<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Үш ай жазғытұрын өткеріп, жадыраған жазға аяқ бастық. Көктемнің әрбір күні жылға азық екенін жақсы түсінген шаруалар бүгінде ауа райының әр сәтті күнін пайдаланып, дала жұмыстарын толық аяқтады. Биылғы жоспар бойынша Шиелі ауданы көлемінде барлығы 30 489 гектарға егін егу жұмыстары жоспарланған болатын. Диқандары бұл межені қаншалықты орындады?Шиелі аудандық ауыл шаруашылығы бөлімі ұсынған мәліметке сүйенсек, егістік алқабындағы 848 га жерге күздік бидай, жаздық бидай 573 га, тары 250 га, дән жүгері 900 га, мақсары 900 га, күнбағыс 50 га, соя 70 гектар, жаңа жоңышқа 3 500 га, ескі жоңышқа 6 123 га, мал жемдік асқабақ 300 га, жемдік жүгері 100 га, сондай-ақ, картоп 1 230 га, көкөнiс 1 825 га және 2 440 гектар жерге бақша дақылдары егілді. Оның ішінде негізгі дақыл – күріштің үлесі – 11 380 гектар. Бүгінде өнімнің 100%-ы суға бастырылды. Мұндағы 2 750 тонна күріш тұқымының 256 тоннасы – жоғары сұрыпты, I репродукция және 2 164 тоннасы – II репродукциялы тұқымдарға, яғни лидер және маршал сорттарына жатады.Өздеріңізге белгілі, аймақ басшысы Нұрлыбек Нәлібаевтың бастамасымен Сыр өңірінде егін шаруашылығын дамыту және әртараптандыру бойынша кешенді іс-шаралар қолға алынған болатын. Соған сәйкес, биыл да өңірде әртараптандыру дақылдарына аса мән беріліп, бидайды 1421 гектарға, тары мен жүгеріні 1250 гектарға, майлы дақылдарды 1020 гектарға, мал азықтық дақылдарды 9923 гектарға және картоп, көкөніс, бақша дақылдарын 5495 гектарға ұлғайту көзделген.Қазіргі таңда 6123 гектар ескі жоңышқаны тармалау жоспарланып, егістік даласына 3500 гектар жаңа жоңышқа, 900 гектар мақсары, 573 гектар жаздық бидай және 70 гектар соя толығымен егілді. Белгіленген ескі жоңышқа мөлшерінің алғашқы орымы басталып, 745 гектары орылып та үлгерді. Сондай-ақ бүгінде 2756 тонна шөп жиналған. Аталған жұмыстар әлі де қарқынды жүргізілуде.Сонымен қатар судың ысырабын азайтып, өнім көлемін арттыруға жағдай жасайтын тамшылатып суару әдісімен егілген көкөніс, бақша дақылдарын алдағы жылы 620 гектардан 780 гектарға ұлғайту көзделген.Ал азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету және азық-түлік импортын азайту мақсатында ауданда әр отбасының өзінөзі әлеуметтік маңызы бар өнімдермен қамтамасыз етуі үшін шаруашылық құрылымдары арасында жер дайындап беру мен үлестіру бойынша 1550 гектар жер дайындалып, бүгінде егу жұмыстары аяқталды.Минералдық тыңайтқыштар мен гербицидтер дайындығы бойынша биыл егілетін егістікке 14080 тонна минералдық тыңайтқыш қажет. Оның ішінде аммоний сульфаты 7100 тоннаға, 3800 тонна карбамид, 80 тонна байытылған суперфосфат, 2450 тонна аммофос, 400 тонна аммиак силитрасы және 250 тонна тыңайтқыштың басқа да түрлеріне шаруашылықтар тарапынан сұраныс жасалды. Бүгінде қолда бары 14 080 тонна, яғни 100%.Айта кетейік, ауыл шаруашылық құрылымдары бүгінде жаңа үлгідегі МакДон, Джон Дир, Класс, Енисей, Есіл маркалы соңғы үлгідегі шаруашылық технологияларымен толыққан.Жалпы Шиелі ауданы бойынша кейінгі 4 жыл көлемінде отандық және шетелдік техникалармен 63%-ға техника паркі жаңарды. 2024 жылдың 5 айында ауыл шаруашылығы құрылымдары тарапынан жаңадан 30 техника алынып, 1 млрд 823 мың 170 теңге инвестиция тартылған. Ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің қолында көктемгі дала жұмыстарына 581 техника қатысуда. Оның ішінде 335 трактор, 78 соқа, 46 тұқым сепкіш, 51 автомашина және 71 трактор тіркемесі дала жұмысын толық аяқтады.Бүгінде Шиелі ауданы бойынша ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілері тарапынан 1815 тоннаға көктемгі егінге мемлекеттен бөлінетін арзандатылған дизель отынына сұраныс «Госагро» порталы арқылы электронды түрде өтінімдері жолданды. Оператор болып РК-мұнай ЖШС таңдалды. Арзандатылған жанар-жағар майдың бір литрі 248 теңге болып бекітілді. Шаруашылықтар тарапынан қазіргі таңда 1 268,319 тоннасы алынды.

Шиелі: Егеменді әртараптандыру – ерекше маңызға ие

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы 2012 жылғы 16 ақпандағы ҚР Заңына және «Әскери қызметтің белгіленген мерзімін өткерген мерзімді әскери қызметтегі әскери қызметшілерді запасқа шығару және Қазақстан Республикасының азаматтарын 2024 жылдың наурыз-маусымында және қыркүйек-желтоқсанында мерзімді әскери қызметке кезекті шақыру туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2024 жылғы 1 ақпандағы №443 Жарлығы мен Қызылорда облысы әкімдігінің 2024 жылғы 21 ақпандағы №33 қаулысына сәйкес 2024 жылғы көктемгі мерзімді әскери қызметке шақыру жұмыстары жүргізілуде.Бұл туралы өңірлік коммуникациялар қызметінде өткен брифингте&nbsp;Қызылорда облысының Қорғаныс істері жөніндегі департаменті бастығының орынбасары, подполковник Алмат Жақыпов мәлімдеді.Оның айтуынша биылғы жылдың 1 наурызы мен 30 маусымы аралығында 18-27 жас аралығындағы 850-ге жуық Сыр елінің азаматтары 2024 жылдың көктемгі мерзімді әскери қызметке шақыру барысында еліміздің Қарулы Күштерінде және басқа да әскерлері мен әскери құрылымдарында әскери қызметтерін өтейді. Оның ішінде:Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті Шекара қызметіне 160-қа жуық азамат аттандырылды;Қазақстан Республикасы Мемлекеттік күзет қызметіне – 11 азамат әскери борышын өтеуге жолданды;Қазақстан Республикасы Ұлттық ұлан қызметіне – 275-ке жуық азамат жолданған.Қазіргі таңда Қазақстан Республикасы Ұлттық Ұлан қызметіне аттандыру жұмыстары жүргізіліп жатыр. Қызылорда облысы бойынша 60-қа жуық азаматты әскери борышын өтеуге аттандырылған.Сарбаздардың мерзімді қызмет кезінде несие мерзімін 1 жылға тоқтауға,білім беру секторында жеңілдіктер беруге (ұлттық бірыңғай тестілеусіз жоғары оқу орындарына түсуге мүмкіндіктері бар), сондай-ақ, олардың отбасы мүшелеріне коммуналдық қызметтерге ақы төлеу сияқты жеңілдіктер қарастырылған.Әскери қызметке шақырылушы азаматтарды хабардар ету 1414 сервис қызметі &nbsp;пилоттық режимінде SMS хабарламалар жіберу арқылы жүзеге асады, − дейді ол.Айта кетейік, жас сарбаздар әскери борышын ҚР ҰКҚ Шекара қызметінде, ҚР Қарулы Күштері қатарында, ҚР ІІМ Ұлттық ұланы мен ҚР төтенше жағдайлар министрлігіне қарасты бөлімдері және Мемлекеттік Күзет қызметтерінде өтейтін болады.Әскери бөлімдерге елімізде қорғауға қабілетті, денсаулығы мықты, дене бітімі шыныққан, сауаты жеткілікті, моральдік-іскерлік қабілеті жоғары азаматтар аттанады.&nbsp;

Қызылордада мерзімді әскери қызметке шақыру басталады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Кеше республикалық деңгейде ҚР Қаржы мониторинг агенттігінің ұйымдастыруымен «Қаржы пирамидаларын қалай анықтаймыз? Әлеуметтік желілерде заңды бұзбау жолдары. Дроппер деген кім?» деген тақырыпта форум өтті.Оған ҚР Мәдениет және ақпарат министрі А.Балаева, ҚР Ғылым және жоғары білім министрі Н.Саясат, Қаржы министрі М.Такиев, Цифрлық даму,&nbsp;инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрі Ж.&nbsp;Мәдиев,&nbsp;Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрағасы М.Әбілқасымова, облыстық әкімдіктердің, Астананың және республикалық маңызы бар қалалардың басшылығы және танымал медиа тұлғалар мен блогерлер &nbsp;қатысты. Сондай-ақ, шараға еліміздегі ең үздік 35 университеті, 20 мыңнан астам студент және 10 миллионнан астам аудиториясы бар блогерлер онлайн режимде қатысты.Форумның басты мақсаты – қоғамның дертіне айналған күмәнді қаржылық ұйымдарына қаржы құю, интернет алаяқтарының қалай құрығына түспеудің алдын алу, тәжірибе алмасу, сіздер арқылы қаржы пирамидасының зиянын көпшілікке жеткізу.Қатысушылар қаржы пирамидаларын қалай анықтауға болатынын, әлеуметтік желілерде заң бұзушылықтарға жол бермеуді және дроптардың кім екені турасында талқылады.Панельдік сессиялар барысында белгілі блогерлер, қаржы аналитиктері, қоғам қайраткерлері, депутаттар мен мемлекеттік органдардың өкілдері интернет-гигиена, алаяқтық жобаларды жарнамалағаны үшін жауапкершілік, әлеуметтік желілерде құқыққа қарсы контентті тарату, жастарды құқыққа қарсы қызметке тарту туралы пікір таласты.Агенттік Төрағасы Дмитрий Малахов өзінің құттықтау сөзінде «АФМ online»-ның негізгі міндеті – жас ұрпаққа қаржылық сауаттылық негіздерін түсіндіру екенін атап өтті.<blockquote>«2021 жылдан бастап біз қаржы пирамидаларының өмірлік циклін және олардың салымшыларының санын қысқартуға бағытталған арнайы жоба жүргізіп келеміз. Яғни, біз олардың жұмысын бастапқы кезеңінде, халық арасына тарамай тұрып, тоқтату үшін жұмыс істеп жатырмыз», - деді Д.Малахов.</blockquote>Бүгінгі таңда Агенттік интернетте заңсыз мазмұнды контентті іздеуді және бұғаттауды автоматтандырды. Қазірдің өзінде 10 мыңға жуық сайттар мен қаржы пирамидаларының белгілері бар аккаунттар бұғатталған.Бұдан басқа, атаулы жұмысты жүргізу үшін әлеуметтік желілер арқылы алаяқтық схемаларға тартылған салымшыларды ерте анықтау жүйесі жолға қойылған.Қабылданған шаралардың нәтижесінде бүгінгі таңда 126 мың жазылушы алаяқтық схемаларды жарнамалайтын аккаунттардан бас тартты.Іс-шара барысында ЖОО студенттері үшін әртүрлі алаяқтық схемалардың алдын алуға бағытталған үздік бейнероликке конкурс жарияланды.Бүгінде елімізде “мол табысқа кенелемін” деп бар жиған-тергенін күмәнді қаржылық ұйымдарға салып, әп-сәтте айырылып жатқан қазақстандықтар аз емес.Осы ретте алаяқтық фактілерінің көбейгенін ескерткен Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев тиісті мемлекеттік органдарға қаржы пирамидаларына қарсы кешенді шаралар әзірлеуді міндеттеген еді. Өйткені оңай олжаға құныққан алаяқтар халықты алдап-арбаудың айла-амалын ойластырып, одан әрі дами түсуде. Осыған сәйкес өткелі отырған форум алдын алуға арналған үлкен бастама.Айта кетейін, бүгінгі&nbsp;форумға Қызылорда облысы бойынша экономикалық тергеп-тексеру &nbsp;депаратаменттің шақыртуымен арнайы қонақтар, аймақтың БАҚ өкілдері мен блогерлері қатысты.Жиын барысында аранйы қонық әнші Бағлан Әбдірайымов, Қорқыт ата атындағы университетінің тәрбие ісі жөніндергі проректоры Жандос Базартай, жастар ресурстық орталығының директоры Талғат Тілес, ақын, аудандық мәслихат депутаты Ақтөре Ибрагимұлы қаржылық пирамиданың қасіретін, өмірде болған, басынан өткен оқиғалармен бөлісіп, жастарды сақ болуға шақырды. Жиын соңында шараның өтуіне атсалысқан бірқатар азаматтар, блогерлер департамент басшысының алғыс хатымен марапатталды.

Қаржылық сауат алаяқтардың айласынан сақтайды

Кемелденген кеңпейіл тұлға

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Мемлекеттік рәмізсіз, ел болмайды. Ал елдік рәмізге құрмет көрсету патриоттықтың негізгі белгісі. Халқының 98 пайызын жергілікті ұлт өкілдері құрайтын Оңтүстік Кореяда және Жапон елінде Мемлекеттік Ту ең қасиетті ұғым саналады. Сондықтан да Мемлекеттік рәміздердің алдында халық қашанда өздерін кішік санайды. Мемлекеттік шенеуніктерден бастап, қарапайым жандар мемлекеттік ту алдынан өтерде бастарын иіп өту дағдылы шарт. Бұл елдерде рәміздерді пайдалану мен оны насихаттау ұлттық саясаттың басым бағыттарының бірі.Осыдан тура 32 жыл бұрын, нақты айтқанда 1992 жылдың 4 маусымында ҚР Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы туралы», «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік елтаңбасы туралы» және «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік әнұранының музыкалық редакциясы туралы» Заңдарға қол қойған еді.Ал «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері туралы» Конституциялық Заң 2007 жылы 4 маусымда қабылданды. Осы Заңға сәйкес жыл сайын 4 маусым Қазақстан Республикасында Мемлекеттік рәміздер күні ретінде мерекеленіп келеді.Мемлекеттік рәміздер – бұл кез келген мемлекеттің егемендігі мен біртұтастығын бейнелейтін, оның ажырағысыз атрибуттарының бірі. Осынау мемлекеттік үш нышанды таңдау үшін 1992 жылдың басында Жоғарғы Кеңес президиумы жұмыс тобын құрып, арнайы шығармашылық комиссия тағайындады. Оның құрамына Салық Зиманов, Ербол Шәймерденов, Серікболсын Әбділдин, Серік Әбдрахманов сынды қайраткерлер кірді.Осыдан кейін бүкіл Қазақстан көлемінде Елтаңба, Ту, Әнұран нұсқаларына конкурс жарияланды. Бір ғана тудың өзіне 600 адамнан 1 200 нұсқа түссе, Елтаңбаның 245 жобасы, Әнұранның 750 үлгісі байқауға қатысты. Эстетикалық сипатымен де, тарихи, саяси, экономикалық символизмге сәйкес келуі бойынша да үздік туынды ұсынған байқау жеңімпаздарын қазір халық мемлекеттік нышан авторлары ретінде таниды.Атап айтқанда, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы. Тудың авторы – Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері Шәкен Ниязбеков. Еліміздің мемлекеттік туы – ортасында шұғылалы күн, оның астында қалықтап ұшқан қыран бейнеленген тік бұрышты көгілдір түсті мата. Тудың сабының тұсында ұлттық өрнек тік жолақ түрінде нақышталған. Күн, оның шұғыласы, қыран және ұлттық өрнек бейнесі алтын түстес. Тудың ені мен ұзындығының арақатынасы – 1:2.Қазақстан Республикасы Мемлекеттік елтаңбасының авторлары – белгілі сәулетшілер Жандарбек Мәлібеков пен Шот-Аман Уәлиханов. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік елтаңбасы – дөңгелек нысанды және көгілдір түс аясындағы шаңырақ түрінде бейнеленген, шаңырақты айнала күн сәулесіндей тарап уықтар шаншылған. Шаңырақтың оң жағы мен сол жағында аңыздардағы қанатты пырақтар бейнесі орналастырылған. Жоғарғы бөлігінде – бес бұрышты көлемді жұлдыз, ал төменгі бөлігінде «QAZAQSTAN» деген жазу бар. Жұлдыздың, шаңырақтың, уықтардың, аңыздардағы қанатты пырақтардың бейнесі, сондай-ақ «QAZAQSTAN» деген жазу – алтын түстес. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туы мен Мемлекеттік Елтаңбасының эталондары Қазақстан Республикасы Президентінің Резиденциясында сақталады.Тәуелсіз Қазақстанның тұңғыш Әнұранның авторлары ретінде – әуенін жазған Мұқан Төлебаев, Евгений Брусиловский мен Латиф Хамидидің есімі тарихта қалды. Үздік мәтінге жарияланған байқауды Мұзафар Әлімбаев, Қадыр Мырзалиев, Тұманбай Молдағалиев және Жадыра Дәрібаева жеңіп шықты.2006 жылы «Менің Қазақстаным» әні ретінде танымал болған Қазақстанның гимні Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен 2006 жылы 6 қаңтарда еліміздің Парламентінде бекітілді. Бірінші рет ол 2006 жылы 11 қаңтарда Тұңғыш Президент, Елбасының салтанатты ұлықтау рәсімінде орындалды. Әннің авторы Шәмші Қалдаяқов, сөзін жазғандар: Жұмекен Нәжімеденов, Нұрсұлтан Назарбаев.Нақ осы&nbsp;4 маусым – ҚР Мемлекеттік Рәміздер күніне орай Шиелідегі №41 М.Шоқай атындағы орта мектебінде Қоғамдық даму бөлімінің әлеуметтік тапсырысы аясында «Арман асуы» Қоғамдық қорының ұйымдастыруымен «Ел рәміздері – еркіндік нышаны»&nbsp;атты танымдық-патриоттық шара өтті. Жиынға Шиелі аудандық қоғамдық даму бөлімінің бас маманы Гүлшат Махан, "Қоғамдық келісім" КММ-нің Шиелі ауданы бойынша этносаралық қатынастар жөніндегі сарапшысы Біржан Өтебаев, мектеп директоры Айгүл Елжасарова және мекеме қызметкерлері мен оқушылар қатысты.Мектеп шәкірттері қонақтарды ыстық ықыласпен, жүрекжарды құттықтау өлеңмен күтіп алды. Сондай-ақ "Рәміздерім – мақтанышым" тақырыбында қылқалам, қолөнер бұйымдарының көрмесі таныстырылды. Кіріспе сөзді мекеме басшысы Айгүл Елжасарова алып, бүгінгі мерекенің үлкен маңызға ие екеніне тоқталды.– Мемлекеттік рәміздер – ұлттық құндылықтарымыздан көрініс беріп, біздің қуатты ел екенімізді дәлелдейтін басты байлығымыз. Көк байрағымыз халық арманын көпке ұмсындырса, елтаңба терең тарихтан сыр шертіп, ұлттық рухымызды арттырады. Ал мемлекеттік әнұран күллі халықты бірлік пен татулыққа үндейді. Мереке баршамызға құтты болсын!, – деді ол.Сонымен қатар Гүлшат Махан бөрілі байрақ астында мың өліп, мың тірілген қазақтың ұлттық рәміздері қашан да ұлықтауға лайық екенін жеткізіп, сол құндылықтарды сақтаушы өз Отанын сүйетін, білімді әрі ұлтжанды шәкірттердің көбейе беруіне тілек білдірді.Тәлімдік шара барысында білім алушылар бар өнерін ортаға салды. Ұлттық киім киген бишілер мың бұрала билеп, әншілер әуелете ән шырқады. Оқушылар басты тақырып аясында өзара сұхбат жүргізіп, арнайы даярланған тест сұрақтарына жауап берді. Бұдан бөлек мемлекеттік рәміздерді пайдалану тәртібі жөнінде мағлұмат берілді.&nbsp;Салтанатты жиын соңында мемлекеттік рәміздер мен ұлттық құндылықтарды насихаттауға қосқан үлестері үшін білім ордасының бірқатар ұстаздары мен оқушылар алғыс хатпен марапатталды.Мемлекеттің елтаңбасымен – еңселі, әнұранымен – айбатты, көк туымен – тұғырлы екеніне қаныққан жасөспірімдердің көздеріндегі ерекше жалынды байқамасқа болмас. Елдің өркендеу жолында терең әрі жан-жақты білім алып, халыққа адал қызмет ету – ең асыл қасиет деп біледі олар.&nbsp;Қазақтың қазақтығын әмме жұртқа паш етер үш құндылық бар. Ол – Мемлекеттік Рәміздер. Мәдениетіміз бен бірге құндылықтарымыз да адам санасына қатар қонақтайды. Олардың өмірлік мақсаттары, құндылықтары, мүдделері мен қажеттіліктері заманға қарай тәрбие табады. Ал жас ұрпақтың ақыл-ой парасатына құндылықтардың мазмұны мен құрылымын қалыптастыру – сан қырлы, серпін береді. Жастардың адамгершілік келбеті жаңа әлеуметтік-экономикалық және саяси жағдайларда жасалады. Мұндайда бізге керегі – ұлттық рәміздерімізге деген құрмет!

Шиеліде рәміздер күні аталып өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;1906 жылы Құстарды қорғау бойынша конвенция бекітілді. Сол уақыттан бастап Халықаралық құстар күні атап өтіледі. Оның негізгі ережелері ұя салу және мекенді ауыстыру кезінде құстардың барлық түрін қорғауға бағытталған.Адамның ашкөздігінен жойылып кету алдында тұрған құс түрлерін ұдайы қорғау, аң аулаудың белгілі бір түрлеріне тыйым салу ойластырылған. Қазақ халқы ежелден қоршаған ортамен етене байланыста өмір сүрген. Табиғаттың қыр-сырын жақсы түсініп, олардың қасиетін сезініп, құрметтей білген. Біз құстар әлемі жөнінде не білеміз?Аталған тақырыпта зерттеу жүргізіп жүрген Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университетінің оқытушысы, географ-эколог Оразхан Айдаровты әңгімеге тартқан еді.- Қазақ халқы ежелден табиғат әлемінің қыр-сырына қанық болуға көңіл бөлді. Құстың киелісін, аңнын қасиетін таныды. Көкте қалықтаған қанаттының ұшуына көз сала отырып, ертеңгі күн қабағының қалай болатынына жорамал жасады. Елімізде құстардың қанша түрі мекендейді?−Қолымыздағы дерекке сүйенсек, қазақ даласында құстардың 18 отрядқа жататын 489 түрі бар. Оларды мекен ету ортасына қарай орман, ашық дала, батпақты-шалшықты және су құстары деп қарастырады. Олардың бірі – жыл құстары болса, ендігісі – жыртқыш, тағы бірі – қысы-жазы еліміздің тау-тасы мен даласында тұрақты мекен етеді.Ал Сыр өңірінде жылма-жыл 160-тан астам құстың түрі ұялайды. Олардың 50-ден астам түрі ұшып өткенде кездеседі. Кейбір жылдары қыс жылы болғанда ұя жасайтын құстардың саны көбейеді. Негізінен бізде құстың 19 түрі қыстайды. Облыс байтағында 300-ге жуық құстың түрі бар. Кейінгі жылдары Сырдария суының Арал айдынына толық жетпеуі табиғатқа елеулі зиянын тигізді. Ол дария жағасындағы тоғайда мекендейтін құстардың сиреп кетуіне әкеліп соқты.Бір жылдары Қызылорда қаласының орталығындағы «Арай» жағажайында төрт аққу жүзіп жүргенін көзіміз көрді. Әдетте, ол біздің өңірде көп кездесе бермейтін көрініс. Сондықтан оны жақсылықтың белгісі деп топшыладық.− Қазақ халқы құстарды қасиетіне қарай лайықты бағалайды. Мәселен, бүркіт, аққу, қарлығаш секілді қанаттыларға құрметпен қараймыз. Бұл құстардың ерекшелігі қандай? Өзініңіздің зерттеуіңіз барысында соған назар аударып көрдіңіз бе?− Рас, халқымыз қасиетіне қарап бүркітті құс патшасы деп бағалайды. Ол ел арасында өзінің кербез де паң, тәкаппарлығымен танылған. Келбетіне қарай оны көк аспанмен, құзар шыңға теңейтінін бала кезімізден құлағымызға құйып, зердемізге тоқып өстік. Ата-бабамыз бүркітті «дала қыраны», «көк тәңірісі», «мұзбалақ», «қайсар мінезді» деп қастерлеген. Бүркіт − жеті қазынаның бірі, ол жігіттің сәйгүлігімен қатар аталады. Оны кие тұтады, қауырсыны мен мамығын, құйрығын немесе тұяғын үйдің төріне іледі. Бесіктің бас жағында тұрғанын да көрдік. Бұл − «пәле-жала, жын-шайтан қашады» деген наным-сенімнің нышаны. Құс патшасы қорегінің тазасын жейді, лас, харам жерден өзін алыс ұстайды.− Ал айдында жүзген аққу мен адамның жанашыры қарлығаш қандай қасиеттерімен ерекшеленеді?− Қазақ түсінігіндегі тағы бір киелі құс – аққу. «Аққуды атпа, киесі ұрады» деген тектен-текке айтылмаса керек-ті. Сол қағидаға сүйенген халқымыз оған мылтық кеземейді. Ол – қазақ түсінігінде сұлулық пен махаббаттың бейнесі. Әсілінде махаббатқа беріктігіне қарай оны пәк, таза, құс төресі деп бағалаған. Аққудың көптің көңіл бөліп, елей бермейтін тағы бір тұсы бар. Әдетте, сыңары өлсе, өзіне-өзі өлім шақырып, көкке көтеріліп жерге құлайды деген әңгіме елдің ішінде жиі айтылады.Халқымыз қарлығашты да киелі құс деп бағалайды. Жыл құсы саналатын қарлығаштың ұясын бұзбайды, балапанына тиіспейді. Ол ұя салған үй мен қораны киелі санайды. Қарлығаш елге оралғанда жақсылыққа балайды. Тіпті, «Қарлығаш әулие» атанған Төле биден қалған аңызды бәріміз білеміз. Немесе бала кезімізде көретін үш-төрт мультфильмнің бірі – «Қарлығаштың құйрығы неге айыр» еді. Онда адамды қорғап қалуы суреттелген.−Сондай-ақ, құстар ауа райын алдын ала болжайды деген әңгімелер айтылады. Бұл жөнінде не айтасыз ?− Көкте қалықтаған қанаттылардың мінез-құлқы мен іс-әрекеті арқылы қазақ халқы ауа-райын болжап отырған. Қарлығаш жер бауырлап ұшса жауын жауады деп болжаған. Ғалымдар зерттеп қараса, олардың жер бауырлап ұшуы қарлығаштардың азығына байланысты. Яғни, кешкісін күн ашық кезде әуеде асыр сала ары-бері ұшқан құсты көресіз. Бізге ол құдды ойнап жүргендей сезіледі. Расында, бұл сәтте көктегі шіркейлерді қуып, азығын жеп жүреді. Негізінде жаңбырдың алдында ауа ылғалдылығы жоғарылайды, майда жәндіктердің қанаттары ылғалданады. Сондықтан олар ауаның төменгі қабатына түседі. Соған орай қарлығаш та төмен, жер бауырлап ұшады. Міне табиғаттың кереметтігі, бірінің өмірі бірімен байланысты екенін осыдан-ақ көруге болады.Тез ұшатын үкі, жапалақ және өзге жыртқыш құстардың көзі жақсы жетілген. Иіс сезу көп құста жоқ. Ал дыбыс есту қабілеті жақсы дамыған. Құстардың көру және есту органдарының жақсы дамуы олардың алыс және жақын кеңістікті игеруіне септігін тигізеді. Сол арқылы мезгілімен қоныс аударуына жағдай жасайды. Құстар өсімдіктерді тозаңдандырып, олардың тұқымдарын таратады. Зиянды жәндіктер мен кемірушілерді құртып, олардың табиғаттағы санын реттеуге қатысады.1868 жылы Австрия астанасы Вена қаласында алғаш рет құстарды қорғау туралы ресми шешім қабылданған. 1922 жылы Құстарды қорғаудың халықаралық кеңесі құрылды. Халықаралық табиғат қорғау одағының «Қызыл кітабына» құстардың 209 түрі мен 83 түр тармағы енгізілген. Ал, Қазақстанның «Қызыл кітабынад» олардың 56 түрі бар.Құс – табиғат &nbsp;байлығы. Көктемде олар оңтүстіктен оралады. Құс табиғатқа көрік беріп тұрады. Олардың тіршілігі орман, бау-бақша зиянкестерді жоюмен тікелей байланысты. Осылайша адамға көп көмегін тигізеді.− Әңгімеңізге рақмет.&nbsp;&nbsp;

Оразхан Айдаров: Сыр өңірінде жылма-жыл 160-тан астам құстың түрі ұялайды

<h4 style="margin-left:0px;text-align:justify;"><a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері күніне орай, қалалық қоғамдық даму бөлімі мен «Qosyl» жастар ресурстық орталығының ұйымдастыруымен 5547 әскери бөлімінің сарбаздары арасында «Мен өз Отанымның патриотымын!» атты әскери сайыс өтті.&nbsp;</h4>Отан алдындағы борышын өтеп жүрген сарбаздар, келісімді әскери қызметшілер мен командирлік құрам аталмыш шараға қатысып, 5 сайыс түрінен сынға түсті. Сарбаздар алғашқы кезекте патриоттық әндерді саптық орындаудан бастап, топтық және жекелей күштік тапсырмаларды орындады. Сайыс қорытындысы бойынша жеңімпаздар әскери қызмет барысында қажетті құралдар және алғыстарға ие болды.«Qosyl» жастар ресурстық орталығының ұйымдастыруымен өткен әскери іс-шара жастарды патриот болуға, ел алдындағы адал борышты өтеуге үгіттейді.&nbsp;Осыдан бөлек жастар орталығында бірнеше келелі іс-шара өткізілді.&nbsp;Мәселен, «Qosyl» жастары 1 маусым − Балаларды қорғау мерекесіне орай Талсуат ауылында орналасқан балаларды оңалту орталығының емделушілеріне мерекелік көңіл-күй сыйлау мақсатында концерт ұйымдастырды.&nbsp;Ал 4 маусым – ҚР Мемлекеттік Рәміздер күніне «Qosyl» қалалық жастар ресурстық орталығы қалалық мәдениет бөлімімен бірлесе отырып, қалалық демалыс паркінде концерт өткізді. Концертте сыр өнерпаздары мерекелік әндерін тарту етті. Шара барысында демалушыларға арнайы сұрақтар қойып, белсене қатысқандарға шағын Мемлекеттік тулар таратылды.Сондай-ақ «Qosyl» жастар орталығының ұйымдастыруымен Қызылжарма ауылдық округінде С. Әлжіков атындағы №144 орта мектебінің оқушылары арасында «QOSYL QUIZ» интеллектуалдық сайыс өткен болатын. Интеллектуалды ойынға 10 сынып оқушыларынан құралған 5 адамнан 5 команда қатысты. &nbsp;Жасөпірімдер арасында логикалық және кретивті ойлауға бейімдейтін сайыстың мақсаты мемлекеттік тілді дәріптеу. &nbsp;Қатысушыларға ұйымдастырушылар тарапынан арнайы алғыс, марапаттар табысталды.Сонымен қатар, «Армандар орындалады» жастар алаңы жалғасуда. &nbsp;Қызылорда жоғары көпсалалы колледжінің студенттерімен «Армандар орындалады» тақырыбында жастар мамандарының қатысуымен кездесу өткізілді. Кездесуге Қызылорда қалалық прокуратурасының бөлім аға прокуроры А.Сұлтанмұратова, Қазақстан КВН Одағы “РЖҚБ” Қызылорда облыстық Жайдарман филиалының директоры Р.Тәкісбай, Қалалық жастар орталығының кеңесшісі, Қызылорда Жайдарман филиалының әкімгері Г.Серік қатысты. Кездесу барысында жастарға қылмыстық істерден алыс болу, бос уақытты тиімді өткізе білу туралы ақпараттар айтылды. Айта кетейік, қалалық прокуратура бастамасымен және «Qosyl» қалалық жастар ресурстық орталығының ұйымдастыруымен ақпараттық түсіндірме жұмыстары жүргізілуде. &nbsp;«Orda» жоғары колледжінің білім алушы студенттеріне «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» тақырыбында медиа саласының өкілдері, жастар мамандарының қатысуымен кездесу өтті. Кездесуге Қызылорда қалалық прокуратурасының бөлім басшысы Ә.Ергеш, Қалалық «Жастар ресурстық орталығының» директоры М.Жорабек, «Қазақстан Қызылорда» облыстық телеарнасының бас продюссері Д.Ақайдаров және өңірдегі спортшы жастар қатысты. Жиын барысында жастарға жетістікке жету, сәтсіздіктен сабақ ала отырып, табысқа жету жолдары жөнінде ақпараттар айтылды. Сонымен қатар, белсенді азаматтар өздерінің жетістікке жету жолдарымен бөлісіп, білім алушылармен пікір алмасты. Құқық бұзу, топтық төбелес, зорлық-зомбылық, басқа да қылмыстық істерің алдын алу жөнінде ақпараттар да айтылды. М.Ықсанов атындағы Қызылорда политехникалық колледжінің білім алушы студенттеріне де кездесу өтті. Келесі ақпарттық жұмыс Қызылорда медициналық жоғары колледжінің білім алушы студенттеріне ұйымдастырылды. Кездесуге Қызылорда қалалық прокуратурасының бөлім прокуроры А.Оңдасын, Қалалық «Жастар ресурстық орталығының» директоры М.Жорабек, «Қазақстан Қызылорда» облыстық телеарнасының бас продюсері Д.Ақайдаров, Қызылорда облыстық «Жастар ресурстық орталығы» шығармашылық бөлімінің басшысы, блогер Т.Амануллаева, Қызылорда медициналық жоғары колледжінің мейіргер ісі негіздері пәні оқытушысы, колледж түлегі Қ.Махмут қатысты. Қызылорда «Болашақ» университеті және жоғары колледжінің білім алушы студенттерімен жастарға құқықтық сананы және құқық мәдениетті қалыптастырумен қатар жетістікке қол жеткізудің жолдары, дұрыс мақсат қоя білу, сәтсіздіктен сабақ алып, табысқа жету жолдары жайлы талқыланды. Жастар алаңының қонақтары: Қызылорда қалалық прокурорының орынбасары Г.Утеев, Қалалық «Жастар ресурстық орталығының» директоры М.Жорабек, Қызылорда облыстық «Жастар ресурстық орталығы шығармашылық бөлімінің басшысы, инста блогер Т.Амануллаева. «Армандар орындалады» жастар алаңының кезекті жиыны И.Әбдікәрімов атындағы Қызылорда аграрлық техникалық жоғары колледжінің білім алушы студенттеріне арналды. Кездесуге Қызылорда қалалық прокуратурасының бөлім аға прокуроры Ж.Медешов, Қалалық «Жастар ресурстық орталығының» директоры М.Жорабек, «Қазақстан Қызылорда» облыстық телеарнасының бас продюссері Д.Ақайдаров, Қызылорда облыстық «Жастар ресурстық орталығы» шығармашылық бөлімінің басшысы, блогер Т.Амануллаева қатысты.Бүгінде «Qosyl» қалалық жастар орталығы күміс сапаға лайықты жүйелі жұмыстарды жүргізуде. Мәселен, 2022 жылы орталықтың ұйымдастыруымен 143 іс-шаралар өткізіліп, оған 10 000 жас қамтылған. Жастардың сұранысына орай жабдықталған орталықтың қызметін 11 071 жас пайдаланды. Яғни, орталықта WI-FI, коворкинг орталығы, спорттық секциялар, креатив фото-видео студиясы, би залы және жастар ұйымдары кабинеті тегін қызмет көрсетуде. Cол жылы орталықпен ұйымдастырылған ауқымды шаралардың бірі, қала әкімінің "Самғау" жастар сыйлығы арқылы кәсіптік техникалық бағыттарда қызмет ететін саланың көшбасшылары анықталды. Сонымен қатар, Қазақстандағы мобилографияның негізін қалаушылардың бірі Қыран Талапбектің қатысуымен Қызылорда облысында алғаш рет «Мобилография» фестивалі ұйымдастырылды. Шара нәтижесінде қаладағы жас мобилографтардың ортасы қалыптасты. Сонымен қатар, жазғы маусымда «Арбат» бойында әр аптаның бейсенбі күні – «PING-PONG», жұма күні – «Караоке Battle», сенбі күні – «Кино TIME» жобалары өткізілді. Осы және өзге де қала жастарына қатысты күнделікті ақпараттар мен жаңалықтар «qosylbot» телеграм-бот және «qosyl.mrc» инстаграм парақшасында жариялануда. Ал "Жұмыс бар" деген арнайы парақша арқылы бос жұмыс орындары туралы ақпараттар орналастырылуда. «Qosyl» жастар орталығының тұрақты жобаларына айналған «Qosyl kenes» жобасы арқылы жастарға үздіксіз кеңес берілуде, ал «Qosyl acoustic» жобасы аясында шығармашыл жастардың ән кеші әр ай сайын өткізіліп келеді.Жастар мүмкіндігі аясында жұмыс істейтін орталықтың бірі &nbsp;облыстық жастар ресурстық орталығы. Жастар алаңы 2019 жылы Сырдарияның жаңа аумағы дарияның сол жағалауында орналасқан. Ресурстық орталықта IT-park, антикафе, интернет, кітапхана, жаттығу залы қарастырылған және тәулік бойы жұмыс істейді. Бүгінде орталықтың ұйымдастыруымен көшпелі тренинг өтуде. Қоғамдық Даму Басқармасының Syr Jastary орталығының тапсырысымен Арал ауданындағы жастар мен жас отбасыларға бағытталған семинар тренинг өтті.Шараның мақсаты отбасылық құндылықтарды нығайту, отбасын біріктіру және психологиялық сау қоғамды дамыту маңыздылығы туралы түсіндірме жұмыстары жүргізілді. Психологиялық тренинг Қазалы ауданында жалғасты.Жастар орталығы – жастардың дамуына, әлеуметтенуіне және бос уақытын тиімді өткізуіне арналған алаң. Мұнда жастардың дамуы үшін&nbsp; мүмкіндіктер қарастырылады. Тіпті әлемдік тәжірибеде түрлі орталықтар жұмыс істейді. Олардың қызметіне тоқталсақ:Білім беру және дамыту: Жастар орталықтары түрлі курстар мен семинарлар арқылы жастардың білімін жетілдіруге көмектеседі. Мұнда тіл үйрену, IT технологиялар, кәсіпкерлік, өнер және мәдениет сияқты салаларда білім алу мүмкіндіктері бар.Қоғамдық белсенділік: жастарды қоғамдық өмірге белсенді қатысуға шақырады. Әртүрлі еріктілер қозғалыстары мен әлеуметтік жобалар арқылы жастар қоғамда өз үлесін қосып, жауапкершілік пен көшбасшылық қасиеттерін дамытады.Спорт және салауатты өмір салты: спорттық секциялар, фитнес залдары мен денсаулықты нығайтуға арналған іс-шаралар ұйымдастырылады. Бұл жастардың денсаулығын жақсартып, зиянды әдеттерден аулақ болуға ықпал етеді.Қолдау: психологиялық кеңес беру қызметтері де көрсетіледі. Жастар өздерінің мәселелерімен бөлісіп, кәсіби мамандардан кеңес ала алады.Мәдени іс-шаралар: Концерттер, көрмелер, театр қойылымдары мен шығармашылық кештер жастардың мәдениетін арттырып, олардың эстетикалық талғамын қалыптастырады.Кәсіптік бағдар беру: Жастар орталықтары болашақ мамандықты таңдауда көмектесіп, еңбек нарығының талаптары туралы ақпарат береді.Жастар орталығы − жастардың жан-жақты дамуына, олардың қоғамдағы рөлі мен жауапкершілігін арттыруға үлкен үлес қосуда.&nbsp;Қорлан СарыФото:aqmeshit-zhastary.kz

«Мен өз отанымның патриотымын» атты әскери сайыс өтті

Баланы еңбекке баулудың маңызы зор

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Бүгінде бүлдіршіннің теледидардан көріп, тамашалайтын туындыларының басым бөлігі – мультфильмдер. Сондағы көріп жүрген батыстық мультфильмнің балаңыздың денсаулығына, психикасына, ұлттық болмысына қандай әсерін тигізетінін білесіз бе? Американдық зерттеушілер теледидар көрермендерінің басым бөлігі балалар мен жасөспірімдер екенін дәделдеген. Олардың пікіріне назар аударсақ, әр бала шамамен өз уақытының – 30 пайызын экран алдында өткізеді екен. Осыған орай, зерттеушілер баланың мектепке барғанша, 5 мың сағат, мектеп бітіргенге дейін – 19 мың сағат теледидар алдында отыратынын да дәлелдеген. Сонымен қатар, шамамен балаларымыз күніне – 17 өлім, 37 мейірімсіздікке толы көріністерді көреді екен. Осыдан-ақ, өз балаңыздың дүниетанымы мен жүйке жүйесінің қалыптасуына теледидардың қаншалықты әсер етіп жатқанын аңғаруға болады.Баланың сана-сезімін, бүтін психологиясын не адам емес, не құбыжық емес, бейнелер жаулап алған. Ал, оған тосқауыл боларлық деңгейдегі ұлттық өнімдеріміз жоқтың қасы. Қай үйдің баласы болмасын үстіне жамылғыны жауып алып, «Супермен», қолына қылыш ұстап, «Тасбақа-ниндзя», тағы бірі – «Өрмекші адам» болып тыным таппайды. Жаһандану үрдісі белең алған шақта батыстан келген анимациялық фильмдер жас ұрпағымыздың санасын улауда. Шетелдік мультфильмді қарасаңыз, балаларды қызықтыру үшін барлық жағдай ойластырылған. Түрлі-түсті жарқыраған бейнелер балалар түгілі ересектердің өзін еріксіз баурап алады. Осыдан барып, сана-сезімі, өзіндік ұстанымы әлі қалыптасып, үлгермеген балалардың мінез-құлқында өзгерістер пайда болады. Күндіз-түні жағымсыз әсердегі фильмдер мен ағыл-тегіл төгілген қанды көріп, содан тәрбие алып өскен ұрпақ не болмақ?<blockquote>– Бірде тобымдағы қыз қуыршақ алып келді. Түрі әдеттегідей «барби» болғанымен жүкті екен. Кәдімгідей шын бейнеленген. Қолынан тастамай, бірінен-бірі алып ойнап жүр. Қазіргі таңда түрлі ұсқынсыз ойыншықтар әрбір дүкен сөрелерінде қаз-қатар тізіліп тұрады. Батыстық мультфильмді көрген бала сол кейіпкерге ұқсағысы келеді. Дүкеннен сондай ойыншықты әкеліп ойнап жатады. Біз барынша қазақ ертегілерін айтып, қазақ анимациясын көрсетеміз. Әрине, қызығады, көреді. Бірақ, олар да санаулы. Қайта-қайта көруден жалығады. Әлсіз тұсы – сол батыстық мультфильмдердің көптігінен қазақ анимациясы кенде қалып жатады, – дейді қазалылық балабақша тәрбиешісі Айнұр Ануарова.</blockquote>Қазақ анимациясына 57 жыл толыпты. 1967 жылы Ә.Қайдаровтың «Қарлығаштың құйрығы неге айыр?» мультфильмі ұлттық анимацияның бастауы болды. Бірнеше жылдан соң Ж.Дәненов пен Ұ.Қыстауовтың «Алпамыс батыр», «Айдаһар аралы», Е.Әдірахмановтың «Тапқыштар», «Бозторғай», Б.Омаровтың «Үш шебер», «Қаңбақ шал», Т.Мұқановтың «Жібек шашақ», «Қайшы», Қ.Сейденовтың «Тігінші мен ай», «Қадірдің бақыты» сынды мультфильмдері халыққа танымал болып, жүзден аса графикалық және қуыршақ фильмдер дайындалған. 1991 жылы ел тәуелсіздік алған соң мультфильм түсіру жұмысы біраз уақытқа тоқтаған. Одан кейінгі жылдары жекеленген студиялар қазақ анимациясын құрастыруды қолға алды. «Сақ» киностудиясы түсірген «Қошқар мен теке», «Қазақ елі» мультфильмдері байқауларда бірнеше рет марапатталып, балалар мен үлкендердің көңілінен шығып, сүйікті мультфиліміне айналған болатын. «Azia animation» студиясы ұсынған ағайынды Артур, Игорь Краустың идеясымен түсірген «Алдар көсенің қызықты оқиғалары» экранға шығып, көрерменге жол тартты. Алайда, біріне ұнаса, енді бірі – ерсі түсірілгенге балады. Графикалық тұсы да, батыстікінен әлдеқайда төменде.Елде Америка Құрама Штаттары, Ұлыбритания, Жапон, Қытай, Ресей елдерінің анимациялық фильмдері көп көрсетіледі. «Disney», «Warner Bros», «Pixar», «DreamWorks» студияларының туындылары кеңінен таралып, әрқайсысы қазақ аудиториясын өзінің идеалогиясымен, дүниетанымымен, көзқарасымен және менталитетімен толтырып отыр. Сондықтан, ұлттық телеарналарда, кинотеатрларда қазақ ұлтының болмысын көрсете алып, дәуір тынысын ашатын кішкентай көрермен үшін тағылымды дүниелерге назар аудару керек.Қазіргі таңда кино өнерінде ең бір күрделі деген мәселелердің бірі – заманауи фильмнің сюжеттеріндегі рухани әрі ұлттық ізденістер, тақырыбының тереңдігі, бүгінгі заман кейіпкерлерінің бейнесін көрсете алатын көркем дүние мен үлгі боларлықтай қаһармандарды табу, патриотизм сезіміне баулу сияқты тақырыптар басты тұғырға көтерілді.<blockquote>– Біріншіден, біздің өндірісіміз әлсіз. Фильмдер аз шығады, режиссерлер де аз. Олар көбейгенде туындылар көбейеді, тақырыптардың ауқымы да көбейетіні сөзсіз. Екіншіден, ең бастысы – жеке анимация киностудиясы ашылуы қажет. Біз бір жылда бір сағаттық фильм шығарамыз. Ал, жұмыс тоқтамай конвеер сияқты тұрақты түсірілуі керек. Осы себептен дамымай жатырмыз. Мысалға, Ресей жылына – 200 сағаттық фильм шығарса, Қытайда – 3000 сағаттай мультипликациялық фильмдер түсіріледі. Соның өзінде Ресей өзінің фильмдер санына риза болмай жатыр. Үшіншіден, анимациялық сценаристер мәселесі өткір, жетіспейді. Көбінесе, режиссерлер сценарийді өздері жазады. Өйткені, ондай мамандық жоқ. Анимациялық сценаристтердің балалар психологиясына сай фильмдер түсіру үшін білімі терең, ерекше көзқарас пен дүниетаным иесі болуы шарт, – дейді анимациялық фильмдердің режиссері, сценаристі, қоюшы суретшісі Жәкен Дәненов.</blockquote>Біздің өнімдер шетелдік алпауыт компаниялардан 40-50 жыл артта қалып келеді. Соңғы уақытта анимация саласына қызығып, оқып үйренгісі келетін жастардың қарасы көбейген. Олардың дені шетелдік мамандардан онлайн дәріс алып, тәп-тәуір маман атануда. Әйтсе де, білімін шыңдаған соң, отандық туындыларға қатыспай, шетел асып, сол жақтағы ірі компанияларға жұмысқа орналасады екен. Бүгінде біршамасы қашықтан онлайн жұмыс істеп жатыр. Себебі, Қазақстанда аниматорлардың еңбек ақысы шетелмен салыстырғанда, 10-20 есе аз бағаланады. Нарыққа шығу үшін арнайы кадрлар тартып, шетелден білікті маман шақырып, тәжірибе алмасу керек. Шетелде өткен фестивальдардан жүлде алып жүрген 2D анимациялық фильмдеріміз бар, бірақ өзгемен бәсекелес болатындай дәрежеде емес. Кинопрокаттан да қаржы жинайтын қауқары жоқ.Ересектер мен балалардың серігіне айналған «youtube» желісіндегі қазақ анимациясына қарағанда шетелдік мультфильмдердің қарау саны миллионнан асады. Көргің келмесе де, автоматты түрде құбыжық анимацияға қосып жібереді. Ұялы телефонның функциясына қанықпаған бүлдіршін сол қосылған мультфильмді көреді. Ойы енді ғана қалыптасып келе жатқан баланың санасын қан-жоса болып, бірін-бірі өлтіргендер улап жатқанын бірі білсе, бірі білмейтіні өкінішті. Батыстық анимациялар қазақ баласының психологиясына ғана емес, тіл мен ұлтқа деген құрметіне кері әсер етеді. Ал, сіз балалардың ойынына зер салып көрдіңіз бе? Экрандағы жағымсыз кейіпкерді ойын баласының бойынан оңай аңғарасыз.<blockquote>– Менің екі қызым бар. Біріншісі ұялы телефонда ғаламтор болса болды «берге» салып жылайды. Мүмкін кішкентайынан мультфильм көрсетіп, үйреніп қалған соң болар. Тіпті, азаннан кешке дейін не ас ішпей, не ұйықтамай көруге дайын. Қолынан ала алмаймыз. Жөнді мультфильм көрсе бір сәрі ғой. Түрлі шетелдің қорқынышты анимациясын көріп, түнімен ұйықтамай шошынып шығатыны тағы бар. Екінші қызым мүлдем қызықпайды. Оңбай сабақ алған соң екіншіме қатты көңіл аудардым. Баланың ой-өрісінің өсуіне ананың алатын орны ерекше екенін кеш түсінгеніме өкінемін, – дейді Әйтеке би кентінің тұрғыны ата-ана А.Тілепова.</blockquote>Балаңыз мультфильм көргенде оның мазмұнына мән беріңіз. Бірге отырып көріңіз. Көрген соң бірге талқылаңыз. Балаңыз көргенінен сабақ ала алды ма? Ерінбеңіз. Жіті қадағалаңыз. Бала тәрбиесі – өте нәзік дүние. Ол ұзақ жылдар бойы қалыптасады. Ең дұрысы – баламен көбірек тілдесу. Ешбір фильм сіз оқып берген ертегі мен аңыздың орнын баса алмайды.Қазақ «Ер Төстігінің» батыс «Бэтменінен» қай жері кем? Сапасы жоғары, графикасы мықты тың дүниелер шығарса, қызықпайтын бала жоқ шығар, сірә?! Қазақ мифін жандандырып, бүлдіршінімізге ұлттық нақыштағы, рух пен ұлттық намыс дарытатын мультфильмді өмірге әкеліп, көгілдір экранымызды түзеуіміз қажет. Ертең кеш болмасын десек...

Балаңызды отандық туындыларға қызықтырыңыз

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қызылордалық Райхан Шалбаева жыл бойына есік алдына киіз үй тігіп, ұлттық құндылықты насихаттап келеді. Оған қоса, қазақтың қолөнерімен айналысып, ұрпағына асыл қазынаны дәріптейді. Бала кезінен тоқумен айналысып, үйге қажетті дүниені өзі жасап үйренген Райхан апа, киіз үйдің жабдықтарын да өзі тоқиды. Шебердің бұл ісі кейінгі ұрпаққа үлгі екені сөзсіз. Бүгінде ол күн жылысымен киіз тігуді әдетке айналдырған.<blockquote>− Сегіз қанатты ақбоз үй жыл сайын есік алдына тігіледі. Оны тұтынып келе жатқаныма 15 жылға жуықтады. Киіз үйдің сүйегі Қарақалпақстаннан жеткізілген. Оған қажетті жабулар мен баулардың барлығы өз қолымнан шыққан. Жасым жетпістен асса да, әлі қолөнермен айналысамынЖалпы, киіз үйдің қызығын жазда күн ысығанда көресің. Әдетте, Қызылорда өңірінде күн ыстық болады. Іргесіне су шашып салқындатып алсаң, күні бойы ыстықты жібермейді. Ал, таза ауа адам денсаулығына оң әсерін тигізеді. Міне, осы киіз үйді сатып алғаныма бірнеше жылдың жүзі болды. Сүйегі мықты, әлі сыр бермей келеді. Өзім Өзбекстанның Тамды деген жерінде дүниеге келгенмін. Бала кезден киіз үйде өстік. Анам күн жылынғаннан киіз үй тігуге асығатын. Ол жақта халық түгел қазақы дәстүрді ұстанады. Жастайымыздан бойымызға дарыған қасиет өмірлік дағдымызға айналды, − дейді ол.</blockquote>Анасынан үйреніп, тәжірибесін өмірлік игілігіне айналдырған шебер бау тоқып, қыз жасауында жасайды.<blockquote>− Жастайымнан басқұр, жел бау, түкті бау, бел арқан секілді қажетті дүниелерді өзім жүннен иіріп, тоқи беремін. Қыз жасауын да әзірлеймін. Құрақ көрпе тігемін. Ол ұрпағың құрақтай болып көбейсін деген ниетте тігіледі. Мұның бәрі – біздің ата-бабамыздың ұстанып кеткен салиқалы жолы. Соны өз деңгейінде тани алсақ, ұрпағымыз ұлы дәстүрден алыстамайды, − дейді қолөнер шебері.</blockquote>Айта кетсек, киіз үй – халқымыздың атам заманнан бергі ең жақын серігі. Көшпенді халық тұрмысына ыңғайлы болған. Жылдың төрт мезгіліне, күн райының барлық жағдайына төтеп берген. Сондықтан, бұл баспананың артықшылығы өте көп. Киіз үйдің ішіне жарық жақсы түседі. Ауа алмасуы да талапқа сай. Жел-дауыл тұрғанда көп шайқала қоймайды. Өзінің беріктігімен ерекшеленеді. Күмбез болып келгендіктен, жауын-шашын өтпейді. Жинап, қайта тігу де қиын емес. Ыңғайлы баспананы жаугершілік заманда сарбаздар өздерімен алып, қолданып жүрген.Кейбір деректерде оны ғаламның моделi ретінде бағалайды. Асыл қазынамызды ғалам мен адам арасын байланыстырушы деп санайды. Рухани мәдениет ретiнде қарастырсақ, киiз үй баспана ғана емес, арғы әлеммен байланыстырып, қаскөй рухтардан қорғайтын киелi орын. Қазақ үйдiң киесi шаңырақтан бастау алады.Қазақы өмірімізде шаңырақты қасиеттi деп санайды. Ол – күннiң символы. Ескіден білетініміз, шаңырақ көтерiлiп жатқанда ешкiм сөйлемейдi. Өйткенi, ұлы iс атқарылып жатқанда үнсiздiк орнауы тиiс. «Жетi уық шаншылғанша жетесiз ғана сөйлейдi» деген сөз – осының дәлелi. Шаңырақтың төрт күлдiреуiшi төрт тарапты бiлдiредi. Уықтарды күннiң шашырандысы деп ұғыңыз.Киіз үй көшіп-қонып жүрген халқымыздың ғасырлар бойғы тәжірибесінен туындаған. Ол уақыт, заман сынынан сүрінбей өтті. Қасиетті құндылық өзіндік ерекшелігі және тұрмысқа бейімділігі жөнінен адам өміріне пайдасы зор. Адам баласының ғұмыры мәдени-тұрмыстық және шаруашылық мақсатқа арналуына қарай осы киіз үйден, яғни шаңырақтан бастау алаған.Қазақ халқында «Шаңырағың биік болсын», «Босағаң берік болсын» деген ақ тілектер айтылады. Ол сонау ежелгі ғасырдан бері айтылып, қазақ халқымен бірге жасап келеді. Мұның түп-төркіні осы біз айтып өткен киіз үйден бастау алатыны анық. Сондықтан, ұлы халқымыздың қасиеті мен сәні саналған сәулет өнері ұрпаққа мұра болып қала бермек.Ұлттық өнерді дәріптеп, ұлттық құндылықтарымызды ұлықтап жүрген Райхан өнерден де алыс емес.<blockquote>− Менің әжем суырып салма ақын болған.&nbsp;Сол қасиет маған да жұғысты болған секілді. 2018 жылы «Тамдының жыры бітпейді» атты өлеңдер жинағына туған жерге, ата-анаға, құрбы-құрдастарға деген сағыныштан туған шығармаларым енгізілді.Жастайымнан өлең жазумен қатар, мың бояуды үйлестіріп, сурет өнерін де жалғастырып келемін. Жұқа тақтайша бетіне жағылған бояуларға түрлі-түсті моншақтар жапсырып, қолөнер туындыларын жасаймын. Бүгінге дейін 200-ден аса туындымды көпшілік назарына ұсындым.Әулетімде бір әке, бір анадан тараған 8 ағайындының арасынан бір інім мен менің шығармашылыққа бейімім бар. Оған қоса, арабша оқып, жазып қазақшаға аударамын. Қайбір жылы облыстық «Ақмешіт-Сырдария» орталық мешіті ұйымдастырған имандылықты насихаттау байқауында бақ сынап, жүзге жуық талапкердің арасынан бас жүлдені жеңіп алдым.Айта кетсем, 1978 жылы Кеңес Одағының Батыры Бауыржан Момышұлы шаңырағымызда қонақта болды. Кейіннен ол жайында өзінің естелік кітабында кеңінен әңгімеледі, − дейді ол.</blockquote>Райхан Шалбаева 1971 жылы Жәлел Алдамжаров есімді азаматпен отау құрып, бүгінде үлкен әулетке айналған.&nbsp;Саналы ғұмырымын ұрпақ тәрбиесіне арнап келеДІ.&nbsp;Мейрамкүл ДАУЫЛБАЙҚЫЗЫ

Райхан Шалбаева: Қазақтың қолөнері – өшпес құндылық

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp;Қызылорда облысы аумағында орналасқан Барскелмес қорығы 1929 жылы құрылған. Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорығы Арал теңізінің солтүстік-батыс бөлігіндегі бұрынғы Барсакелмес аралында орналасқан, аралдың жалпы көлемі – 16795 гектар.Сол кезеңде табиғи қорықты Арал теңізі жан-жағынан қоршап жатса, қазіргі уақытта судың тартылуы салдарынан арал құрлықпен шектесіп кетті. Экологиялық апат кіндігінде жатқан Барсакелмес қорығы бүгінде жиһанкездікке жаны жақын көпшіліктің қызығушылығын туғызып келеді.Барскелмеске байланысты алғашқы географиялық карта 1831 жылы жасалған. Оны орыс ғалымы Алексей Левшин қағаз бетіне түсірді. Ал 1848 жылы Арал теңізі мен сол аумақтағы аралдарды зерттеу ресейлік Алексей Бутаковке жүктелді. Нәтижесінде зерттеушілер Барсакелмес аралы жайында көптеген мәліметтерді жинақтады. Экспедиция мүшелері аралдың пішіні, көлемін есептеп шықты. Сондай-ақ, рельефі, топырағы, өсімдіктер мен жануарлар дүниесіне жан-жақты сипаттама жасады. Арада жүз жыл өткенде аралда А.И. Бутаковке арналған ескерткіш бой көтерді.Өткен ғасырдың жиырмасыншы жылдарында аралда ақбөкендер санын арттыруға мән берілді. Бұл мақсатта 1929 жылы «Союзпушнина» аңшылық шаруашылығы ұйымдастырылды. Ол өз кезегінде Барсакелмес аралындағы жануарлар мен құстар дүниесінің артуына әсер етті. Балпақ, көркем қарақұйрық, ор қоян, сұры құр, қырғауыл жерсіндірілді. 1939 жылғы 10 желтоқсанда мемлекеттік табиғи қорығы құрылды. Осылайша, Барсакелмес аралы ерекше қорғалатын табиғи аумақ дәрежесіне ие болды. Сол жылдары аралдың жалпы көлемі 16 795 гектар болды.Қорықтың басты мақсаты – жалпы &nbsp;табиғат кешенімен қатар саны азайып бара жатқан ақбөкен мен қарақұйрықты қорғау. &nbsp;Барсакелмес қорығының басқа қорықтардан басты артықшылығы – елімізде сирек кездесетін құландардың тіршілік етуі.Дерек көздерінде Барсакелместе қазақ құланы болғаны айтылады. Алайда, өткен ғасырдың 30-жылдарында оның соңғы тұяғы құрығаны жөнінде деректер бар. Одан беріде Түрікменстанның Бадхыз қорығынан 13 құлан жеткізілген. Мамандардың айтуынша, сексенінші жылдардың басында олардың саны 300-ге дейін жеткен. Экологтер теңіздің табаны құрғаған кезеңнен бастап қорықта тұщы су көздері тапшы болғанын тілге тиек етеді. Осының салдарынан құландар суат іздеп, басқа аймақтарға ауа бастаған. Ғалымдар одан шығудың жолын іздеп, оны еліміздің өзге өңірлеріндегі қорықтарға жерсіндіруге күш салған. Барсакелместе бар-жоғы 50 шақты кәрі-құртаң құлан қалдырылған.Құландар Барсакелмес қорығының табиғатына жақсы бейімделіп көбейе бастады. 1980 жылдарда құлан саны 300-ге жетті. Алайда, Арал теңізінің тартылуына байланысты негізгі суат көзі болған теңіз суының тұздылығы артты. Осыған сәйкес ғалымдар Барсакелмес құландарын еліміздің басқа өңірлеріне жерсіндіруге ұсыныс жасады.Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорығы туралы биология ғалымдарының докторы Мұса Исмагилов 1973 жылы өзінің «Остров куланов» атты кітабында «Мен оңтүстік Балқаш өңірінде, Мойынқұмда, сазды топырақты Бетпақдалада болдым. Алайда, ерекше тамаша естеліктерім Барсакелмес қорығында, құландар аралында қалды. Солардан кейін, Орталық Қазақстанның кең байтақ боз селеулі жазығында, әсем көріністі Баянауыл тауларында, таяз сулы керемет Зайсаң көлінде де, Тянь-Шаньның биіктерінде болған кезімде де Барсакелмес аралы туралы естелігім ең қымбат болып қала берді. Бұл тамаша жер түкпірі менің есімде мәңгіге сақталған және мені әр кез өзіне тартып тұрады. Себебі, ол менің жастық шағыммен, алғашқы ғылыми зерттеулеріммен және бақылауларыммен байланысты», - деп жазған.1982 жылдан бастап құландарды басқа өңірлерге, атап айтқанда «Алтын емел» мемлекеттік ұлттық паркіне және Каспий маңына жерсіндіру жұмыстары басталды. Қазіргі таңдағы Қазақстанның аумағындағы құландар Барсакелмес қорығының құландарының ұрпақтары болып саналады. Теңіз деңгейінің түсуі жалғасып, суы құландардың ішуіне мүлде жарамай қалды. Дегенмен, 1998 жылы Барсакелмес аралының Шығыс бөлігі үлкен материкке жалғасып кетті. Бұл өз кезегінде құландардың Арал теңізінің бұрынғы шығыс жағалаулары мен аралдарына өз бетімен қоныстанып, көбеюіне мүмкіндік тудырды.<blockquote>«Барсакелместің түп-төркініне терең үңілген ғалымдар кезінде бұл аймақ сұлу табиғатымен талайды таңдай қақтырғанын тілге тиек етеді. Онда суы тұщы көлдер көп болған екен. Өсімдіктер әлемі де өзге жерлерде кездесе қоймағанға ұқсайды. Атап айтқанда, Протов көкпегі, Борщев сарғалдағы, қос жарнақты қызғалдақ сынды өсімдіктер Барсакелместің айбынын асырды. Сондай-ақ, құлан, қарақұйрық, шағыл мысығы сынды жануарлар қорықтың қоршаған ортасына сән береді», - дейді Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің оқытушысы, география ғылымдарының кандидаты Оразхан Айдаров.</blockquote>Соңғы жылдары теңіздің құрғаған табанына сексеуіл егуге көңіл бөлініп отыр. Әрине, оның құм көшкінін тоқтатуға пайдасы зор. Бұл орайда бірқатар жайлар ескерілмей қалған.<blockquote>«Осы орайда, ғылыми тұрғыдан зерделеп, ұңғымалардың арақашықтығын шахмат кестесі әдісімен 20-30 шақырымнан тастап, жерасты су көздерін пайдалануға болады. Оның пайдасы орасан. Ең алдымен, ол осы аумақтағы тұзды шаң мен топырақты басады. Тағы бір пайдалы жағы - бұл жерлерде өсімдіктер дүниесі өседі. Осының нәтижесінде, аң мен құстың саны бұрынғыдан арта түседі. Экологиялық тепе-теңдік орнайды. Жақсы жайылымдар мен суаттар іздеген тұяқты жануарлар Қасқақұлан, Тоқпан, Ұзынқайыр, Ахат, Бегімана, Төртқопақ аумақтарына қоныстанды. Осыған орай, аталған өңірлерді қорыққа қосу қажеттілігі туған болатын», - дейді Оразхан Айдаров.</blockquote>2005 жылдың 25 қарашасында Үкімет қаулысы бойынша қорыққа 2 негізгі кластерлік участіктер қосылып, 16 795 гектардан 160 826 гектар жерге ұлғайды. Қазіргі таңда Барсакелмес қорығында жоғары сатыдағы 298 өсімдік түрі бар, оның 3 түрі Қазақстан Республикасының қызыл кітабына енгізілген.Бүгінгі таңда Барсакелмес мемлекеттік табиғи қорығы Қазақстан Республи­ка­сының алдынғы қатарлы ерекше қорға­ла­тын аумақтарының бірі болып табылады. Теңіздің жауһары болған қорықты қорғу еліміздің басты міндеті.Әділжан ҮМБЕТ<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/fd451596_03a0_42e9_a8a2_aca29fb55f83_c3a0512a7b.jpg" alt="fd451596-03a0-42e9-a8a2-aca29fb55f83.jpg">

Тарих қойнауындағы «Барсакелмес»

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; Қазір көпшілік арасында «дәстүрлі журналистиканың болашағы қандай болады?» деген сауал бар. Соған қарамастан аймақта газет-журнал шығаруға белсене атсалысып, абыройлы міндетті кіршіксіз атқарып жүрген әріптестеріміз бар. Ал ауданда газет шығару ісі мүлдем қиын екені айтпаса да белгілі. Мерзімдік басылым бетінде маңызды мәселелер көтеріп, түйінді түйткілдің шешілуіне белсене атсалысып жүрген Нұрмахан Елтай ағамыз биыл жетпіс жасқа қадам басса да, сатиралық дүниелерімен шығармашылық жолда жемісті еңбек етіп келеді. Өзі басқаратын «Шарайна-Сейхун» газеті арқылы облыстың Жаңақорған, Шиелі аудандары тұрғындарына сүбелі дүниелер ұсынып жүр. Бұқаралық ақпарат құралдары қызметкерлерінің күні қарсаңында ҚазАқпарат тілшісі қарымды қаламгерді әңгімеге тартып, әдебиет және журналистика тақырыбында ой бөліскен еді.- Нұрмахан аға, журналистикаға кештеу келгенізді білеміз. Алайда оған дейін сізді оқырмандар сатиралық шығармаларыңыз арқылы біледі. Жалпы, руханият әлеміне жақындығыңыз қашаннан басталған еді?- Жас кезімнен қалам ұстауға жақын болдым.&nbsp;Десе де бірден журналистика саласына қадам баса қойған жоқпын. Ескінің адамдарының газет-журнал оқуға ықыласы ерекше еді. Әкем үйге мерзімдік басылымдарды жиі жаздырып алатын. Алғаш «Әліппеден» әріп танығаннан бастап менің де газет-журналға қызығушылығым байқалды. Балаларға арналған «Балдырған» журналы және «Қазақстан пионері» газетін оқып өстім. Уақыт өте келе өзім де қолыма қалам алып, сол басылымдарға мақалалар жолдай бастадым. Кейбірі жария көрді. Ендігі бірінде онда жұмыс істейтін журналистерден «шығармашылығыңды шыңдай түс» деп ақыл-кеңес айтқан арнайы хаттар келетін. Сегізінші сынып оқып жүргенімде «Қазақстан әйелдері» журналында құпия сөзді құрауға машықтандым. Мектеп бітірген жылы бізді фермаға қозы сою пунктіне жұмысқа алып барды. Сол жерде «Кең өріс» деген қабырға газетін шығардым. Беріде аудандық газетте «Көкине» сықақ бетінің жүргізушісі болдым. Мына бір сәт әлі күнге дейін көз алдымда. Ол кезде ауылдан жиырма шақырымда жатқан егістің басындамын. Егіс басынан кешке қарай атпен ауылға келемін. Түні бойы әзілсықағымды дайындап, таңертең автобуспен жүз шақырым қашықта жатқан аудандық газет редакциясына келемін. Содан бергі уақытта шаруашылықта қызмет ете жүріп, шығармашылықтан да қол үзген жоқпын. «Егемен Қазақстан», «Қазақ әдебиеті», «Сыр бойы» газеттеріндегі сықақ беттерінде сатиралық шығармаларымды жариялап тұрдым. 1998 жылы облыстық «Сыр бойы» газетіне қызметке келіп, онда жиырма жылдан астам уақыт бойы қызмет атқардым. Сол бір жылдарда «Хан алшы» газетін шығарған едім. Кейінгі жылдары шығып жатқан «Шарайна-Сейхун» сол жобалардың жалғасы болып отыр.- Қазір «Дәстүрлі журналистиканың дәуірі өтті» деп топшылап, тон пішетін азаматтар аз емес. Сіз қалай ойлайсыз, газет-журнал оқу қоғам өмірінде қаншалықты маңызды?- Оқыған адамның жан дүниесі кең болады. Оны қайталап айтудың қажеті болмас. Әлемде өркениеттің жоғары биігінінен көрініп жүрген Жапонияның өзінде әлі күнге дейін газет-журнал жабылған жоқ. Оны оқитын елдің саны да кеміген емес. Бұл нені көрсетеді? Ол жоғары мәдениеттілікті аңғартады. Жапонияның жасы да, кәрісі де күнделікті қым-қуыт қарбалас арасында оқуға уақыт табады. Бізде ше? Бұған байланысты қырық сылтауымыз бар. «Жұмыстан қолым босамайды», «Оқитын дүниелер аз» деген әңгімені айтады. Менің ойымша, бұл дұрыс әңгіме емес. Әрбір газет-журнал үлкен еңбекпен шығады. Оны дайындайтын шығармашылық ұжым басылымның мазмұнына көңіл бөледі. Осындай үлкен еңбектің арқасында газет-журнал оқырманға жол тартады. Өзім қазірге дейін күнделікті шығатын басылымдарға көз жүгіртіп отырамын. Олардың біразын жаздырып аламын. Әрбір дүниеден мол мағлұмат алып жатамын. Қолдан келгенше жақын-жуық жандарға газет-журналда шыққан дүниелер жөнінде насихаттап отырамын.Рас, бүгінде азаматтар көп ақпаратты интернет желісінен алатын болды. Ақпаратты жылдам жеткізу жөнінен ғаламтордың атқаратын қызметі ерекше болып отыр. Оны жоққа шығара алмаймыз. Десе де мамандар мынадай деректі назарымызға ұсынып жүр. Мерзімдік басылымда жарияланған дүниелер оқырман есінде ұзақ сақталады екен. Ал интернет желісінен оқыған дүниелер тез ұмытылады. Сондықтан қай кезде де дәстүрлі журналистиканың дәуірі төмен түспейді. Алдағы уақытта ол қайтадан баяғы қалпына көтеріліп, қалың ел олардың маңызын түсінеді деген ойдамын.- Аймақтық деңгейде бірнеше жылдан бері газет шығарып келесіз. Қазіргу уақытта оқырман жинау оңай емес қой. Жалпы, аймақтық басылымдардың жағдайы қалай болып жатыр?- Мен журналистерді қай кезде де елдің адамы деп түсінемін. Өзіңіз ойлаңыз, қалам иелері бір материалды жазу үшін қаншама шақырымды артқа салады. Қыстың суығы, жаздың ыстығына қарамайды. Табиғаттың өзге де тосын құбылысы олар үшін сөз емес. Мен облыстық газетте талай мәрте осындай жағдайды бастан өткіздім. Тіпті, жолсапарға берілген ақшаның өзі оған жетпей жататын. Жол-пұлымызды қалтамыздан шығарған кезіміз болды. Әрине, оқырман олардың барлығын білмейді. «Журналист кабинетте отырып, жазып тастады» деген ойда болады. Әрбір кейіпкер бейнесін ашып, дұрыс дүние дайындай білсең, үстіңнен ауыр жүк түскендей күй кешесің.Мен журналистиканың жүгін сезінемін. Қашанда ел үшін қызмет еткенді қалаймын. Кейінгі жылдарда «Шарайна-Сейхун» газетін шығарып келемін. Оқырман жинау да оңайға соғып жатқан жоқ. Қазір тұрақты жазылып алатын 3 мыңға тартатын оқырманымыз бар. Газет бағасын бірнеше жылдан бері көтерген жоқпыз. Десе де одан бері инфляция деңгейі қаншама өзгергенін білесіздер. Биыл 2400 теңгеге көтерілді. Көпшілікке барынша тартымды, оқылымды дүниелер ұсынуға күш саламыз. Сол міндет жолында қызмет атқарып келеміз. Бүгінде редакцияда барлығы 7 адам қызмет жасап жүр.- Көпшіліктің сұранысын қанағаттандыру мақсатында газет шығаруда қандай қағидаға сүйенесіз?- Расын айтқанда, қазір репортаж, суреттеме, сараптама бағытында жазылған дүниелер саны азайып барады. Ілгеріде журналистер бір мекеменің тыныс-тіршілігін репортаж жанры арқылы көркем суреттеп жеткізе білетін еді. Қазір мұндай дүниелерді емге іздесең де таба алмайтын жағдайға жеттік. Сондай-ақ, қоғам өміріндегі өзекті тақырыпты талдап-таразылай білетін сараптама жаза білетін білікті журналистер саны азайып бара жатқаны жасырын емес. Сараптама жазу үшін де ол тақырыпты жете білгенің дұрыс. Кейбір журналистер тақырыпты көтеруден бұрын ол жайында көбірек біліп алғаны жөн болады. Пікір білдірген адамның деңгейінде сауатың болса, сараптама мақалаң да өтімді шығады. Өкініштісі, кейбір журналистер тарапынан осындай шалағайлық байқалып қалады. Мен редакцияда қызмет атқарып жүрген журналистерден осындай жұмыстарды талап етемін. Олар қал-қадерінше оқырманға жақсы дүниелер ұсынып жүр.Қысқаша айтқанда, газет шығарудың түрліше формасын іздеуден жалықпауы тиіс. Бұл бүгінгі күннің басты тақырыбының біріне айналып отыр.- Сізді журналист ретінде қоғамдағы қандай тақырыптар толғандырады?- Айта берсең, бүгінгі күні өзекті тақырыптар саны көп қой. Оның барлығын айтып бітіру оңай емес. Жалпы, мені атқару органдарында кейбір кездейсоқ адамдардың қызмет атқаратыны ойлантады. Мәселен, кейбір азаматтар өзі қызмет атқаратын саланы жетік біле бермейді. Бәлкім, одан мықты агроном шығатын шығар. Бірақ, ол құрылыс саласына жауап беруі мүмкін. Сондықтан мамандық таңдау барысында әрбір адам қателеспеуі тиіс. Ата-анасы да баласының таңдауына қарсы болмауы тиіс. Сонда ғана жетісті еңбек етуге мүмкіндік болады. Одан қоғам дамуына тиетін пайда орасан.Сондай-ақ, жас ұрпақ тәрбиесін қай уақытта да ұмытпауымыз тиіс. Кейде жаға ұстатарлық жағдайларды естіп жатамыз. Бұл ұрпақ тәрбиесіндегі олқылықты көрсетеді.Мен немерелеріме түрлі тақпақ жаттатуға тырысамын. Олардың тәрбиелік маңызы бар. Ол бір жағы балалардың дүниетанымын кеңейтеді. Оқуға деген қызығушылығын арттырып жатады. Біз кейде оларға ұялы телефон алып беріп, қадағалауды ұмытып кетіп жатамыз. Жас ұрпақ телефоннан қандай дүниелерді қарайды? Соның салдарына теріс жолға түсіп кетпей ме? Бұл мәселенің барлығына селсоқ қарауға болмайды. Қай кезде де ұрпақ тәрбиесі басты орында болғаны жөн.- Cізді оқырмандар белгілі сатирик ретінде жақсы біледі. Әлі де шығармашылықпен тұрақты айналысып келе жатырсыз. Қазірге дейін оқырманға қай кітаптарды ұсындыңыз?- Иә, менің шығармашылығымда сатира тақырыбында жарияланған дүниелерімнің саны аз емес. Бүгінге дейін «Жайма базар», «Қатырамыз», «Сүйінші дайындаңыздар», «Үшінші тайм», «Ауылдың айтқыштары», «Сыпыра сыйлық», «Көкиненің көзі» атты кітаптарыңызды оқырман жылы қабылдады.- Әңгімеңізге рақмет.Әділжан Үмбет

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қоғам