққа жұмыс істемейді. Бірыңғай жақыннан жұмыс атқарады. Қалтафонға көз алмай қарағаннан қашықтықты көруге көз жанары «жалқаулана» бастайды. Осылайша көздің көру осі қысқарады. Алыстан көрмеушілік осыдан пайда болады. Негізінен біз есепке &nbsp;туа бітті ақаулары бар, ауыр дәрежедегі және көз жарақатын алған балаларды аламыз. Аудан бойынша мұндай балалар саны – 78. Көзінің көру дәрежесі орта, жеңіл болса олар есепке алынбайды. Десе де олар дәрігерге ұдайы келіп тұруы қажет. Қазір ауданда бес мыңға жуық балада түрлі дәрежедегі көздің нашарлау дерегі бар, – дейді Зағипа Қайыпқызы.Дәрігердің &nbsp;сөзінен түсінгеніміз, туабітті ақауды айтпағанда, көздің көру қабілетінің нашарлауына қоршаған орта факторлары тікелей әсер етеді. Яғни, балақайлардың көз жанарының бұзылуына компьютер, смартфон, теледидар кінәлі. Сонымен қатар сабақ орындау барысында жарықтың дұрыс түспеуі мен кітапты тым жақын, не тым алыс, жатып, еңкейіп, көзге салмақ салып оқығаннан да болады екен.<blockquote>– Қазіргі уақытта емханаға күніне 30-40 бала келеді.&nbsp;Мектепте де алдын ала тексеру жұмыстарын жүргіземіз. Мәселен күніне 60-70 баланы тексеруден өткізсек, телефонның кең қолданысқа енуіне &nbsp;байланысты біршамасында көздің нашарлауы кездеседі. Ол тізімді міндетті түрде мектеп медбикесіне тапсырып, ата-анасымен дәрігердің қабылдауына келу қажеттігін ескертеміз. Алайда сол тізімдегі балалардың шамамен 30 проценті ғана біздің алдымызға келеді. Бұл ата-аналардың бала денсаулығына немқұрайлы қарайтынын аңғартады. Бір өкініштісі, көз аурулары дер кезінде емделмесе, уақыт өте келе су қараңғылыққа әкелуі мүмкін. Осыны әрбір ата-ана ұғынып, бала өміріне жауапкершілікпен қараса екен, – дейді білікті дәрігер.</blockquote>Расында да, ата-аналар баланың өсу барысында дене бітімінің өзгерісіне қадағалап назар аударуы керек. Егер баланың көзінде төмендегідей қалыпсыздықтар байқалса, ауруханаға әкелу керек. Ең бірінші белгі – көзін жыпылықтату. Бала үнемі көзін жыпылықтатса, көзіне беймәлім нәрсе түсіп кеткендігін ескерумен бірге, көзіне ақ түсу, көздің дәнекер қабықшасының қабынуы сынды аурулардың белгісі. Екіншісі – көзін нұрдан тайсақтатса. Мұндай балалар өте жарық ортада көзін жұмып алады, қараңғы жерлерде ойнауды ұнатады. Бұл қызыл, сулы бөріткен және басқа да жұқпалы аурулардың белгісі болуы мүмкін. Сондықтан баланың жарықтан жасқану белгісі байқалса дәрігердің көмегіне сүйенген жөн. Ал үшіншісі – көздің қызаруы. Баланың көзінің ағы және көз айнасы қызарып, көзінен сарғыш жас ағады. Бұл балаға қызылша шығудың алдындағы ең көрнекті белгі болып, бұдан әрі тұмау, көз дәнекер қабықшасы қабынуы болып есептелінеді. Келесісі – баланың көзі нұрсыз болу. Егер баланың көзі нұрсыз болса, ата-аналар баланың денесінің әлсіреген-әлсіремегеніне назар аудару керек. Сондай-ақ алысты көре алмау. Бала кітап немесе басқа нәрселерге қарағанда көзіне өте жақын әкеліп алып көрсе, уақытын өткізбей тексерту керек.Дәрігер көп жағдайда ата-ана баласының көзі көруден қалып бара жатқанын байқамайтынын айтады. Ал көз қызметі нашарлаған жағдайда көзілдірік кию міндетті. Сондай-ақ, мектепте не үйде, әйтеуір сабақ тапсырмаларын орындап жатқанда әр 10-15 минут сайын үзіліс жасап, көзге арнайы жаттығулар жасаған жөн. Сабақ оқитын бөлмеге жарықтың мол түсуін қадағалау керек. Баланың бос уақытында теледидар көріп, компьютер ойнап, телефон шұқылап отыруын емес, далада, таза ауада бой жазып, ойнауын қадағалау қажет.Көз дәрігерінен білгеніміз, әлемдік медицинада көз аурулары мен нашар көретіндерді емдеудің 80 проценті нәтижелі аяқталады. Яғни, уақытында емдесе, 100 процент сауығуға болады. Сондықтан көзіңіздің көруі нашарлауын күтіп отырмай, жылына 1 рет офтальмолог-дәрігердің тексеруінен өткен дұрыс. Ауруды емдегеннен гөрі оның алдын алудың орынды екені анық.<blockquote>«Көз – адам жанының айнасы» деген бар. Сондықтан көз дәрігері болу үшін тек біліктілік қана емес, байыптылық пен мейірімділік қажет. Білікті дәрігер кенттегі №105 орта мектептен тәлім алып, Алматы қаласында медициналық білімін жетілдіреді. Алғашында Қызылорда қаласындағы №1 емханада жұмыс істесе, 1991 жылдан бастап «Шипагер» емханасында балалар дәрігері, 2008 жылы офтолмология бойынша қосымша білім игеріп, осы жылдан бастап аудандық емханада көз дәрігері қызметін атқаруда. Отыз жылдан астам уақыт бала саулығы үшін барын салып жүрген Зағипа Көпбергенованың есімі қармақшылықтарға етене таныс. Ал көз дәрігері болып ауысуына жерлесіміз, академик Камал Ормантаевтың септігі болғанын айтады. «Студент кезімде Камал Сәруарұлы бізге сабақ берді. Кезекті бір емтиханында «сен хирург болатын қызсың ғой» деді. Мен балалар дәрігері болуды қалайтынымды айттым. «Онда көз дәрігері бол. Сенен мықты маман шығады» деген еді. Арада 20 жылға жуық уақыт өткен соң, білімімді жетілдіруге барғанымда Камал ағайға жолығып алғысымды білдірдім. Ол кісі мені жазбай танып, таңдауыма қуанып, «осыны бұрын да айтып едім ғой» деп сәттілік тіледі. Әр студентін есіне сақтап, дұрыс бағыт-бағдар бере алатын осындай білікті ұстаздан білім алғанымды мақтан әліге дейін мақтан тұтамын. Ал қазір мен үшін сауыққан жандардың ризашылықтарын естігеннен асқан бақыт жоқ дер едім. Үлкендердің батасын алып, жазылып кеткендерін көргенде көңілімді ерекше қуаныш сезімі билеп, бірге қуанамын» дейді ол.</blockquote>Ұлт болашағына кесіріміз тиіп, көзәйнек киген балалардың қатары көбеймесін десек, перзент алдындағы жауапкершілікті өзімізден бастағайық. Бар-жоғы 8 грам салмақ тартатын көз жанарымызды ауру-сырқаудан қорғай білейік!

 Көз ауруына немқұрайлы қарамау қажет

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; &nbsp;Қызылорда&nbsp;облысының білім басқармасының «Қызылорда қаласының №2 психологиялық-педагогикалық түзету кабинеті» коммуналды мемлекеттік мекемесіі 2016 жылдың 1 наурызында ашылған. №278&nbsp;Б.Момынбаев атындағы ІТ мектеп- лицейінің ғимаратында орналасқан мекеме дамуында ақауы бар балалар мен жасөспірімдерді оңалту және әлеуметтік бейімдеу бағытында жұмыс істейді.Бүгінде балалардың жасына сай қалыпты дамуының кешуілдеп, түрлі бұзылыстармен бетпе-бет келу жағдайы жиілеген. Мұндай ерекше балаларды әлеуметтік қолдау, оңалту, бейімдеу шаралалы мемлекеттің қолдауымен қолға алынып, соның аясында жүйелі жұмыстар жүргізіліп келеді.Аталған мекеме осы бағытта жұмыс істеп дертіне шипа іздеген балалардың оңалып, денсаулығының жақсаруы үшін қызмет көрсетеді. «Қызылорда қаласының №2 психологиялық-педагогикалық түзету кабинеті» мекемесінде қазіргі таңда жетпіске жуық бала ем алады екен. Оның ішінде 8 түрлі бұзылыстағы балалар түзету көмегін алуға келеді. Әсіресе, тірек-қимыл қозғалысы бұзылған, өздігінен жүріп тұра алмайтын балалар да бар. Оларға мекемедегі арнайы мамандар тиісті көмекті көрсетеді.Мекеме мамандарының айтуынша, орталық көмегіне жүгінетін балалар қала аумағынан, оның ішінде шет аймақтардан келетін көрінеді. Ем алуға келетін ерекше балаларға әлеуметтік педагог, педагог-психолог, мұғалім-логопед, дефектолог, сурдопедагог, тифлопедагог, ЕДШ нұсқаушысы, массаж маманы тиісті ем-дом шараларын жасайды.Мекемеге балаларына ем алуға келетіндердің қарасы қалың. Мұндағы мамандардың балалардың диагнозына сәйкес ем тағайындап, сол бойынша жұмыс істейді. Бұл істі нәтижесіз деуге болмайды. Себебі, көңілі жабырқаған ата-анаға үміт сыйлаған орталықта ем алушылардың бастапқы кезеңнене әлдеқайда жақсы өзгеріске жетуі еңбектің зая кетпегенін білдіреді.А.Әлім

Ерекше балаларға үздіксіз ем керек

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Сырдария аудандық мекемелер үйінде Жастар денсаулығы орталығының мамандарымен нарколог-фельдшер Қ.Жұмабеков, акушер-гинеколог С.Жәнібекқызы, уролог-дәрігер А.Қуатов пен психолог мамандардың қатысуымен аудан жастарымен кездесу өткізілді.Кездесуде 26 маусым халықаралық нашақорлыққа және есірткінің заңсыз айналымына қарсы күрес күні&nbsp;туралы және жасөспірімдер мен жастардың репродуктивтік денсаулықты күту жөнінде мағлұмат берілді. Жастарға жұқтырылған қорғаныш тапшылығының инфекциясын жұқтырудың, есірткі құралдарын пайдаланудың алдын-алуға және есірткі қылмысына қарсы іс-қимылды жүргізуге, есірткінің жағымсыз салдары туралы, сондай-ақ репродуктивтік денсаулыққа әсер ететін факторлар туралы ақпараттар беріліп, ақпараттық үнпарақтар таратылды.<blockquote>– Нашақорлық – адамды өлімге әкелетін өте қауіпті дерт. Нашақорлықпен күрес дүниежүзі бойынша жүргізілгенімен, оның түп тамырына балта шабу оңай шаруа емес. Мемлекет тарапынан, құқық қорғау органдарымен кешенді іс-шаралар жүргізілгенімен жастар арасында есірткіге тәуелділік кең етек алуда. Жастарды бұл дерттен бойын аулақ ұстау, оның салдарының қандай деңгейге әкелетінін айтып, түсіндіру қоғамның алдындағы міндет. Біздер, мамандар жыл сайын үгіт-насихат жұмыстарын жүргізіп, келеңсіз әдеттен сақтануға шақырамыз. Кез келген отбасын айналып өтпеуіне ешкім кепілдік бермейді. Баласын нашақор екенін ата-ана кеш байқауы мүмкін. Сондықтан балаларға дұрыс тәрбие беріп, олардың бос уақытын қатаң қадағалау керек, – дейді аудандық емхананың нарколог-фельдшері Қалдыбек Жұмабеков.</blockquote>Жиын барысында сала мамандары жастарды есірткіден бойды аулақ ұстаудың маңыздылығы ескертіліп, саламатты өмір сүру салтын ұстануға шақырды.

Сырдарияда жастармен кездесу өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бала күнінде ауырған қаршадай қыз ауруханаға түсіп, айналасынан ақ халатты абзал жандардың мейіріммен емдегенін көреді. Осылайша, «Мен міндетті түрде ақ халат киіп, адамдарға жақсылық жасап, барлығын емдейтін боламын» деп алдына мақсат қойған кейіпкеріміз Зейпін Уызбаева мектепті үздік бітіріп,арман-мақсатына жетеді. Яғни, Ыбырай Алтынсарин атындағы №10 мектепті бітірген соң, 1985-1988 жылдары аралығында Қызылорда медициналық училищесінде жалпы мейірбике саласын оқып, тәмамдаған.Алғаш еңбек жолын 1988 жылы Ленинск қаласында қазіргі Байқоңырда госпитальда травматология бөлімінде бастаған. Ондағы жұмыс қиын болса да күні-түні науқастардың жағдайын жасап, денсаулығын қадағалаған.Бір жылдан соң отбасын құруына байланысты Қараөзек ауылындағы ФАП-қа фельдшер қызметін атқарған мейірбике қалалық ауруханаға қалай ауысқанын айтып берді.– Тоқырау кезеңі болатын. Ол кезде ауылда акушер, мейірбике және медбике болып үш адам жұмыс істейтінбіз. Ауылдағы адамдар мен балаларға екпе салып, әр адамның денсаулығын қадағалап, қызмет атқаратынмын. Тіпті келіншектердің үйіне барып босандыратынбыз. Себебі, қазіргідей көлік болмайтын. Кейін Қаракөл совхозына қоныс аударып, сондағы жаңадан салынған ауруханада 5 жыл еңбек еттім. Алайда 2010 жылы аурухананың жабылуына байланысты қызметкерлерді екіге бөлді. Яғни ауылдағы емхана бөліміндегі қызметкерлер 2-ші емханаға ауысса, қалғанын қалалық ауруханаға ауыстырды. Міне, осылайша Қызылорда қалалық ауруханасына ауысып, қазіргі таңда физиотерапия бөлімінің мейірбикесі болып қызмет атқарамын, – деді мейірбике Зейпін Молдашқызы.Карантин кезінде отбасы мен өзінің денсаулығына қарамастан ауруханадағы науқастардың жанынан табылып, емделіп жазылуына септігін тигізген. Тіпті оқшауланып бірнеше ай үйіне де бармаған сәттері болған. Осындай өмір мен өлім арасында жүріп адам жанының арашасы болған.<blockquote>– Мейірбике болу бұл жоғары кәсіби шеберлікті талап етеді. Себебі мейірбикелерге де үлкен міндеттер жүктелген. Мәселен, бақылаушылық, науқастың бойындағы физикалық, психологиялық өзгерістерді көретін, байқағыштық қасиеттерге ие болу керек. Сондай-ақ мейірбике болатын адам мейірімді, сабырлы, ұстамдылық пен қатар өзінің сезімталдығын басқара білетін және эмоциялық тұрақтылықта тәрбиеленген жандар болуы қажет. Өйткені ауруханада түрлі жағдай болады. Сондықтан бойында қорқыныш сезімі болмаған жөн. Одан бөлек алдыңа келген науқасқа жақсы қарап, жылы сөйлесу керек. Себебі жылы сөз – адам жанының шипасы. Сол үшін әрбір адамға жақсы қарап, жылы сөйлеу арқылы күш-қуат беріп, емдеуге болады, – дейді Зейпін Уызбаева.</blockquote>Сондай-ақ адамдарға жәрдем беріп, әрбір науқасқа жақынындай қарап, тезірек сауыққанша қолынан келгенін аянбайтынын жеткізді. Адам жаны мен тәнін емдеуді, игі іс жасағанды жаны сүйетін ақ халатты абзал жан бүгінде өзі армандағандай маман иесі атанғаны көрініп-ақ тұр. Себебі ауруханадағы науқастармен ашық-жарқын сөйлесіп, жанашырлық танытып жүргенін сырттай бақыладық.Сондай-ақ науқастардан сұрастыру барысында өте қарапайым жан екенін, қызметіне адал, әрдайым күліп жүретін, ауырып тұрғаныңды ұмыттырып қана қоймай, қолдау білдіретінін білдік. Тіпті мінезі қандай жұмсақ болса, қолы да өте жеңіл укол, системаны білдіртпей салатынын айтуда. Жалпы айтқанда науқастар мейірбикені мақтап, кез келген уақытта жұмысынан бөлек үйге де шақыртып емделетіндерін де жеткізді.Кейіпкеріміз отбасында аяулы жар, қамқор ана және мейірімді әже. Өмірге арыстандай 5 ұл әкеліп, балаларын оқытып, келін түсіріп, одан немере сүйіп отыр. Осындай үлкен отбасының отанасы болып үлгі көрсетсе, қызметте абырой биігінен көрініп еңбек етуде.

Мейірімділік мейірбикеге тән қасиет

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қазалы қаласының іргесі 1853 жылы 16 маусымда қаланды. Орнықты қала болып салынуына генерал-адьютант П.А.Перовскийдің қомақты үлесі мол. Ол Сырдария өзені бойымен Ақмешіт қаласына саяхат жасау барысында Қазалы қаласының негізін №1 форт есебінде қалауға ұсыныс жасаған. 1867 жылы №1 форт Қазалы қаласы деген атқа өзгертіліп Россия мен Орта Азия елдерінің қарым-қатынас орталығына айналды. «Қазалы» деген сөз қазақтың «Каза басу» деген сөзінен шыққан. «Каза» деген балықшылардың қамыстан тоқып жасаған балық аулайтын құралының аты. Қазалы қаласының «Қазалы» аталуына екінші бір дерек. Ертеде Байұлының бір тайпасы «Алтын» деген руының «Қазалы» аталығы осы жерге көшіп келген. Қазалы қаласы 1867 жылдан 1928 жылға дейін уезд орталығы болды. Бұған қазіргі Қармақшы, Арал аудандарының территориясы кірген. Уезд бастығы полковник Арзамасов болған. Оның шашы ақ болғаннан кейін, жергілікті тұрғындар оны «Ақбас ояз» атаған. Ол кезде Қазалы қаласында /уезді/ – 89 966 адам болған. 1928 жылы сәуірде Қазақстан жеріндегі әкімшілік-аймақтық бөлініске байланысты Қызылорда және Қазалы уездері таралып, бұрынғы екі уездің негізінде Қызылорда округі құрылды. Округтік комитеттің Қазалы және Қызылорда уездерін аудандастыру жөніндегі қаулысы бойынша 1928 жылы 12 мамырда Қазақстанда алғашқылардың бірі болып Қазалы ауданы құрылып, Қазалы қаласы 1958 жылға дейін аудан орталығы болды. 1958 жылы аудан орталығы Жаңақазалы поселкесіне (қазіргі Әйтеке би кенті) көшірілді.Қазалы қаласында – 7450 мың адам тұрады. Жұмыспен қамтылған халық саны – 3847, өз бетінше жұмыспен қамтылғандар – 1336 адам. Қаладағы – 49 көшенің – 41-і асфальт қабатты, 2-уі гравийленген, 6-уы топырақ қабатты. Сонымен бірге, 32 көше аяқсумен қамтылған. Бұған қоса, 26 көше жарықтандырылған. Тұрғын үйлер 90 пайыз газбен қамтылған. Қалада үш мектеп, бір спорт мектебі, мәдениет үйі, бір колледж, екі кітапхана, екі балабақша, бір шағын орталық, бір медициналық мекеме бар.&nbsp;Бұдан бөлек, Қазалы орман және жануарлар дүниесін қорғау жөніндегі мемлекеттік мекемесі, «Қазалы арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесі,Қызылорда облыстық филиалы Қазалы аудандық ветеринариялық зертханасы, «Ғани Мұратбаевтың мемориалдық музейі»,«Қазалысушар» өндірістік учаскесі, Қазалы ауданы білім бөлімінің &nbsp;«Шағала» балаларды сауықтыру демалыс орталығы, Метеостанция, Республикалык орман селекциялық тұқым өсіру орталығы» РМҚК-ны оңтүстік – батыс аймақ филиалы, Қазалы қаласының жастар ресурстық орталығы» орналасқан.&nbsp;Тіркелген шағын кәсіпкерлік субъектілері саны – 794. Оның – 25-і заңды, 768-і жеке тұлға болса, 1-уі шаруа қожалық. Сонымен қатар, 34 азық-түлік дүкені, құрылыс заттар дүкені, екі мейрамхана, бір шайхана, екі дәріхана, бір монша, екі көлік жуу орны, үш ТЖО, екі жанар-жағар май бекеті, бір газ құю бекеті халыққа қызмет көрсетеді.&nbsp;Өткен жылы Қазалыда біршама жұмыстар атқарылып, қала жаңарып қалды. Шағын және моноқалаларда бюджеттік инвестициялық жобаларды жүзеге асыру бағдарламасы аясында 13 көшеге қайта жаңғыту жұмыстары жүргізілді. Б.Қосаев көшесі бойынан шағын спорт алаңы пайдалануға берілді. М.Ерлепесов көшесіндегі шағын спорт алаңына ағымдағы жөндеу жұмыстары жүргізілді. Қазалы қаласының 9 (тоғыз) көшесіне тротуар салу жұмыстарыныңжоба-сметалық құжаттары әзірленіп, мемлекеттік сараптамадан өткізу жұмыстары жүргізілді. Қаласының санитарлық-тазалығын қамтамасыз ету күн тәртібінен түспейтін мәселе.Арықтарға аяқ су беру жұмыстары да жүйелі жүргізіліп келеді.&nbsp;Сонымен қатар субсидияланған жұмыс орындарын ұйымдастыру бойынша Қазалы аудандық Мансап орталығы арқылы 112 адам ақылы қоғамдық жұмысқа, 12 адам жастар практикасына және алты адамды «Әлеуметтік жұмыс» жобасымен жұмыспен қамтылған. Ал, 2024 жылыШағын және моноқалаларда бюджеттік инвестициялық жобаларды жүзеге асыру бағдарламасы аясында, Қазалы қаласындағыЖ.Бакишев, М.Рахашұлы, Әйтеке би, Т.Сегізов, Хегай Гер Сек, Ш.Уалиханов, Ы.Жахаев, М.Ерелепесов, Ж.Жабаев, Е.Қожаназаров көшелеріне қайта жаңғыту жұмыстарын жүргізіледі. Аталған бағдарлама аясында тоғыз көшеге тротуар салынбақ. Қаладағы электр желілері де, жаңғыртылмақ. Қазалы қаласын аяқ сумен қамтамасыз ету мақсатында жалпы құны – 10 миллион теңге тұратын 1Д315-50 маркалы үш дана электрлі аяқ су насосы сатып алынып, орнату жұмыстары жүргізілуде.&nbsp;– Орталық алаңды абаттандыру жұмыстарын жүргізу үшін жоба-сметалық құжаттары әзірленіп, қаржысы шешіліп, мемлекеттік сатып алу жұмыстары жарияланды. Алдағы уақытта орталық алаң көркейіп, әр аптаның соңында түрлі мәдени-көпшілік іс-шара өткізуді жоспарлап отырмыз. Қазірдің өзінде балаларға арналған батут қойылып, кешкілік тұрғындар мен қала қонақтарының серуендеуіне ыңғайлы жағдай жасалуда, – дейді қала әкімі Қайрақбай Орынбасаров.Мұнда кәсіпкерлік саласына ден қойылуда. Осыдан төрт жыл бұрын Қазалы қаласы тұрғындары қуанышты жаңалық естіп алаң көңілдеріне сәл де болса медет ұялады. Бұған дейін екі дәріхана халыққа қызмет көрсетсе енді олардың қатары толықты. Әсіресе, қаланың шеткі аймағында тұратын жандар дән риза. Арнайы ашылған «Драцена» дәріханасына келушілердің қарасы қалың. Қырық жылға жуық еңбек өтілі бар фармацевт Күнжамал Бисалиева тұтынушыларға дәріні босатып қана қоймай, білгенімен бөлісе тұрғанды жөн санайды. Дер кезінде ашылған дәріханаға біз де бас сұқтық. Мұнтаздай тап-таза бөлме, жинақы сөрелер, реттілікпен орналастырылған дәрі-дәрмектер бір-бірімен үйлесім тауып тұр. Сәлемімізді күлімсірей қабыл алған Күнжамал апа келген мақсатымызды білген сәтте ағынан жарылды. Әңгіме ауанынан байқағанымыз апайдың немересі – Айгерім Ақбай кәсіпкерлік саласына бет бұрып, Нұр-Сұлтан қаласында арнайы білім алыпты. Жігерлі жас бизнес жоспарын дайындап, оны мамандар алдында қорғап шығады. Ойға алған ісі сәтін салып, қолдау тапқан соң, мемлекеттік бағдарлама арқылы несиеге қол жеткізген. Нәтижесінде, Қазалы қаласынан дәріхана ашып, кәсібін бастап кетті. Айгерім өзі де, фармацевт мамандығын меңгеруде. Алайда, әжесінен үйренері көп екенін жақсы біледі. Қазір халықтың сұранысы жоғары болғандықтан дәріхананың екінші қосымша филиалы іске қосылып, қазалылықтардың ақ батасын алуда.Қырық жылға жуық осы салада еңбек етіп, зейнеткерлік демалысқа шыққан Күнжамал Бисалиева Қызылорда қаласындағы медициналық училищеде білім алған. Әйтеке би кентіндегі «Мерей» дәріханасында еңбек еткен. Жолдасы – Шәкизада Ақбаевтың қызмет бабымен Қазалы қаласына көшіп келген соң, осындағы «Баян» дәріханасында жұмыс істеді. Отбасында бес бала тәрбиелеп, өсірген ата-ана халыққа адал қызмет ету адамдық парыз дегенді ұрпағының құлағына құйып келеді. Қыздарының төртеуі мұғалім болса, біреуі есепші.– Шүкір, халық ризашылықтарын айтып, алғыс білдіруде. Әр келген жанға қажет еткен дәрісін тауып беруге тырысамыз. Жоқ болып қалған дәрі-дәрмектерді дереу жазып алып, тапсырыс береміз. Дәрілер келісімшарт арқылы еліміздің үлкен қалаларындағы «Зерде», «Ақниет», «Аманат» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінен жеткізіледі, – дейді Күнжамал апа. Бұл ретте оған қызы Гүлбану көмектеседі. Есепші мамандығын игерген ол, бухгалтерлік жұмыстың қыр-сырын жақсы меңгерген.– Анамызға дәріхана ашып беру біраз уақыттан бергі арманымыз еді. Оны қалай жүзеге асырсақ болады деп көп ойландық. Сөйтіп, жүргенде қызым, Айгерім кәсіпкерлікке бет бұрып, Қазалы қаласынан дәріхана ашсақ, деген ойын жеткізді. Бәріміз бірден құптап, қолдадық. Арнайы білім алып, қалай бизнес бастауға болатынын жан-жақты меңгерген соң тәуекелге бел будық, – деген Гүлбану Шәкизадақызы жас кәсіпкердің алда талай жоспары барын тілге тиек етті.Отбасылық кәсіп иелерінің ендігі мақсаты – дәрі-дәрмек түрін молайтып, жұмысты жандандыру. Халыққа қолдан келгенше, қызмет етуге әзір.&nbsp; «Батаменен ел көгерер» деген тәмсілді ұстанған жандар адамнан алған алғыс кәсіптің берекесін артырарына бек сенімді. «Қазалы» конфетінің тарихы ертеден басталады. Алғашқыда қарабайыр тәсілмен өзге ұлт өкілдері шығарыпты. Кеңес өкіметі тұсында кірпіш зауытының кондитер цехында дайындалған тәттіні Мәскеу телеарнасының күлкіге айналдырғанын көгілдір экраннан көрген шығарсыз. Десе де, сол кездің өзінде Қазалының конфетіне сұраныс мол болатын. Ал, конфетке қажетті қоспалар Украина, Ленинград, Мәскеуден жеткізіліп тұрды. Кеңес одағы ыдырауымен конфет шығару жайы да тоқырауға ұшырады. Жұмыссыз қалған мамандар жан-жаққа тарап кетті. Дәмі тіл үйірген тәтті көзден ұшты.Уақыт өте келе, Фатима Қазбергенова есімді жеке кәсіпкер осы шаруаны қолға алды. Оған іргелі әулеті түгелдей қолдау көрсетті. Жұмысқа білікті де, байырғы мамандар тартылды. Ақыры, конфет шығару қайта жанданды. Әрине, талай рет қиналуға тура келді. Фатиманың сауда саласында жинаған мол тәжірибесі кәдеге жарады. Кәсібі алға басты. Елге танылды. Санаулы адаммен бастаған конфет цехы ұлғайды. Қосымша дүкен, нан цехын ашты.Қазіргі таңда Нұрбек Қазбергенов анасының жолын жалғастырып, конфет цехына басшылық жасайды. Ал, Фатима – шаңырағының ұйытқысы, немерелерінің абзал әжесі.Нақты кезеңде жеке кәсіпкер конфет өнімдерін шығарып, ауданның әлеуметтік-экономикалық дамуына өз үлесін қосуда. Кәсіпкер мемлекеттік бағдарлама аясында несие алды. Оған конфет өнімдерін өндіретін заманауи құрал-жабдықтар алып, цех жұмысын кеңейткен. Цехта «Қазалы» конфеті өнімдерінің жалбыз (ащы), барбарис, саломка (бор кәмпит), ала кәмпит және өзге де түрлері шығарылып, 7 адам еңбек етеді. Аталған цех – аймақтағы тәтті кәмпит түрлерін дайындайтын автоматтандырылған жалғыз кәсіпорын.&nbsp; «Қазалы» кәмпиті цехы аймақтағы тәтті түрлерін шығаратын автоматтандырылған жалғыз кәсіпорын. Қазіргі таңда, күніне конфеттің сегіз түрінен 500 келі өнім әзірленеді. «Саломка», «Барбарис», «Маусым», «Қазалы» кәмпитіне сұраныс жоғары. Дайын өнімдер Қызылорда мен Ақтөбе, Орал, Ақтау, Атырау облыстарына жөнелтіледі. Өзге облыстардан да сұраныс бар. Айта кетерлігі, өткен жылдың маусым айынан бастап, «Қазалы» кәмпиті өнімдері жаңа үлгідегі қаптамада шығарылуда. Қаптамада ғасырдан астам тарихы бар, ажары алыстан менмұндалайтын Қазалының теміржол вокзалы бейнеленген.

Қазалы қаласында 800-ге жуық кәсіпкер бар 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Жер бетінде 250 миллионға жуық адам қант диабетімен ауырады екен. Деректерге сүйенсек, әлемдегі әрбір 500-ші сәби мен әр 200-ші жасөспірім қант диабетіне шалдыққан. Біздің елде де кейінгі он жылда қант диабетіне шалдыққандар саны екі есеге артыпты.Ал, Қазалы ауданындағы ахуал қандай жағдайда? Қазалы Теміржол ауруханасы бойынша 18 жасқа дейінгі – 7785 бала бар. Олардың екеуі қант диабетімен ауырады, көрсеткіші – 0,2 % құрайды. 2024 жылдың алты айында бұл диагнозбен науқас тіркелмеген. Осы орайда, балалар дәрігері Шара Байбазароваға жолығып, диабет туралы жан-жақты білуге, оқырманды құлағдар етуге тырыстық.– Шара Кәрібайқызы, жалпы қант диабеті дегеніміз не? Оқырманға жатық тілмен жеткізсеңіз...– Қант диабеті – ұйқы безінің бетта-клеткаларының инсулинді аз мөлшерде шығаруымен осы инсулин гормонының жетіспеушілігінен пайда болады. Осы себепті, барлық зат алмасу түрлерінің, айрықша қант алмасуының бұзылуымен сипатталатын ауру. Қант диабеті инсулинге тәуелді, инсулинге тәуелсіз болып екі түрге бөлінеді. Ең басты себептердің бірі – тамақтану салтының өзгеруі, атап айтқанда қантқа тез айналатын көміртегі бар тағамдарды шектен тыс пайдалану болып табылады. Сол сияқты қажеттен артық тамақтану және дене еңбегімен шұғылданбау семіздікке әкеліп соқтырады. Қант диабетінің көп таралу себептерінің бірі де осы семіздікке тіреледі. Сырқатқа шалдығудың көп себептері тұқымдық бейімдеушілік екенінде айтып өткен жөн. Тұқым қуалаушылықтың әсерінен қант диабеті балалар арасында өте көп таралып отыр. Тағы бір себебі, экологиялық жағдайдың бұзылуы, химиялық өндірістің зиянды әсері. Бұл ауру жас талғамайды. Әйтсе де, бұл сырқат егде адамдар арасында көп кездеседі, оның басты себебі, организмді қоректендіретін қан тамырларының, әсіресе ұйқы безіне келетін тамырлардың қан жүргізу қабілетінің азаюы. Қант диабетінің кең таралуына – ұйқы безінің қабынуы, зақымдануы және ісіктердің пайда болуы да әсер етеді. Қант диабетінің балалардағы ерекшелігі ауру қатты екпінді басталады. Балаларда аурудың жеңіл түрі кездеспейді. Асқынуға бейімді. Бұл қауіпті асқынулар – гипергликемиялық және гипогликемиялық комалар. Екі типтегі диабетте де, қанда қант деңгейі жоғарылайды, гиперкликемия пайда болады.– Қант диабеті екі типке бөлінеді екен. Оларды қалай анықтауға болады?– Қант диабеті – тағамды қорыту кезінде қанға түсетін қантты ағзамыздың жасушаларына сіңіру қиынға соғатын жағдай. Қант – дене жасушаларының негізгі энергия көзі. Инсулин қантты қаннан жасушаларға жылжыту және оны энергияға айналдыру үшін қажет. І типті қант диабетінде ұйқы безі инсулин бөлмейді. ІІ типті қант диабетінде инсулин жеткілікті болуы мүмкін, бірақ, дұрыс жұмыс істемейді. І типті қант диабетінде инсулин шығаратын ұйқы безінің жасушалары жойылып, инсулиннің абсолют тапшылығына әкеледі. Бұл бұзылудың себебі, аутоиммундық процестердің нәтижесінде вирустардың (тұмау вирусы, Коксаки, паратиф, коронавирус және тағы басқа) әсерінен иммундық жүйе өз тіндерін танымай, қарсы антиденелер шығарып, өз ағзасының ұлпаларын жояды. Бұл жағдайда, инсулин синтезіне жауапты жасушалар антиденелермен жойылады.– Қант диабетіне пайда қандай фактор душар етеді?– Біріншіден, вирустық инфекциялар: қызамық, желшешек, паротит, Коксаки вирусы, вирустық гепатит, коронавирустар. Екіншіден, ана сүті – өтемаңызды фактор. Финляндияда жүргізілген зерттеу қант диабетінің осы түрімен ауыратын барлық баланың нәресте кезінде ана сүтімен қоректенбегенін көрсеткен. Үшіншіден, балаға ерте бастан сиыр сүтін беру. Сиыр сүтінде ақуыз бар. Бұл зат ұйқыбезінің бета жасушаларын бұзатын антиденелердің пайда болуына ықпал етеді. Төртіншіден, аутоиммундық реакция факторлары, генетикалық (туабіткен) бейімдік. Ата-анасы (біреуі немесе екеуі) осы ауруға шалдыққан болса, балаларында қант диабетінің осы түрінің даму ықтималдығы жоғары болады. Бесіншіден, психологиялық күйзеліс. ІІ типті қант диабетінің пайда болу себебіне келсек, көп жағдайда артық салмақ, қозғалыстың аздығы және дұрыс тамақтанбау. Бұл факторлардың генетикалық бейімдікпен үйлесуі қауіпті. Бұған қоса, бұрынғы Халықаралық қант диабеті федерациясының президенті Пьер Лефевр атап өткендей, «қант диабетінің әлдеқайда жасарып кеткені ерекше алаңдатады». Кейінгі он, жиырма жыл көлемінде майлы фастфуд өнімдерінің көбеюі, компьютер мен теледидар алдында шамадан тыс көп уақыт өткізу, қимыл-қозғалыстың азаюы балалар мен жасөспірімдер арасындағы семіздікке алып келді. Семіздік – диабетке бастайтын жол.– «Ауру – астан» деп жатамыз. Диабетке душар қылатын тағамдар туралы білсек...– Фастфуд өнімдері, газды тәтті сусындар, консервіленген дайын өнімдер, тәттіні (көмірсу) шамадан тыс пайдалану қант диабетіне алып келеді.Ата-аналардың өз баласының денсаулығына немқұрайлы қарауы,жауапкершілікті толық мойнына алмауында. Бұлай дейтінім, жас организмге зиян екенін біле тұра балаға өздері кола, чипсы алып береді.– Бұл аурудың алғашқы белгілері қалай байқалады?– Суды шамадан тыс көп ішу, әлсіздік, кіші дәретке жиі шығу, салмақ тастау.– Балалардағы қант диабетін емдеу және асқынудың алдын алу жолдары қандай?– Балалар мен жасөспірімдердегі қант диабетінің алдын алу үшін ең алдымен ата-аналар баланың тамақтану сапасына назар аударуы керек, тәттілерді шамадан тыс пайдаланбау, гиподинамия және артық салмақ қосуды болдырмау қажет. Вирустық инфекциялардың алдын алу және уақытылы емдеу, интоксикацияны жою маңызды рөл атқарады. Қант диабетінің бірінші түрін емдеу жолы біреу-ақ. Ол инсулин қабылдау. Қазір инсулиннің көптеген түрі бар. Олар тұрақты инъекциялар режимінде, помпалы инсулин терапиясы әдісімен, немесе инсулин препараттарының тұрақты инфузиясы режимінде де, қолданыла береді. Бұл – толықтырушы терапия, яғни, науқастар ағзада жетіспейтін инсулинді сырттан алады.Қант диабетінің бірінші түрінде науқастар ішкен тағамының көлеміне қарай инсулинді қажетті мөлшерде салады. Қандағы қантты қалыпқа келтірудің ең маңызды шарты – рационал тамақтану. Ең бастысы, дұрыс тамақтану жүйесі қандағы глюкозаның тамақтанғаннан кейін, көтерілмеуіне мүмкіндік береді. Мұндай тамақтану барлық адам үшін пайдалы. І типті қант диабетінің алдын алу екі кезеңге бөлінеді. Біріншісі, аурудың басталуына дейін жүзеге асса, екіншісі аурудың клиникалық кезеңі пайда болған кездегі профилактика.Бастапқы профилактикада ата-анасы қант диабетімен ауыратын балаларға генетикалық зерттеу жүргізу керек. Құрсақішілік және балалар мен жасөспірімдердің инфекцияларының алдын алу. Ұйқы безінің бета жасушаларын бұзатын аутоиммунды процестерді тудыруы мүмкін (сиыр сүті, азотты заттар – нитраттар, токсиндерді) балалар тағамынан шектеу. Жоғары сапалы суды пайдалану. Балаларға газдалған тәтті сусындар мен пластик ыдыстағы кола, фанта, спрайт, лимонад, шырындар мен жасанды сүт бермеу. Екінші кезеңдегі алдын алу шарасы ұйқы безінің бета жасушаларының зақымдану дәрежесін анықтаудан, аутоиммунды агрессиядан қорғауға бағытталған дәрілік терапиядан және инсулярлық аппаратқа күш түсірмеу мақсатында төмен дозалы инсулин терапиясынан тұрады. Қант диабеті – бұл қандағы қанттың (глюкозаның) жоғарылауымен сипатталатын ауру. Қант диабеті балалар мен жасөспірімдердегі барлық эндокриндік аурулар арасында бірінші орында.– Уақыт бөліп, сұхбат бергеніңізге рақмет.Әңгімелескен,Ұлболсын ТАЛАПБАЕВА

Шара Байбазарова: тамақтану сапасына назар аударғандар диабет дертіне шалдықпайды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; &nbsp;Сырдария ауданының медицина саласы қызмет бағыты сан тарапқа бөлінген.&nbsp;Денсаулық сақтау саласын дамытудың 2021-2025 жылдарға арналған «Дені сау ұлт» мемлекеттік бағдарламасы аясында халық денсаулығын жақсарту жолында медициналық қызмет сапасын арттыру, халықты қолжетімді медицинамен қамтамасыз ету, профилактикалық медицинаны дамыту, ана мен бала денсаулығын қорғау, алғашқы медико-санитариялық көмекті жетілдіру бағытында біршама іс-шаралар жүзеге асырылған болатын. Сондай-ақ аудандағы емдеу және алдын алу ұйымдарының материалдық-техникалық базаларын нығайту, нысаналы индикаторларға қол жеткізу бағытында да жұмыстар атқарылып келе жатыр.Өңірлік жоспарды негізге алып Сырдария аудандық ауруханасына &nbsp; &nbsp; &nbsp;34351 тұрғын емханаға қарасты «Бекітілген халық тіркелімі» бағдарламасына тіркелген.&nbsp;Оның ішінде балалар саны-11699, жасөспірімдер-1865, ересектер-20787.Мекеме құрамында&nbsp;аудандық аурухана, ауысымына 250 адам қабылдайтын аудандық емхана, 10 дәрігерлік амбулатория, &nbsp;2 фельдшерлік-акушерлік бекет, 1 медициналық бекет бар. Ал,аудандық аурухана құрамында балалар бөлімі, хирургия бөлімі, терапия бөлімі, жансақтау бөлімі, гинекология және перзентхана бөлімшесі, оңалту және қалпына келтіру, паллиативті көмек бөлімшесі, сонымен қатар жұқпалы аурулар бөлімшелері 110 төсек орында жұмыс жасауда.&nbsp; Бүгінгі таңда аудандық денсаулық сақтау саласында барлығы 716&nbsp;қызметкер, оның ішінде 69 дәрігер, 393 орта буынды қызметкерлері, 123 кіші буынды және 131 басқа да қызметкерлер қызмет атқаруда.«Медициналық оңалтуды қамтамасыз ету ережесін бекіту туралы» &nbsp;ҚР ДСМ 2020 жылғы 7 қазандағы № ҚР ДСМ-116/2020 бұйрығы негізінде 2020 жылдың қазан айында аудандық емханада амбулаториялық медициналық оңалту және қалпына келтіру емі және 10 төсектік күндізгі оңалту бөлімшесі ашылып, 2024 жылдың 3 айында 29 науқас ем қабылдады, жалпы күндізгі стационарда 931 науқас ем алған. Алғашқы анықталған 4945 науқас ішінде 2855 – ересектер, 327-жасөспірімдер, 173- балалар болып табылады.&nbsp;Ағымдағы жылдың 3 айында емханаға келіп қаралу саны – 55511 құрады (2023ж-52391), өткен жылдың есептік кезеңімен салыстырғанда 3120 науқасқа көбейгені байқалады.&nbsp;55 511 науқас ішінде балалар саны -18884, жасөспірімдер саны-5151, &nbsp;ересектер саны-31 276.«Скринингтік зерттеулерге жататын адамдардың нысаналы &nbsp;топтарын, сондай-ақ осы қарап тексерулерді өткізудің қағидаларын, көлемі мен кезеңділігін бекіту туралы» бұйрығының орындалуы барысында &nbsp; &nbsp;өткен жылы қан айналым жүйесі ауруларын ерте сатысында анықтау мақсатында жоспарланған адам саны 3159, оның ішінде ағымдағы жылдың 3 айында 1468 (46,5%) адам тексеруден өтіп, 16 (1,9%) ауру анықталып, барлығы да диспансерлік есепке алынды. Қан айналым жүйесі ауруларынан &nbsp;асқынуының алдын алу мақсатында күнделікті қан қысымын бақылау құралы (СМАД) және ЭКГ-ні күнделік холтермонитерлеу (ХОЛТЕР), Телеметрия &nbsp;аппараттары жұмыс жасауда. Глаукома бойынша жоспарланған жалпы 3879 халықтың 1751 (45,1%) адам &nbsp;қамтылған. Аынқталғаны 2-0,1%, диспансерлік бақылауға алынған. Мұнан бөлек, қант диабеті ауруын ерте сатысында анықтауға жоспарланған 3806 адам, 1734-45,6% тексеруден өткен, оның ішінде 7 ауру, яғни 0,40% &nbsp;анықталды.Ал, сүт безі қатерлі ісігін ерте анықтау мақсатында жүргізілетін скринингке жоспарланған әйел саны 1757.&nbsp;Ағымдағы жылдың 3 айында 544-31,0%. Анықталған ауру саны 15-2,8%. 100% диспансерлік бақылауға алынды.&nbsp;Сонымен қатар, жатыр мойны қатерлі ісігі бойынша жоспар 1210, оның ішінде 465 -38,4% әйел тексеруден өтіп, 16 (3,4%) ауру анықталып, 3 (18,7%)&nbsp;әйел диспансерлік есепке алынған, сауықтыру жұмыстары жүргізілуде.Тік және тоқ ішек қатерлі ісігі бойынша 2102 адам жоспарланып, 684-32,5% тексеруден өтті, анықталған ауру саны -24-3,5%. Диспансерлік бақылауға 2, яғни 8,3% алынған.

Даму белесіндегі денсаулық сақтау саласы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бүгінде уролог дәрігерге ер азаматтармен қатар, жүгінетін әйелдер &nbsp;саны да жыл өткен сайын артып келеді. Урологиялық аурулардың себебі қандай және қалай оның алдын алуға болады? Осы және өзге де сұрақтарға жауап алу үшін Қызылорда қаласындағы «Medium» урология және андрология орталығының директоры Олжас Байтөреевті аз-кем әңгімеге тарттық.-&nbsp;Уролог ерлерді ғана емдейді деп ойлайтындар бар. Ал шын мәнінде урология саласына не жатады әрі қандай ауру түрлерін емдейді?- Урология зәр шығару жүйесі ауруларымен және репродуктивті денсаулық мәселесімен айналысады. Уролог көп адам ойлап жүргендей ерлерді ғана емес, әйелді де емдейді. Өйткені бүйрек, зәрағар, қуық жынысына қарамастан бәрінде бар. Жұрттың шатасатын себебі, урология сонымен қатар простатит (қуықасты безінің қабынуы), везикулит, уретрит, потенция және фертильдік сияқты ер адамның кіші жамбасына тән проблемаларды шешеді. Әйелдердің репродуктивті денсаулығымен гинекология айнасылады ғой, бұл да сол сияқты. Әйтсе де, әйелге де, ерге де ортақ аурулар бар. Мысалы, жыныстық жолмен таралатын бүйректің, қуықтың қабынуы, несеп тас ауруы, несеп-жыныстық инфекция және тағы басқалар. Олардың шешімімен осы урология айналысады.- Олжас Сапарбекұлы, қызылордалықтар арасында қандай урологиялық ауру түрлері жиі кездеседі?- Урологиялық аурулар барлық жастағы адамдарға тән. Туабітті патологиялар бар. Крипторхизм (іш қуысында тоқтап қалуына байланысты бір не екі еннің ұмада болмауы), гипоспадия (зәр шығару жүйесінің дамымай қалуы), гидроцеле (қабаттардың арасына сарысулы сұйықтыктың жиналуы себепті туындайтын аталық без шемені) және тағы сол сияқты. Ересек ер адамдар арасында қуықасты безінің қатерлі емес гиперплазиясы, яғни простат аденомасы, әйел адамдарда&nbsp;инконтиненция, яғни зәр ұстай алмау дерті кең таралған.Алаңдатарлық жайт, 20 жастан асқан жігіттерде эректильді дисфункция, былайша айтқанда импотенция анықталады. Оның ішінде аурудың бұл түріне негізінен мұнай кеніштерінде, уран өндіріс орындарында, сонымен қатар Байқоңыр ғарыш айлағында жұмыс істейтіндер көбірек шалдығады.- Медициналық орталық тарапынан қандай медициналық көмек көрсетілуде?- Біздің орталық он жылдан бері жұмыс істейді. Мұнда тәулік бойы және күндізгі стационарлар, екі операциялық бөлме, сондай-ақ МРТ, цифрлы рентген аппараты бар.Мамандар қатарында кардиолог, гинеколог та еңбек етеді. Емханадан бізге пациенттерді СМАД (артериалды қысымның тәуліктік мониторингі) пен Холтерге (ЭКГ-ның тәуліктік мониторингі) жолдайды.Қызылорданың урологиялық қызметі Астана қаласынан еш кем емес. «Medium» орталығында соңғы үлгідегі жабдықтар көмегімен МӘМС аясында аз инвазивті оталар жасалады. &nbsp;- Сонда сақтандырылған пациенттер үшін қымбат оталар қолжетімді ғой?-Иә, пациенттер бізге Емдеуге жатқызу бюросы арқылы емханадан жолдамамен келеді. Басты шарт олар МӘМС аясында сақтандырылған болуы керек. Диагностика жасау, ем тағайындау, ота жасау барлығы тегін. Мысалы, біз ай сайын простат аденомасын алып тастау бойынша шамамен 25 ота жасаймыз. Оның құны — 333 мың теңгеден жоғары. Ең қымбат оталардың бірі — бүйректегі ісікті алып тастау құны 727 мың теңгеден асып түседі. Жыл сайын бұл мақсатқа Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорынан біздің орталыққа 170 млн теңге көлемінде қаржы бөлінеді. Осы жерде МӘМС жүйесі денсаулығыңа инвестиция құю екенін атап өткім келеді. Пациенттер өз құқығын біліп, пайдалана алуы керек. &nbsp;-Урологиялық аурулардың алдын алу үшін нені назарда ұстау керек?-Басты және ең негізгі ереже — аурудың кез келген белгісінде дәрігерге көріну. Салқын тигізіп алмаған жөн. Денені қысып тұратын тар іш киім кимеу керек. Бұл жыныс &nbsp;органдарындағы қан айналымын бұзуы мүмкін. Гигиена талаптарын сақтау. Орынсыз жыныстық қатынасқа түсуден қашу. Темекі шегу, ішімдік ішу әдеттерінен арылып, белсенді қозғалыста өмір сүруге талпыну керек. &nbsp;

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Денсаулық