Жақында ғана өткен педагогикалық практика менің өмірімде үлкен бір сынақ болды. Әдетте, біз докторанттар ғылыми жұмыс, теория, зерттеу деп жүріп, өзімізді тек «ғалым» ретінде көруге дағдыланып кетеді екенбіз. Бірақ Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың «Әлеуметтану» мамандығының 2-курс студенттеріне дәріс бере бастағанда, бұл түсінігім бір сәтте астан-кестен болды. Сапалық әдістер туралы лекция оқу — ол жай ғылым емес, ол адамдармен тіл табысудың нағыз мектебі екен. Шынымды айтсам, алғашқы күні аудиторияға кіргенде іштей қатты қобалжыдым. «Менің айтқаным оларға қызық па?», «Осылардың алдында оқытушы болып тұруға лайықпын ба?» деген күдік маза бермеді. Психологтар мұны «импостер синдромы» дейді екен, бірақ мен үшін бұл жай ғана «адам алдындағы жауапкершілік» болды. Өзіңді нық ұстап, оқытушы екеніңді сезіну үшін білім ғана емес, ішкі рухтың мықтылығы керек екенін түсіндім. Басында студенттермен арадағы жас айырмашылығының аздығынан ба, әлде өзімді әлі шәкірт сезінгендіктен бе, олармен қалай сөйлесу керектігін білмей біраз қиналдым. Студенттермен қарым-қатынаста «алтын ортаны» табу — нағыз әлеуметтанулық эксперимент сияқты. Олармен тым жақын болып кетсең, сабақтың берекесі қашады, ал тым қатал болсаң, олар сенен қаша бастайды. Мен барынша ашық болуға тырыстым. Студентті «білмейтін бала» емес, «ертеңгі әріптесім» деп қабылдағанда ғана арамыздағы мұз еріді. Семинарларда «кеуде соқпай», олардың пікірін тыңдай бастағанымда, сабақ жанды пікірталасқа айналды. Бірақ бәрінен де қиыны — ғылымның ауыр тілін қарапайым халықтың тіліне аудару екен. «Интерпретация», «феноменология» деген сөздерді оқулықтағыдай айтсаң, студенттердің көзі сөніп қалатынын байқадым. Сондықтан бәрін өмірден мысал келтіріп, қарапайым тілмен жеткізуге тырыстым. Студенттің көзінен «енді түсіндім!» деген ұшқынды көру — оқытушы үшін ең үлкен бақыт екенін сонда сезіндім. Осы практика кезінде көкейіме түйген ең басты нәрсе — білімнің махаббатсыз құны жоқтығы. Біз кейде «менікі ғана дұрыс» деп ақиқатты бетке басамыз. Бірақ махаббатсыз айтылған ақиқаттың өзі — қатыгездік. Студенттің қатесін түзеткенде де, бағасын қойғанда да, оны мұқату емес, оның өсуіне жаның ашып, жанашырлықпен айтпасаң, ешқандай нәтиже болмайды екен. Оқытушы болу үшін екі шартты берік ұстану керек: біріншісі — айтып тұрғаның шындық болуы керек, екіншісі — оны махаббатпен, жаныңды салып айта білуің керек. Сонда ғана студент сені қабылдайды, сенің соңыңнан ереді. Әрине, сабақ үстінде студенттердің телефонға телміріп, немқұрайлы отырған сәттері де болды. Ондайда ашуланбай, «неге олай?» деп өзіңнен сұрау керек екен. Өз эмоцияңды басқару және сабыр сақтай білу — оқытушының ең үлкен құралы. Қысқасы, бұл бірнеше апта мен үшін тек практика емес, нағыз өмірлік сабақ болды. Ұстаздық — тек ақпаратты беру емес, ол — адамның жанына сәуле түсіру. Нағыз ұстаз болу үшін алдымен өз ішіңдегі менмендікті жеңіп, ақиқатты махаббатпен жеткізе білетін рухани деңгейге көтерілуің керек екен. Осыны түсінгенде ғана менің әлеуметтанушы ретіндегі, докторант ретіндегі жолым жаңа мағынаға ие болды.Нұрсұлтан Қаражан.&nbsp; Әлеуметтанушы.&nbsp; Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дың&nbsp; 1-курс докторанты

Аудитория мен мінбер: Докторанттың күнделігінен 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бүгін – ұлт көсемі Әлихан Бөкейханның туған күні. Әлихан Нұрмұхаммедұлы Бөкейхан 1866 жылы 25 наурызда Семей облысы Қарқаралы уезі Тоқырауын болысының жетінші ауылында туған. Әлиханның әкесі Нұрмұхаммед те, анасы Бегім ханым да көзі ашық, көкірегі ояу, сауатты адамдар болған. Тегіне қарамастан өте кішіпейіл жандар болған. Әкесі ит жүгіртіп, құс салған – кедей адам. Егін еккен, диірмен тартқан, азын-аулақ малы болған, балаларын оқытқан. Анасы – кестеші, оюшы, сызушы, тігін машинасы жоқ кездің өзінде қолмен киім тіккен. Қайырымдылығы сол, өзінен нашарлардың киімін тігіп берген. Өздері мұсылманша қара танитын епті, ширақ, еті тірі ерлі-зайыптылар балаларын оқытуға күш салған.Әлиханның туған інісі Смахан Төре Нұрмұхаммедұлы өз естелігінде былай деп жазады:«Әлихан жас күнінде асықты көп ойнайды екен. Ұтқан балаға асығын береді екен. Жасы үлкен, зорлықшыл баланы сабайды екен. Алтыбақан тепкенде, әйгөлек ойнағанда зорлық қылған қыз-келіншек, бозбаланы «тыныш отыр» деп жайғастырып қояды екен. Ел көшкенде түйесі ауған балалы әйелдердің түйесін басып береді екен. Шаңырағын көтере алмай жатқан жесір кемпірлердің шаңырағын көтеріп береді екен».&nbsp;Әлихан жасынан зерек болып өседі. Жергілікті молданың оқуынан кейін, Семейдегі үш сыныпты бастауыш мектепте, одан соң Қарқаралыдағы қазақ балаларына арналған мектепте жеті жыл оқыған. 1886 жылы Омбыдағы төрт жылдық техникалық училищеде, одан кейін Санкт-Петербург қаласындағы Орман шаруашылығы институтының экономика факультетінде білім алды. Төтенше емтихан тапсырып оқыған, заңгер деген де дипломы бар. Оқудан кейін Омбы қаласына оралып, орман шаруашылығы институтында математика пәнінен сабақ береді. Сол жылдары «Степной край» газетінің редакция алқасына кіреді. Ол қазақтың сиыр, қой және жылқы шаруашылығы туралы іргелі зерттеулерді ғана емес, тарих, этнография, әдебиет пен фольклорға арналған жүздеген мақала жазды. «Қозы Көрпеш – Баян сұлу», «Ер Тарғын», «Ер Сайын» сынды халық ауыз әдебиетінің бірнеше үлгісін жинақтап, баспадан шығарды. 1916 жылдан бастап елдің қоғамдық-саяси өміріне белсенді араласады. Орынборда қазақ тұрғындары атынан қалалық думаға сайланады. 1917 жылдың желтоқсанында бүкіл қазақтардың алғашқы құрылтайында Қазақ автономиясы жарияланып, соның тұңғыш төрағасы болып сайланады.Ел Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлының сөзімен айтсақ: «Ол – халқымыздың біртуар перзенті. Алаш қозғалысының негізін қалаушы. ХХ ғасыр басында Әлихан бастаған қазақ зиялылары ұлттық мүдде жолында аянбай еңбек етіп, мемлекетшілдің озық үлгісін көрсетті».Әлихантанушы ғалым Жүсіп Сұлтанхан Әлихан Нұрмұхаммедұлын адамзат тарихында сирек кездесетін тұлға деп есептейді. Туған халқына шын мағынасында кіршіксіз қызмет етуі оны осындай биік дәрежеге көтерді. Заманында ақын Сұлтанмахмұт Торайғыров көреген көсем Әлихан жайында:«Заманда бастан-аяқ кейін кеткен,Жасымай Алашына қызмет еткен.Болса да қалың тұман, қараңғы түн,Туатын бақ жұлдызға көзі жеткен.Түймеге жарқылдаған алданбаған,Басқадай бір басы үшін жалданбаған.«Қайткенде Алаш көркейер» деген ойданБасқа ойды өмірінде малданбаған» – деп жырлаған екен.&nbsp;Азаттық жолындағы қиян-кескі күресте үзеңгілесі әрі адал досы болған алаштың аяулы ұлы Ахмет Байтұрсынұлы:«Қырағы, қиян жазбас сұңқарым-ай,Қажымас қашық жолға тұлпарым-ай!Үйілген өлексені өрге сүйреп,Шығармақ қыр басына іңкәрім-ай!» – деп жүрек тебірентер жырын арнаған.&nbsp;«Қарағым, жалғызымсың қазақтағы,Ұл тумақ сендей болып аз-ақ тағы.Өгіз өліп, болмаса арба сынып,Өмірің өткен жансың азаптағы.&nbsp;Бал тамған, ханзадам-ай, қаламыңнан,Тәңірім айырмасын талабыңнан!» – деген ақын Кәкітай Жанатайұлының Әлиханға айтқаны да көңілінде сәулесі бар кісіні бей-жай қалдырмасы анық.&nbsp;Ақынның «бал тамған, ханзадам-ай, қаламыңнан» деуі тегін емес. Әлихан Нұрмұхаммедұлы – Шыңғыс ханның Жошыдан тарайтын 23-інші ұрпағы, төре тұқымынан. Арғы атасы – Барақ Сұлтан. Қазақтың соңғы хандарының бірі – Бөкей – осы Барақ сұлтанның баласы. Әрине ақ қиізге хан көтерер заманы өтіп кетті. Алайды қазақтың үш Жүзге бөлініп, бытырауы, ымыраға келе алмауы орыс империясының отаршылдығына душар еткенін жан-тәнімен сезген Әлихан Бөкейхан: «Тірі болсам, хан баласында қазақтың хақысы бар еді, қазаққа қызмет қылмай қоймаймын» деп өз-өзіне серт берді және ақырғы демі біткенше халыққа қызмет қылам деген уәдесіне адал болды.1937 жылы Әлихан Бөкейханға жалған айып тағылып, Мәскеуде өлім жазасына кесіледі, үкіл сол-күні-ақ жүзеге асырылды.Саят АСҚАР,Қорқыт ата атындағы&nbsp;Қызылорда университетінің студентіФото: wikipedia.org

Әлихан Бөкейханның туғанына – 160 жыл

«Қазақстан Орталық Азия өңірінде таза спортты ілгерілетуде негізгі рөл атқарады» — ҚР Туризм және спорт министрлігі Дүниежүзілік допингке қарсы агенттікпен (WADA) өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойдыҚол қою рәсімі Польшаның Торунь қаласында өткен жабық ғимараттағы жеңіл атлетикадан әлем чемпионаты аясында өтті. Құжатқа министр Ербол Мырзабосынов пен WADA президенті Витольд Банька арасындағы кездесу барысында қол қойылды.Меморандум еліміздің таза спорт қағидаттарына берік екенін растайды, сондай-ақ Мемлекет басшысының халықаралық ынтымақтастықты дамыту және допингке қарсы саясатты жетілдіру жөніндегі тапсырмаларын іске асыруға бағытталған маңызды қадамдардың бірі саналады.«Біздің белсенді ынтымақтастығымыз өткен жылы Астанада Мемлекет басшысының жылы қабылдауынан бастау алды деп есептеймін. Допингке қарсы зерттеулердің дамуына көрсеткен қолдауы үшін Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың тұлғасында Қазақстанға алғысымды білдіремін. Бұл келісім Қазақстанның өңірде таза спортты дамытудағы жетекші рөлінің нығайып келе жатқанын көрсетеді», — деді Витольд Банька.Сонымен қатар тараптар 2027 жылы Астанада WADA-ның Атқарушы комитеті мен Құрылтай кеңесінің отырыстарын өткізу мүмкіндігін талқылады. Ербол Мырзабосынов Қазақстанның адал бәсекелестік қағидаттарын ұдайы ұстанатынын және допингке қарсы білім беру жүйесін белсенді түрде дамытып жатқанын атап өтті.«WADA-мен ынтымақтастық біз үшін стратегиялық маңызға ие. Қазақстанда таза спорт мәдениетін қалыптастыруға, халықаралық стандарттарды нығайтуға және әлемдік озық тәжірибелерді енгізуге басымдық беріледі. Еліміз допингтің алдын алу және білім беру бағытындағы бағдарламаларды қолдап, оларды жүйелі түрде жүзеге асырып келеді», — деді министр.Кездесу аясында салалық білім беру және ғылыми инфрақұрылымды дамыту мәселесі де ерекше назарға алынды. Қазақ ұлттық спорт университеті мамандар даярлау мен тәжірибе алмасудың тиімді алаңы ретінде қарастырылып, Қазақстанның Орталық Азиядағы допингке қарсы саясаттағы көшбасшылығын нығайтатын білім беру хабы ретіндегі рөлін күшейтуге ықпал етеді.Еске сала кетейік, өткен жылы Мемлекет басшысы WADA президенті Витольд Баньканы қабылдаған болатын. Ол агенттік президенттері ішінде Қазақстанға алғаш келгендердің бірі еді. Кездесу барысында Мемлекет басшысы Витольд Баньканы II дәрежелі «Достық» орденімен марапаттады. Биылғы меморандум екіжақты ынтымақтастықтың жүйелі түрде дамып келе жатқанын көрсетеді.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/FB_IMG_1774417645200_7eea47228b.jpg" alt="FB_IMG_1774417645200.jpg">

Екі жақты меморандумға қол қойылды 

Қармақшы ауданында саналы ғұмырын білім беру саласына арнаған ұлағатты ұстаз, тыл ардагері, ел анасы Ақбалыш Жалғасованы еске алуға арналған жазба ақындардың облыс деңгейдегі жыр-мүшәйрасы өтті.Тағылымы мол әдеби іс-шараны облыс әкімінің орынбасары, ҚР Президентінің «Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілі Қайрат Нұртай ашып, облыс әкімі Н.Нәлібаевтың жазба ақындар мүшәйрасына қатысушыларға арнаған ізгі лебізін жеткізді.Мүшәйраға Қызылорда қаласы мен аудандардан 21 ақын қатысып, бірінші кезеңде А.Жалғасоваға арнау, екінші кезеңде тұтас түркі өркениетінің алтын арқауы болған ерлік пен елдік, бірлік пен батырлық идеясы туралы «Оғыз-жыр» тақырыбында өлең оқыды. Ақындардың өлеңін белгілі жырау, ҚР Медниет қайраткері Берік Саймағанбетов, Қазақстан Жазушылар және Журналистер одағының мүшесі Нұрлан Көбегенұлы, «Қармақшы таңы» газетінің бас редакторы Сәрсенкүл Райымбаева бағалап, қазылық етті.Жыр мүшәйрасының қорытындысында сырдариялық ақын Ақтөре Ибрагимұлы бас жүлде иегері атанды. Арнайы алғыс хат пен сыйақыны Қармақшы ауданының әкімі Жандос Еркінбек табыстап, ақынның арнау өлеңі мен шығармашылық ізденісін жоғары бағалады. Сонымен қатар ұлағатты ұстаз, тыл ардагері, ел анасы Ақбалыш Жалғасованың ғибратты ғұмыры, тағдыр жолы ел-халыққа үлгі-өнеге екенін айтып өтті.Айта кетсек, саналы ғұмырын ұрпақ тәрбиесіне арнаған ұстаз-ананың өнегелі өмірін ұлықтау мақсатында ұйымдастырылған бұл тағылымды іс-шара жеті жылдан бері дәстүрлі түрде өткізіліп келеді.

Облыс көлемінде жазба ақындар мүшәйрасы өтті 

Облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев, Парламент Сенаты мен Мәжілісінің депутаттары Руслан Рүстемов, Мұрат Әбенов, Мархабат Жайымбетов, Мұрат Ергешбаевтың қатысуымен Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті «Инжинирингтік паркінің» іргетасын қалау рәсімі өтті. Аймақ басшысы жиналған жұртшылықты мерекемен құттықтап, басталған іске сәттілік тіледі. «Мемлекет басшымыз Қасым-Жомарт Кемелұлы «Жасанды интеллектіні дамыту, бұл – ұран емес, бұл экономикалық идеологияның негізгі тірегі, тіпті ұлттық идеологиямыздың мызғымас тұғыры болуға тиіс»,– деп цифрландырудың &nbsp;басты міндеттерін орындауды тапсырды.2023 жылы Қазақстандағы Корея Республикасы Бас Консулдығының ресми шақыртуымен облыстан арнайы делегация Оңтүстік Кореяға барған болатынбыз. Сапар барысында екіжақты кездесулер мен іс-шаралар ұйымдастырылды. СеулТех университетімен білім, ғылым саласында тиімді байланыстар орнатылды. Нәтижесінде сол жылы 6 қарашада Сеул ұлттық ғылым және технология университетімен бірлесіп, жасанды интеллектіні экономиканың барлық саласына енгізуге білікті кадрлар дайындау үшін Қорқыт Ата университетінде Қазақстандағы алғашқы Жасанды интеллект институты ашылды.Бүгінде институтта 240 студент, оның 200-і бірлескен білім беру, 40-ы қосдипломды бағдарлама бойынша оқиды. Болашақ мамандар аймағымыздың әлеуметтік-экономикалық дамуына ерекше серпін береді деп сенеміз.Қорқыт Ата университетіне қырық жылдан астам уақыттан бері жаңа оқу ғимараты салынбаған. Инжинирингтік парк қаламыздың сәулетіне ерекше көрік беретін заманауи нысан болады. Алдағы уақытта да талантты, дарынды жастарымызды қолдауға, әсіресе ғылымды дамытуға бағытталған жұмысты жалғастырамыз»,– деді аймақ басшысы.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/FB_IMG_1774413221857_b30698ba4a.jpg" alt="FB_IMG_1774413221857.jpg">Айта кету керек, 90 жылдық тарихы бар университетте ғылымды дамыту және бәсекеге қабілетті мамандар даярлау бағытында 580 профессор-оқытушы қызмет атқарады. Оқу орнында 155 мамандық бойынша 11 мыңнан астам студент білім алады, оның ішінде 5 375-і мемлекеттік грант, 5 690-ы ақылы негізде оқиды.Соңғы бес жылда білім алушылар санының өсуі мен ғылыми жобаларды қаржыландырудың артуы есебінен университеттің табысы үш есе ұлғайған. 2020 жылдан бері материалдық-техникалық база, Ботаникалық бақ қайта жаңғыртылды.Студенттердің инновациялық идеялары мен стартап-жобаларын іске асыратын бизнес-инкубациялық орталық бар. 2020-2025 жылдары университет әлемдік рейтингтерге алғаш рет енді.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Zalozhen_fundament_Inzhiniring_parka_KU_imeni_Korkyt_ata1_f4da7e1140.jpg" alt="Заложен фундамент Инжиниринг парка КУ имени Коркыт ата1.jpg">

Архив

Аудитория мен мінбер: Докторанттың күнделігінен

Әлихан Бөкейханның туғанына – 160 жыл

Екі жақты меморандумға қол қойылды

Облыс көлемінде жазба ақындар мүшәйрасы өтті

Университеттің "Инжинирингтік паркінің" іргетасі қаланды