<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> 2019 жылдың 1 қазанында облысымыздағы халық саны 801,5 мың адамды құрады, соның ішінде қалалықтар – 356,8 мың (44,5%), ауылдықтар – 444,7 мың адамды (55,5%) құрады. 2018 жылдың 1 қазанымен салыстырғанда халық саны 10,0 мың адамға немесе 1,3% өсті, деп хабарлады Қызылорда облыстық статистика департаменті.
АХАТ органдары ұсынған азаматтық хал актілер жазбаларындағы мәліметтерді өңдеу нәтижесінде, 2019 жылғы қаңтар-қыркүйегінде туылғандар саны 14361 адамды құрады, бұл 2018 жылдың қаңтар-қыркүйегіне қарағанда 0,7% көп. Туудың жалпы коэффициенті 1000 адамға 24,03 туылғандарды құрады.
2019 жылғы қаңтар-қыркүйегіндегі облыс халқының табиғи өсімі 2018 жылғы қаңтар-қыркүйегімен салыстырғанда 42 адамға немесе 0,4% кеміп, 11013 адамды құрады. Табиғи өсімнің жалпы коэффициенті 1000 адамға шаққанда 18,43 адамды құрады.
Қарастырылып отырған кезеңде қайтыс болғандар саны 3348 адамды құрады, бұл 2018 жылғы қаңтар-қыркүйегіне қарағанда 4,2% көп. Өлім-жітімнің жалпы коэффициенті 1000 адамға 5,60 қайтыс болғандарды құрады. 2019 жылғы қаңтар-қыркүйекте облыста 1 жасқа дейінгі 133 нәресте өлімі тіркелді. 2018 жылғы қаңтар-қыркүйегімен салыстырғанда 1 жасқа дейінгі шетінеген нәресте саны 7,2% көбейген. Нәресте өлім-жітімінің коэффициеті 1000 туғандарға шаққанда 9,26% құрады.
Алдын-ала алынған деректер бойынша 2019 жылғы қаңтар-қыркүйегінде көші-қон алмасуы нәтижесінде Қызылорда облысынан 35442 адам кетіп, облысқа 31575 адам келді. 2018 жылдың қаңтар-қыркүйегімен салыстырғанда облысқа келгендер саны 28,1%, ал облыстан кеткендер саны 29,7% көбейген.
Алыс және жақын шет елдерден 18 адам (2018 жылғы қаңтар-қыркүйегінде – 30 адам), республиканың басқа облыстарынан 7296 адам келсе, өткен жылдың сәйкес кезеңінде 6676 адам келген болатын.
<blockquote>
 «Облыстан 11130 адам немесе жалпы көлемнің 31,4% көшуі көбінесе республиканың басқа облыстарына кетуге байланысты болды (2018 жылғы қаңтар-қыркүйегінде тиісінше 9316 адам немесе 34,1% кеткен болатын).
 &nbsp;Алыс және жақын шет елдерге 51 адам, ал 2018 жылдың қаңтар-қыркүйегінде 50 адам көшті. Сыртқы және ішкі көші-қон нәтижесінде 2019 жылдың қаңтар-қыркүйегінде 3834 адамға, 2018 жылғы қаңтар-қыркүйегінде 2640 адамға кему қалыптасқан.
 Облыстың 24261 тұрғыны Қызылорда аумағында тұрғылықты орнын ауыстырды (2018 жылғы қаңтар-қыркүйегінде 17950 адам)», – делінген департамент таратқан хабарламада.
</blockquote>

Қызылорда облысының демографиялық ахуалы тұрақты ма?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a><a href="https://kyzylorda-news.kz/">.</a> «Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры» КЕАҚ Қазақстан журналистері арасында конкурс жариялады. Конкурсқа республикалық және өңірлік деңгейдегі барлық қазақстандық БАҚ-тың штаттық, штаттан тыс қызметкерлері және тәуелсіз авторлар қатыса алады. &nbsp;
Конкурсқа қатысушылардың әр номинацияға бірнеше өтінім беруге мүмкіндігі бар. Байқау жұмыстары қазақ және орыс тілдерінде қабылданады.
Конкурс 2019 жылдың 14 қарашасы мен 14 желтоқсан аралығында өтеді. &nbsp;
Конкурс ережесімен мына <a href="https://fms.kz/kk/content/barshaga-kolzhetimdi-medicina-leumettik-medicinalyk-saktandyru-takyrybyna-bagyttalgan-uzdik">сілтемеге</a> өтіп танысуларыңызға болады.

Журналистерге арналған байқау жарияланды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> ҚР премьер-министрі Асқар Маминнің төрағалығымен өткен Үкіметтің селекторлық отырысында «Нұрлы жер» мемлекеттік тұрғын үй құрылысы бағдарламасын іске асыру барысы және 2020-2025 жылдарға арналған жобасы қаралды, деп хабарлады&nbsp;primeminister.kz.
Атқарылып жатқан жұмыстар туралы ҚР индустрия және инфрақұрылымдық даму министрі Бейбіт Атамқұлов, «Бәйтерек» ҰБХ» АҚ төрағасы Айдар Әріпханов, Қызылорда облысының әкімі Қуанышбек Ысқақов, Ақтөбе облысының әкімі Оңдасын Оразалин, Атырау облысының әкімі Нұрлан Ноғаев және Нұр-Сұлтан қаласы әкімінің орынбасары Нұрлан Нұркенов баяндады.&nbsp;
Мемлекеттік бағдарлама жүзеге асқан 2017 жылдан бастап тұрғын үй құрылысы саласына 3,3 трлн теңгеден астам инвестиция салынды, оның 85%-ы – &nbsp;жеке инвесторлардың қаражаты. 300 мыңға жуық отбасыны баспанамен қамтамасыз етуге мүмкіндік берген 33,5 млн шаршы метр тұрғын үй салынды.&nbsp;
Бағдарламада алғаш рет көпбалалы отбасылар мен жұмыс істейтін жастарға арнап жалдамалы тұрғын үй салу, табысы төмен отбасыларға жеңілдікті ипотека, жеке құрылыс салушыларға субсидия беру сияқты жаңа механизмдер іске асырылды.
Қызылорда, Ақтөбе және Түркістан облыстары тұрғын үй құрылысы бойынша көшбасшы өңірлер, Павлодар, Атырау, Маңғыстау облыстары және Нұр-Сұлтан қаласы артта қалушы және қаражатты игеруде проблемалары бар өңірлер.
<blockquote>
 «ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Н. Назарбаев «Нұрлы жер» бағдарламасын іске асырудың маңыздылығын, оның тұрғын үй құрылысына мықты серпін беретінін ерекше атап өтті», – деді Асқар Мамин.
</blockquote>
Премьер-министр осы жылдың жоспарлы көрсеткіші 13 млн шаршы метр тұрғын үйді пайдалануға беруді қамтамасыз етуді тапсырды.
<blockquote>
 «Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев өзінің сайлауалды бағдарламасы мен Қазақстан халқына арнаған Жолдауында қолданыстағы тұрғын үй бағдарламаларын бірыңғай тұрғын үй саясаты аясында біріктіріп, 2025 жылға дейінгі «Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасын әзірлеуді тапсырды», – деді Асқар Мамин.&nbsp;
</blockquote>
«Нұрлы жер» тұрғын үй-коммуналдық&nbsp;дамытудың жаңа мемлекеттік бағдарламасы жылу және сумен жабдықтау, су тарту, коммуналдық секторды жаңғырту, 2015-2019 жылдарға арналған «Нұрлы жол» мемлекеттік инфрақұрылымды дамыту және 2020 жылға дейін өңірлерді дамыту бағдарламаларының аясында үйлерді жөндеу мәселелерін біріктіреді.
Премьер-министр жаңа «Нұрлы жер» мемлекеттік бағдарламасы әрбір қазақстандыққа тұрғын үй мәселесін өзінің табыс деңгейіне қарай шешуге мүмкіндік беретінін атап өтті.
Жобада тұрғын үй проблемасын шешумен қатар, халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық инфрақұрылымын жаңғырту, тұрғын үй қорын жөндеу де көзделген.
Асқар Мамин Мемлекеттік бағдарламаны осы жылдың соңына дейін қабылдауды қамтамасыз етуді тапсырды.

Қызылорда – тұрғын үй құрылысы бойынша көшбасшы өңір

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> 2019 жылғы 20 қарашада сағат 10.00-17.00 аралығында Қызылорда облысының әкімі Қуанышбек Ысқақовтың қатысуымен «Рухани жаңғыру», «Ұлы даланың жеті қыры» бағдарламалық мақалаларын жүзеге асыру бағытында атқарылған жұмыстар туралыинтернет-конференция өтеді.
Онлайн режимде өтетін конференция барысында облыс әкіміне тақырып аясында қоятын сауалдарыңыз бен ұсыныстарыңызды&nbsp; <a href="https://dialog.egov.kz/">https://dialog.egov.kz/</a> сілтемесі арқылы жолдауға болады.&nbsp;
Сонымен қатар, сауалдарыңыз бен ұсыныстарыңызды жолдау үшін электронды цифрлық қолтаңба (ЭЦҚ) қажет екендігін ескертеміз.

Облыс әкімінің қатысуымен интернет-конференция өтеді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Жол активтері ұлттық сапа орталығының мамандары Жалағаш-Жосалы бағытындағы трассаның орташа жөндеу жұмыстарын тексерген.
Қызылорда облысында&nbsp;жөнделіп жатқан облысаралық жолдың 27 шақырымынан 21 кемшілік табылды, деп хабарлайды <a href="https://24.kz/kz/">«Хабар 24»</a>.&nbsp;
Жол активтері ұлттық сапа орталығының мамандары Жалағаш-Жосалы бағытындағы трассаның орташа жөндеу жұмыстарын тексерген. 700 миллион теңге жұмсалған бұл жолдың беткі жабындысы 5 см болуы тиіс. Бірақ жылжымалы зертхана 1 см-ге жетпейтінін анықтады. Ол аздай, тығыздығы мен тегістігі талапқа сай болмай шыққан. Құрылыс жұмыстары қара күзге дейін созылғасын, салқын асфальт төселуде. «Алайда оның да технологиясы талапқа сай болмай тұр», – дейді мамандар.&nbsp;
&nbsp;«1 ауысым бітіп, 2 бөлік қосылған жері келмейді. Стандартқа сай 3 метрлік рейкімен анықталады. Ол да келмейді. Асфальттың сапасы өте төмен. Осындай ақаулар бар», – дейді «Жол активтері ұлттық сапа орталығы» РМК бас директоры Замир Сағынов.&nbsp;
&nbsp;«Жылжымалы зертханамен 10-рет жолға шығып тұрмыз. Жылжымалы зертхананың қорытындысымен 12 кемшілік анықталды. Оның барлығына ұсыныстар беріліп, отырыста қаралып, ол жолдар қайта жөнделетін болып табылды», – дейді СЖҚІА облыстық департаментінің бас маманы Нұғман Жақұдаев.

Қызылорда облысында жөнделіп жатқан жолдан 21 кемшілік анықталды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақстанда жаңа үлгіде шығарылған жүргізуші куәлігін алу міндетті болмайды. Бұл туралы бүгін Нұр-Сұлтан қаласындағы орталық коммуникациялар қызметінде өткен брифинг барысында айтылды, деп хабарлайды&nbsp;<a href="https://stan.kz/zhana-ulgidegi-zhurgizushi-kualigin-almasa-da-boladi-ak-324277/">Stan.kz</a>.&nbsp;
ҚР ішкі істер министрлігі әкімшілік полиция комитетінің басқарма бастығы Юрий Козлов жаңа үлгідегі жүргізуші куәлігіне қатысты бірқатар сұраққа жауап берді.&nbsp;
<blockquote>
 «Жаңа үлгідегі жүргізуші куәлігі бұрынғысынан аса ерекшеленбейді. Қазіргі қолданыстағы реквизиттер жаңасында да бар. Біздің мақсат – қолдан жасалған көшірмеден сақтандырып, сапасын арттыру. Чипті визуалды түрде жақсы көрінуі үшін алдынан артқы жағына ауыстырдық. Оны әзірлеу әдісі де басқаша болды. Бұрын-соңды болмаған техниканы қолданамыз. Бұл өз кезегінде жүргізуші куәлігінің сапасын арттыруға көмектеседі», – деді Юрий Козлов орталық коммуникациялар қызметінің кулуарында. &nbsp;
</blockquote>
Спикердің айтуынша, бұрыннан бері қолында куәлігі барлар жаңа үлгідегі куәлікті алуға міндеттелмейді. Мұны қолданыстағы жүргізуші куәлігінің мерзімі аяқталған соң жүзеге асыруға болады.&nbsp;
<blockquote>
 «Осы уақытқа дейін бұл өзгеріс бюджеттен қосымша шығынды талап етеді деген болатын. Алайда бұл – жалған. Барлығы қазіргі қаржыландыру есебінен жүзеге асады. Яғни оған қосымша ақша бөлінбейді. Мұнымен қатар, жүргізуші куәлігінің құны еш өзгермейді. Чиптегі жады көлемі ұлғайтылып, соған көптеген мағлұматты сыйғыза аламыз. Мысалы – саусақ ізтаңбасы мен биометриялық параметрлер. Қазіргі күні бұл қаралып жатыр», – деді әкімшілік полиция өкілі.&nbsp;
</blockquote>
Естеріңізге сала кетсек, ішкі істер министрлігі Қазақстандағы жүргізуші куәлігінің&nbsp;жаңа үлгісін шығаратынын&nbsp;хабарлаған болатынбыз.

Жаңа үлгідегі жүргізуші куәлігін алмаса да болады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қазақстандықтар мереке алдындағы кезеңде пойыз билеттерінің қымбаттауына наразылық білдірді. Ұлттық тасымалдаушы бағаның өсу себебін түсіндірді.
<a href="https://www.facebook.com/groups/astanacompandcomp/">Facebook</a>-тегі “Астана, хочу похвалить/пожаловаться” тобында Наталья Ким лақап атты&nbsp;қолданушы бағаның айтарлықтай өсуіне байланысты «Жолаушылар тасымалы» АҚ басшылығына сұрақ қойды.
<blockquote>
 «Менде «ҚТЖ Жолаушылар тасымалы» АҚ басшылығына сұрақ бар. 26 желтоқсанда Қызылордаға&nbsp;Тальго пойызының билеті неге 14 мың теңге тұрады, ал 27 желтоқсанда 23 мың? Мұның себебі неде? Кассадан маған: «Мерекеге байланысты деді. Мұны қалай түсінуге болады? Аяз ата мен Ақшақардың қатысуымен шоу бағдарламасы бола ма ол күні?», деді ол.
 «Жолаушылар тасымалы» АҚ ресми өкілі Диас&nbsp;Ахметшәріп&nbsp;Sputnik&nbsp;Қазақстанға компания негізінде 47 маршрут бар екенін айтты. Оның ішінде 37-сі мемлекет қаржыландыратын әлеуметтік маңызы бар бағыттар. Тағы 10-ы жолаушылар тасымалын өздері субсидиялайтын коммерциялық бағыттар. Олардың тоғызы – испандық Тұлпар Тальго&nbsp;вагондары.
</blockquote>
Компания 2018 жылдың қыркүйегінде іске қосқан «Динамикалық тарифтерді басқару» (ДТБ) бағдарламасына сәйкес, егер жолаушылар ақша үнемдегілері келсе, пойыз билеттерін рейстен 45 күн бұрын сатып алу керек. Жүру күні қаншалықты жақын болса, билеттерге сұраныс соғұрлым жоғары болады, бұл бағаның жоғарылауын білдіреді.
<blockquote>
 «Бұл әлемдік тәжірибе, оны негізінен Еуропаның барлық елдерінде әуе тасымалдаушылар пайдаланады. Біріншіден, бағдарлама жолаушының өз қаражатын үнемдеу үшін бағытталған. ДТБ бағдарламасы бойынша, 45 күн ішінде бұл негізгі билет бағасының 25% -ына дейін үнемдейді. Бұл жолаушы үшін үнемдеу болып табылады. Жүру күні неғұрлым жақын болса, соғұрлым сұраныс көп болады, нәтижесінде билеттер базалық бағаның 25% -ына дейін жетеді. Баға енді көтерілмейді, өйткені мемлекет тарапынан бақылауда”, – Диас Ахметшәріп
</blockquote>
Алайда, коммерциялық бағыттардағы жағдай басқаша.
«Жолаушылар тасымалы» АҚ жолаушылардан алдымен билетті қай бағытта (әлеуметтік немесе коммерциялық) сатып алынатындығын қарауды&nbsp;сұрайды.
Билеттерді ұшуға 45 күн қалғанда сатып алу ұсынылады. Сонымен қатар, егер жолаушылар билетті компанияның сайты арқылы сатып алса. Билетті түнгі 12-де емес, таңертең шамамен 7-де сатып алу&nbsp;керек. Дәл осы кезде ақша үнемдеуге болады.
Еске салайық, 2019 жылдың тамызында «Жолаушылар тасымалы» акционерлік қоғамы билеттерді қайтару айыппұлдарын алып тастады. Бұған дейін жолаушылар компанияның 1000 теңге (2,5 доллар) көлеміндегі қаражатын қайтаруға мәжбүр болған.
Қазан айында Бәсекелестікті қорғау және дамыту комитеті азаматтардың жоғарыда көрсетілген соманы ұстауына байланысты олардың лауазымдық өкілеттіктерін асыра пайдалану фактілерін анықтады. 15 қазанда «Нұр-Сұлтан» мамандандырылған ауданаралық әкімшілік соты бұл компанияны кінәлі деп танып, 865 миллион теңге (2,2 миллион доллардан астам) айыппұл салды.

Мереке күндері не себепті пойыз бағасы қымбаттайды?

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қызылорда қаласында жылу мен суға қарызы бар тұтынушылар бұл қызмет түрлерінен ажыратылады. Бұл туралы Қызылорда қаласы әкімдігінің баспасөз орталығында өткен баспасөз мәслихатында қала әкімінің орынбасары Ерлан Бердібаев, «ҚызылордаЖылуЭлектрОрталығы» МКК директоры Руслан Нұрмағанбетов және&nbsp; «Су жүйесі» КМК директорының орынбасары Сабырхан Төлепбаев мәлімдеді.
<blockquote>
 «Кезек күттірмейтін шығындарды өтеу мақсатында қордаланған қарызы бар тұтынушыларды жылу және ауыз су беру жүйелерінен ажырату жұмыстарын қолға алудамыз. Тұтынушылар коммуналдық мекемелер мен кәсіпорындардағы айлық жалақы осы тұтынушылардың тұтынған қызметі үшін төлейтін ақшасынан құралатындығын әрі, кәсіпорынның қызмет ұсыну сапасы төмендеуіне әкелетінін есте ұстаған жөн», – деді Ерлан Бердібаев.
</blockquote>
Тұтынушы пайдаланған сумен жабдықтау және жылу энергиясының төлемін келесі айдың 25-не дейін төлеуге міндеттелген. Осы міндеттерді орындамаған қарызы бар тұтынушыларға «ҚызылордаЖылуЭлектрОрталығы» &nbsp;және «Су жүйесі» мекемелері тарапынан ай сайын төлем төлеу қажеттігі туралы хабарламалар жіберіліп, қолданыстағы заң талаптарына сәйкес, сотқа дейінгі талап арыздар жолданған. Сонымен қатар, әрі уақытылы төлем жүргізілмеген жағдайда тұтынушы&nbsp; үстемеақымен төлей отырып, екінші деңгейлі банктерден несие алуға мүмкіндігі болмайды. Коммуналшылардың ескертуіне құлақ аспаған азаматтармен сот орындаушылары арқылы өндіру жұмыстары жүргізілетін болады.
Сондай-ақ, қала тұрғындарына қолайлы жағдай жасап, екіжақты келісім орнату және тиімді жағдай жасау үшін тиісті мекеме басшылары бөліп төлеу мүмкіндігін қарастыруға болатындығын жеткізді. Ол үшін қарызы бар тұтынушы мекеме қызметкерлерімен өз еркімен байланысуы тиіс.
<img src="https://kyzylorda-news.kz/wp-content/uploads/2019/11/18karyzybarlar1.jpg" alt="" />

Қызылордада жылу мен суға қарызы бар тұтынушылар аталған қызмет түрлерінен ажыратылады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қарашаның 18-і күні антициклонның ықпалынан Қазақстанның басым бөлігінде күн ашық болады. Тек елдің солтүстігі мен шығысының кейбір бөліктерінде ғана қар жауады, деп хабарлайды Қазгидромет.
Кәсіпорын таратқан мәліметтерге қарағанда, елдің басым бөлігінде бүгін жел күшейіп, тұман түсіп, жаяу бұрқасын болады. Елдің солтүстігі мен шығысында көктайғақ болады.
Ақмола, Павлодар облыстарының кей жерлерінде тұман түсіп, жаяу бұрқасын болады және жел күшейіп, жылдамдығы секундына 15-20 метрге жетеді.
Солтүстік Қазақстан, Шығыс Қазақстан облыстарының бірқатар аумақтарында боран соғып, көктайғақ болады. Жел күшейіп, жылдамдығы секундына 15-20 метрге жетеді.
Солтүстік Қазақстан облысының кей жерлеріне тұман түседі. Жамбыл, Түркістан, Қызылорда, Маңғыстау, Атырау, Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Қостанай, Қарағанды облыстарының кей жерлеріне тұман түседі.
Қарағанды облысында және күндіз Жамбыл облысында жел секундына 15-20 метр жылдамдықпен ұйтқиды. Қостанай облысында көктайғақ болуы ықтимал.

Қарашаның 18-і күнгі ауа райы болжамы

Бүкіләлемдік жол-көлік оқиғалары құрбандарын еске алу күні
2005 жылдың қазан айында БҰҰ Бас Ассамблеясының қарарына сәйкес, қараша айының үшінші жексенбісі Бүкіләлемдік жол-көлік оқиғалары құрбандарын еске алу күні болып жарияланды.
Бұл күннің мақсаты – жол-көлік оқиғалары құрбандарын еске алу және оның отбасына көңіл айту, жол қозғалысының қауіпсіздігін қамтамасыз етуді мемлекет есіне тағы бір мәрте салу.
Қазақстанда ауыл шаруашылығы қызметкерлерінің күні
ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан Республикасындағы кәсіби мерекелер және атаулы күндер туралы» Жарлығына сәйкес қараша айының үшінші жексенбісінде атап өтіледі. Қазақстанда ресми түрде 1998 жылы бекітілген.
1997 жылы&nbsp;Вашингтонда ҚР Президенті Н.Назарбаевтың сапары барысында «Қарашығанақ» мұнай-газ кеніші жөніндегі келісімге қол қойылды. Пайда үлесінің 80%-ы Қазақстанға тиесілі болды.
1999 жылы&nbsp;Астана қаласы көшелерінің біріне жазушы Қошке Кемеңгерұлының есімі берілді.
1999 жылы&nbsp;Қарағанды облысының Ульянов елді мекенінде Бұқар жырауға ескерткіш орнатылды.
2015 жылы&nbsp;Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев бес институционалдық реформаны іске асыру бойынша 100 нақты қадам ұлт жоспарының мемлекет, жұмыс беруші, азаматтардың ортақ жауапкершілігі қағидатының негізінде міндетті әлеуметтік сақтандыруды енгізу бөлігін іске асыруға бағытталған «Міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының заңына қол қойды.
2016 жылы&nbsp;Мәскеуде өткен ең үздік туристік бағыттар айқындалатын «National Geographic Traveler Awards – 2016» байқауының қорытындысы бойынша Қазақстанның астанасы «Болашақтың қаласы» арнайы аталымын&nbsp;жеңіп алды.

18 қараша: Атаулы күндер мен оқиғалар

Kyzylorda-news.kz ақпараттық агенттігінің 18 қарашаға арналған жұлдыз-жорамалы.
Тоқты
Жақындарыңызбен, балалармен тіл табысуыңыз қиындап, кикілжіңдер туындайды. Отбасындағы мәселелерді ұшықтырмай, тез арада шешкеніңіз жөн. Жақындарыңыздың ойын тыңдаңыз.
Торпақ
Сізді алдағысы келетіндер көп. Сіз арқылы өзіне пайда көретіндер табылады. Сондықтан өзгелердің арбауына еріп кетпеңіз. Өзіңіздің ішкі түйсігіңізге құлақ асыңыз.
**Егіздер 
**Бүгін өте ашулысыз. Жақындарыңызбен, ағайын-туыспен араларыңызда түсініспеушіліктер орын алып, жағдай қиындай түседі. Сіздің жайыңызды тек жақын досыңыз ғана түсіне алады.
Шаян
Бүгін сіз таныстарыңыздың қатарын көбейтесіз. Бірақ сақ болған жөн. Себебі &nbsp;нақты шешім шағара алмайтындығыңыздан келіспеушіліктер орын алып, соңы қиындыққа әкеп соғады. &nbsp;
Арыстан
Түске дейінгі уақытыңыз көңілді өтеді. Жаңа идеяларыңыз бен жоспарларыңызды жүзеге асыра бастайсыз. Оларды орындау барысында достарыңыз, туыстарыңыз көмек көрсетеді.
Бикеш
Денсаулығыңызды күтіңіз. Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол іздеңіз. Үй шаруасын тез арада бітіріп, отбасылық мәселелерді де тез арада шешуге тырысыңыз.
Таразы
Бүгін барлық адам сізге қарсы тұрғандай көрінеді. Бірақ жағдайдың соншалықты қиын емес екенін түсініңіз. Оңаша қалуға мүмкіндік болса, жалғыз отырып ойланыңыз.
Сарышаян
Өміріңізде өзгерістер орын алады. Жұмыс орнын немесе баспана ауыстырасыз. Не болмаса шаңырақ көтеруіңіз мүмкін. Жұмысыңызды жандандыруға көмек көрсететіндер табылады. &nbsp;
Мерген
Көңіл-күйіңіз &nbsp;көтеріңкі болмақ. Серіктестермен ойларыңыз бір жерден шығып, жұмысыңыз өрге домалайды. Дегенмен өзгелерге қызғанышпен қарамаңыз. Керісінше көмек көрсетуден қашпаңыз.
Тауешкі
Бұл белгідегі үлкен кісілер аздап сырқаттанып қалуы мүмкін. Сондықтан ауырмаудың амалын қарастыра беріңіз. Жеке өміріңізде де аздаған қиындықтар орын алады.
Суқұйғыш
Шығармашылықпен айналысатын жандар үшін бүгінгі күн сәтті болмақ. Мүмкін қызықты кездесулерге барасыз. Не болмаса тәжірибелі маманнан сабақ аласыз. Ең бастысы білім көкжиегін кеңейтесіз.
Балықтар
Бүгінгі күн жағымды жаңалықтарға толы болмақ. Өміріңіздегі қиын кезеңдер артты қалды деп ойлай беріңіз. Бүгіннен бастап өміріңізде оң өзгерістер орын алады. Алдағы күндерге жоспар құырыңыз.

Жұлдыздар не дейді?

Беташар рәсіміндегі көрімдік ақша жас отау иелерінің несібесі. Оны неге бет ашқан адамдар алып жүр?
Қазақтың бұрынғы тойы мен бүгінгі тойының арасы жер мен көктей. Мәні мен мазмұны өзгерген той дәстүрлерінің бірі – беташар. Өкінішке қарай, “бүгінгі заманға бейімделген” беташар шоуға айналып кетті. Беташарды ақша табудың жеңіл әдісі ретінде көретіндер тарихи салттың маңызын тым құлдыратып жіберді.
Дәстүрге сай қазақ беташары қалай өтетін?
Ұясынан ұзатылып, жасау-жабдығымен келген қыз түскен үйіне бірден кіре салмайды. Жаңа үйге кірер алдында бірінші кезекте беташар рәсімі жасалады. Сосын оң аяқпен босаға аттап, от жаққан жерге құрмет білдіреді.
Беташар жасаудың барысы (хронологиясы):
<ul>
<li>Ең алдымен&nbsp;қыздың ата-анасынан беташар жасауға рұқсат сұралады.</li>
<li>Екінші кезекте&nbsp;беташар жасайтын адам таңдалады. Келіннің бетін шешен, сыйлы да сыралғы азамат ашуы керек.</li>
<li>Үшінші кезекте&nbsp;сәлем салған&nbsp;келіннің екі қолтығынан сүйеп, бірге сәлем салып тұратын екі жеңгесі дайындалады. Жеңгелер “жаңа келін де абысындары секілді тәрбиелі, отбасына сыйымды болсын” деген ырыммен таңдалады.</li>
<li>Төртінші кезекте&nbsp;беташар жасайтын орын таңдалады. Әдетте үй алдындағы таза алаңқайды белгілейді. Бет ашатын жердің қарсы жағында не қанаттас екі жағында сол әулеттің үлкен-кішісі тізіліп отырады немесе түрегеп тұрады.</li>
<li>Бесіншіден&nbsp;беті жаулықпен немесе шәлімен бүркелген келінді екі жеңгесі қолтықтап ортаға әкелгеннен кейін жаулығының не шәлісінің ұшына жіп байлап, оны қамшының ұшына жалғайды да, бір ер балаға ұстатып қояды. Бала келінге қарсы сәл алыстау түрегеп тұрады. Ол беташар кезінде келін сәлем салғанда қамшының ұшын изектетіп көтеріп тұрады.</li>
<li>Алтыншыдан&nbsp;бет ашушы азамат домбырамен не домбырасыз дауыстап беташар жырын айтады.</li>
<li>Жетіншіден&nbsp;беташар соңында қамшымен не домбыраның сабымен келіннің бетін ашады. Келіннің енесі келіп маңдайынан иіскеп, шашу шашылады.</li>
</ul>
Беташарда&nbsp;қамшы&nbsp;<a href="https://informburo.kz/kaz/aza-nege-amshysyn-olynan-tastamaan.html"></a>ұстау нені білдіреді?&nbsp;“Көшпелі қазақ танымында қамшыдан зұлым қара күштер қорқып, жоламайды деген түсінік бар. Яғни, халқымыз “келіннің бетін жамандық ашпасын” деп ырымдап, оның бетін қамшымен ашатын болған. Кей жерде домбырамен де ашатын дәстүр бар. Қазақ үшін домбыра да өте киелі зат”, – дейді этнограф Байахмет Жұмабайұлы.
Этнографтың айтуынша, беташар кезінде берілетін көрімдік&nbsp;шаңырақ көтеріп жатқан жас отаудың еншісі болуы тиіс. Оны бет ашатын адамның алуы мүлде дұрыс емес. Сондай-ақ, әулет үлкендерінің не өзге туған-туыстарының келінге&nbsp;“Тәңір жарылқасын!”, “Бақытты бол!” деген сынды тілек айтып, атайтын сый-тартулары да жаңа отау иелеріне берілуі қажет.
Байахмет Жұмабайұлының айтуынша, бет ашу кезінде шашу шашылып, енесі келінінің маңдайынан иіскейді.
Неге маңдайдан иіскейді?&nbsp;Қазақта”Маңдайға біткен бағы екен”, “Маңдайының бағы бес елі”, “маңдайына жазылған тағдыры осы екен” деген сөздер бар. Сол себепті көшпелі түркілер, әсіресе, қазақтар үлкен-кішінің маңдайынан сүйіп, бата-тілек жасайтын болған.
Той иелері, яғни үйленіп жатқан жігіттің ата-анасы бет ашқан азаматқа “беташар жолы” ретінде шапан жабуы немесе басқа сый беруі мүмкін. Әйтеуір, құр қайтармайтыны анық.&nbsp;Алайда бүгінде келін бетін ашатын адамға рәсімнен түскен ақшаны беретін қате түсінік бар. Соған орай, беташар жырының мәнін бұзып, мақтау сөздермен рәсім қонақтарын беташар табағына ақшаны молырақ салуға мәжбүрлейді. Мұндай бұрыс үрдіс үйленген екі жасты несібесінен қағып қана қоймай, жақсы дәстүрдің сыйын кетіріп отыр.
Тойға жаңаша көзқарас қажет
Беташармен бірге қазақ&nbsp;тойына&nbsp;да жаңашылдық қажет. Бірақ жаңаша көзқарас тарихи салт-дәстүрдің мән-мағынасын бұзбай, қайта жылдар желісінде жолдан енген қате түсініктерді жоюы қажет. Соған орай, этнографтың тойды тәртіпке келтіретін бес кеңесін беріп отырмыз:
<ul>
<li>Тойды сағат 23:00-ден кешіктірмей аяқтау керек. Сонда қонақтар тойға уақытында келуге тырысады (мұндай тәжірибе Қызылорда облысының Арал ауданында биылдан бастап сәтті жүзеге асып жатыр);</li>
<li>Толасcыз тілектің орнына 1-2 ақсақалдың батасын алу жеткілікті;</li>
<li>Үйленіп жатқан жастарды арнайы орынтаққа отырғызудың қажеті жоқ;</li>
<li>Аста-төк тамақты барынша азайту керек;</li>
<li>Астың батасы қайырылған соң ғана ән-биге кезек берген дұрыс.</li>
</ul>
<a href="https://informburo.kz/kaz/betashardy-mn-nege-bzyldy-toydy-trtpke-keltruge-bes-kees.html">Informburo</a>

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қоғам