<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Жасанды интеллект сөзі оғаш естілгендей күйде жүргеніңізде, ЖИ дәуіріне әлдеқашан қадам басып қойған<a href="https://aikyn.kz/290753/zhasandy-intellekt---keleshektin--kilti"> едік.</a>Қазір ЖИ технологиясы түрленіп, қарқынды дамып келеді. Күнделікті өміріңізден де аңғарған боларсыз, банк қызметімен тұрақты байланыс, сауда-саттық үшін кері байланыс, өзара тиімді сөйлесу, қажет ақпарды жылдам табу, видео, сурет, түрлі визуал форматта ақпарат дайындау сынды көптеген қызметті қолдануға мүмкіндік бар.Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев биылғы Жолдауында ЖИ технологиясына аса басымдық беріп, министрлік құруға дейінгі маңызды қадамдарға көшу керегін қадап айтты. Президент Жолдауында «Жасанды инттеллектіні пайдаланып, аса қауіпті қару жасайтындар пайда болды» дегенді қоса жеткізді. Мұның бәрі бекер емес. Жасанды интеллектіні қолданумен шектелмей, оны саналы, жүйелі басқара білуіміз керек. Әлемнің екінші ұстазы әл-Фарабидің «Адамға ең бірінші білім емес, тәрбие беру керек, тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы» дегені осындайда еріксіз ойға оралады. ЖИ технологиясын сауатты қолдану үшін де этикалық қағидаттарды меңгеру қажет, яғни қолдану үшін дұрыс бағытта тәрбиелік ілім беру керек.ЖИ технологиясын игеру әлем елдерінде кеңінен тарап, білім беру саласында қалыптасып үлгерді. Біріккен Араб Әмірліктерінде жасанды интеллект пән ретінде оқыту міндеттелген, бағдарлама мектептің бастауыш сыныбынан бастап жоғары сынып оқушыларына дейін деңгей-деңгей бойынша оқытылады. Қытай да жасанды интеллект саласында әлемдік көшбасшы екенін көрсетіп, биылғы оқу жылынан бастап арнайы пән енгізді. Бағдарламаға сәйкес, енді 6 жасар баладан бастап ЖИ технологиясымен достасуға қадам жасайды. Қасым-Жомарт Тоқаев осы орайда алдымен ұстаздардың жасанды интеллект технологиясын меңгеру дағдысын дамытуды жолға қою керегін айтты.Елімізде де ұстаздардың ЖИ технологиясын қолдану машығын дамытуға лайықталған жобалар біртіндеп іске асып жатыр. Мысалы, 2024-2025 оқу жылында «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығының ұйымдастыруымен 180 мыңнан аса педагог ЖИ құралдарын қолданудың негіздері мен этикасын меңгеріп шыққан. Халықаралық Астана университеті педагогикалық институт ұстаздарына «Білім берудегі жасанды интеллект» кәсіби даму курсын оқытуды қолға алса, Батыс Қазақ­стан инновациялық-технологиялық университеті, Жетісу университеті, тағы басқа жоғары оқу орны мұғалімдерге арналған практикалық жобалар өткізіп жатыр.Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының Стратегия және талдау орталығының бас сарапшысы Аида Әблякимова ұстаздардың ЖИ технологиясын үйренуі үшін үш деңгейлі модель аясында жұмыс істеуді негізге алады. Алдымен базалық деңгейде ұстаздардың ЖИ, цифрлық сауаттылығын арттыру керек, кейін пәнге кіріктіру әдістерін қолға алып, соңғы сатыда ғана ЖИ арқылы жобалық және зерттеу жұмыстарына кірісуге болады.Жасанды интеллект оқу академиясының негізін қалаушы, кәсіби IT маман Мейіржан Әуелханұлы да ең әуелі үш бағытқа ерекше көңіл бөлу керегін айтты.<blockquote>– Жасанды интеллектіні білім саласына енгізудің табысы ұстаздардың дайындығына байланысты. Технология дайын тұрғанмен, дұрыс қолдана алатын маман болмаса, еш нәтиже шықпайды. Біріншіден, базалық түсінік керек. Көптеген ұстаз жасанды интеллектіні «өте күрделі нәрсе» деп ойлайды. «ЖИ деген не, ол қалай жұмыс істейді, білім беруде қандай пайдасы бар?» дейтін мәселені қарапайым түрде түсіндіру керек. Бұл –&nbsp;қорқынышты сейілтіп, қызығушылықты оятатын алғашқы қадам. Екіншіден, практикалық дағдыларды шыңдау қажет. Ұстаз тест құрастыру, эссе тексеру, қосымша оқу материалын дайындау, әр оқушыға жеке бағдарлама ұсыну секілді жағдайда күнделікті қолдана алатын нақты, негізгі құралдарды үйренуге тиіс. Қысқасы, ЖИ мұғалімнің уақытын үнемдеп, шығармашылыққа көбірек көңіл бөлуге мүмкіндік беруі керек, – деп ойын жеткізді IT маманы.</blockquote>М.Әуелханұлының сөзінше, бұдан кейін педагогикалық этика мен жауапкершілік маңызды орынға ие. ЖИ-ді қолданғанда, «барлық жұмысты соған артып қоямыз» деген көзқарас болмауға тиіс. Керісінше, мұғалім – басты тұлға, ал технология –&nbsp;көмекші құрал, әсіресе деректердің құпия­лығы мен академиялық адалдықты сақтауға аса мән берген жөн. Маманның ойынша, ұстаздарды оқыту техникалық тренинг емес, көзқарасты өзгерту үрдісі. Мұғалімдер жасанды интеллектіні «бәсекелес» емес, «серіктес» деп қабылдаса, білім саласында нағыз сапалы серпіліс болады.Аида Қуандыққызы ұстаздарға тек курс емес, күнделікті сабағында қолданатын құралдар, жалпы әдістемелік қолдау ауадай қажет дейді. Сарапшы маман осы орайда Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының мамандары Day of AI ашық әдістемелік кешенін дайындап жатқанын әңгімеледі.<blockquote>– ЖИ технологиялары үнемі өзгеріп-дамып отырады, бұл кешен де соған сай тұрақты жаңарып, мұғалімдерге жаңа тапсырма, сценарий, түрлі құрал ұсынады, яғни ұстаз әрдайым өзекті әрі заманауи материалға қол жеткізе алады. Қазір Day of AI ашық әдістемелік кешенін қазақ және орыс тілдеріне аудару, еліміздің білім беру жүйесіне бейімдеу жұмысы жүріп жатыр. Басты мақсат – мұғалімдерді оқытуды бір реттік шара ретінде жетілдіру емес, үздіксіз кәсіби даму және тұрақты әдістемелік қолдаумен қамтамасыз ету, – дейді А.Қуандыққызы.</blockquote>Маманның айтуынша, аталмыш әдіс­темелік кешен таяу арада ұстаздарға қолжетімді болмақ, көмекші жүйе мектеп және колледж ұстаздарымен қатар оқушыларға да пайдасын тигізбек.Әлбетте, ұстаздардың ЖИ технологиясын меңгеруі – қажеттілік әрі заман талабы. Дегенмен ЖИ бағдарламалары әлі де қазақ тілінде толық қолжетімді емес. ChatGPT жүйесінің өзі ана тілімізде толық жетілген жоқ әрі қазақ тілінің өзіндік ­бояуын, ерекшелігін сіңіре қоймады. М.Әуелханұлы мәселенің себебі мен ше­шімін баяндап берді.<blockquote>– Мұның астарында ұлттық мүддеміз жатыр. Расында, қазір жасанды интеллект жүйесінің көбі қазақша мәтін құрастырғанымен, сөйлем құрылысы жасанды, бояуы солғын. Себебі &nbsp;өте қарапайым, қазақ тілінде сапалы деректердің жетіспеуі. ЖИ жүйесі дайын мәтіндерге қарап үйренеді. Мысалы, ағылшын тілінде миллиардтаған кітап, мақала, ғылыми еңбек, әлеуметтік желі дерегі бар, ал қазақ тілінде мұндай көлем өте аз. Ең бірінші кезекте сапалы әрі көлемді тілдік корпус құрастыру қажет, – дейді Мейіржан мырза.</blockquote>ЖИ-ге жаппай көшеміз деп ұлттық құндылығымыз бен тілдік ерекшелігімізді жоғалтып алуымыз ғажап емес. Маманның ойынша, қазақ тілінің агглютинатив құрылымы, сөз тудыру жүйесі, диалектілер мен тұрақты сөз тіркестерін, тілдік ерекшеліктерді модельге дұрыс үйрету қажет, әйтпесе тілдің жаны жоғалады.<blockquote>– Егер осы жұмыс жүйелі қолға алынса, 3-5 жыл ішінде қазақ тілін ЖИ жүйелерінде толыққанды қолдану деңгейіне жеткізуге болады. Бұл – тек техникалық міндет емес, тілдің болашағына қатысты стратегиялық жоба, – дейді М.Әуелханұлы.</blockquote>Одан соң ұстаздар үшін функционалдық сауаты төмен, қарапайым логикалық тапсырмаларды орындауда, ойын жеткізуде қиналатын оқушыға ЖИ құралдарын қалай үйретеміз деген сұрақ туындары анық.<blockquote>– Басты қателік – ЖИ-ді дайын жауап беретін «құтқарушы құрал» ретінде көрсету. Егер біз балаларды тек қолданушы деңгейінде қалдырсақ, олар дербес ойланудан алыстап, шығармашылық және логикалық қабілетін жоғалтып алады. Ұстаз оқушыға ЖИ берген ақпарды талдап, дұрыс-бұрысын бағалауды үйрету керек. Көлемді мәтіннен негізгі ойды табу, сұрақ қоя білу, пікірін еркін айту – ЖИ-ді басқарудың басты дағдылары. ЖИ көмегін пайдалана отырып, авторлық еңбекті сақтау, плагиаттан аулақ болу бала бойына сіңіретін негізгі құндылық болуға тиіс. Оқушының сыни ойлау қабілетін, мәтінмен жұмыс істеу мәдениетін үйретпей, академиялық адалдықты қалыптастырмай, ЖИ технологиясын балаға үйретем деп талпынуымыз бекер, – дейді А.Қуандыққызы.</blockquote>Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы ұстаздарға әдістемелік қолдау ретінде «ЖИ-ді этикалық қолдану жөніндегі нұсқаулық», «Академиялық адалдық қағидаларын» дайындаған. Бұл құжаттар педагогтарға нақты бағдар бере алады. Академияның ресми сайтынан ЖИ-ді функционалдық сауат пен креатив даму мақсатында қолдану жөніндегі әдістемелік ұсынымдар да қолжетімді. Материалдар мұғалімге STEM және ЖИ технологиясын біріктіріп, сапалы сабақ ұйымдастыруға идеялар ұсынады.ЖИ технологиясын білім саласына бейімдеу бір күннің әңгімесі емес. ЖИ ұстаз орнын баса алмайтынын, тек көмекші болатынын естен шығармаған абзал. Ал мамандар білім саласындағы бастама сапалы жүретін болса, ұтарымыз көп деп отыр.Айсұлу СЪЕЗХАН

Жасанды интеллект – келешектің кілті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Президент Жолдауы әбден сараланып, сүзгіден өткен сын қатерлерді ескере отырып, еліміздің осы кезде атқару қажет бағыттарын айқындап берді.Жолдау кіріспе бөлім мен қорытындыдан басқа жеті бөлімнен тұрады:- «Инвестициялық саясат және қаржы секторын дамыту»;- «Өнеркәсіпті нығайту (өңдеу және тау-кен өнеркәсібі)»;- «Ауыл шаруашылығын дамытудың жаңа серпіні»;- «Көлік-логистикалық және туристік әлеуетті іске асыру»;- «ТКШ және су инфрақұрылымын жаңғырту»;- «Кәсіпкерлік экономика дамуының қозғаушы күші ретінде»;- «Адами капиталды дамыту».1. Бұл ретте жасанды интеллект (ЖИ) технологиясын енгізу міндеті мен цифрландыру Жолдаудың өзегіне айналып, елді жан-жақты жаңғыртудың негізгі тетігі ретінде қарастырылады. Осы бағытта үкіметке үш жылдың ішінде басқарудың ашықтығын қамтамассыз ету және талдауды жахандық талдаумен жүргізу мақсатында цифрландыруға көшуді міндеттеді.2. Мемлекет басшысы цифрлық кодексті қабылдауды жеделдету міндетін қойды (құжат жасанды интеллект, платформалық экономика, деректерді пайдалануды қоса алғанда, цифрландырудың негізгі бағыттарын айқындауы тиіс).Сондай-ақ, ЦДИАӨМ Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі болып қайта құрылады (жаңартылған министрліктің алдына экономиканың жаңа моделін қалыптастыру мақсатында жасанды интеллект технологиясын ауқымды цифрландыру және белсенді енгізу міндеті қойылды).Цифрландыру мен жасанды интеллектті дамыту бойынша «Digital Qazaqstan« бірыңғай тұжырымдамалық құжатын әзірлеу туралы тапсырма берілді (жасанды интеллект пен жалпы цифрландыруды кеңінен енгізу бастамалары мен жобалары жалпыұлттық стратегияға біріктіріледі).3. Жолдауда Мемлекет басшысы ірі державалар арасындағы қайшылықтарға, қақтығыстар мен соғыстардың жиілеуіне, ұлтшылдықтың күшеюіне, сондай-ақ әлемдік экономикадағы теңсіздіктер мен қайшылықтарға байланысты адамзат алдында тұрған сын-қатерлерді атап өтті.Мұның бәрі халықаралық құқықтың өз күшін жоғалтып, БҰҰ-ның мәртебесі мен рөлінің әлсіреуі аясында орын алуда.Президенттің пікірінше, жаһандық үрдістер әлемдік қоғамдастықтың ажырамас бөлігі болып табылатын Қазақстанның ішкі және сыртқы саясатында ескерілуі тиіс.Мемлекет басшысы бұл жағдайдан шығудың жолын ұлтты біріктіруде көреді – «біз біртұтас ұлт ретінде аянбай еңбек етуге тиіспіз». Бұл ретте барлық реформалар салмақты әрі байыппен жүргізіліп, олардың сапалы жүзеге асырылуына ерекше мән берілуі тиіс.Осыдан бір ғасырдан аса уақыт бұрын Ахмет атамыз: «... Басқадан кем болмас үшін білімді, бай һәм күшті болуымыз керек. Білімді болуға оқу керек. Бай болуға кәсіп керек. Күшті болуға бірлік керек. Осы керектердің жолында жұмыс істеу керек», - деген тәмсіл бүгінгі күнге келіп тұрғандай.&nbsp;Пірмұхаммед Сыздық,Қызылорда облысы кәсіпкерлерпалатасының директоры&nbsp;

Цифрландыру  – ел дамуының жаңа бағыты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;«AMANAT» партиясы Арал аудандық филиалының қоғамдық қабылдау бөлмесінде аудан әкімі Аманжол Оңғарбаев бекітілген кестеге сәйкес азаматтардың жеке мәселелері мен өтініштері бойынша арнайы қабылдау өткізді.Жеке қабылдауға келген тұрғындар аудан әкіміне ұсыныс-тiлектерiн жеке-жеке жеткізіп, мәселелерiнiң оң шешiмiн табуына ықпал жасауды сұрады. Олардың қатарында тұрғын үй, ғимарат алу және тұрақты жұмысқа орналыстыру жөнінде талаптарын жеткізгендер бар. Елге ортақ мәселені аудан әкімінің назарына ұсынған азаматтар да болды. Аудан басшысы айтылған ұсыныстар бойынша нақты шешім қабылдап, мәселені шешу жолында жұмыстар атқарылатынын жеткізді.Тұрақты жұмыс сұрап келген азаматтарға кәсіпкерлік нысандар мен мекемелерден түскен сұраныс бойынша бос жұмыс орындарын ұсынды. Тұрғындардың өтінішіне сай мамандығына сәйкес және қоғамдық жұмысқа орналасу бойынша жауапты бөлім басшыларына заң шеңберінде барлық мүмкіндіктерді қарастыруды тапсырды.Аудан басшысы көтерілген әрбір мәселелерді сала мамандарымен бірге мұқият зерделеп, заңдылығына қарай шешім қабылданатынын жеткізді.Фото: Арал ауданы әкімінің баспасөз қызметі

Арал ауданының әкімі азаматтарды жеке мәселелері бойынша қабылдады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Арал&nbsp;ауданының әкімдігі жанындағы терроризмге қарсы комиссияның кезекті отырысы өтті. Оған аудан әкімі Аманжол Оңғарбаев төрағалық етіп, күн тәртібіндегі мәселелердің өзекті екенін атап өтті.Қазіргі жаһандану жағдайында әлем елдері түрлі қауіп-қатерлерге тап болуда, соның ішінде экстремизм мен радикализмнің түрлері кең етек жаюда. Бұл үрдістер қоғамдық тұрақтылыққа, ұлттық қауіпсіздікке және халықтар арасындағы татулыққа елеулі қауіп төндіреді. Кездесудің мақсаты осы қауіптердің мәнін терең түсіну, алдын алу тетіктерін жетілдіру және бірлесіп әрекет ету жолдарын қарастыру болды.Жиында алдымен аудандық қоғамдық даму бөлімінің басшысы М.Марат ауданда ұлттық және саяси экстремизмнің алдын алу мен жолын кесу бағытындағы қабылданған шаралар мен барысы туралы және тәуекел топтарға қатысты ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу кезінде теологтар мен ақпараттық-түсіндірме тобының рөлі мен орны туралы хабарлама жасады.Мұнан соң кәмелетке толмағандар арасында экстремизм мен терроризмнің алдын алу жөніндегі 2024-2026 жылдарға арналған жол картасы аясында атқарылған жұмыстар туралы Арал ауданы бойынша білім бөлімінің басшысы С.Жанназарова баяндады.Комиссия отырысында кезекті мәселелердің бірі дене шынықтыру және спорт саласында діни экстремизм мен терроризмнің алдын алу бойынша 2024-2026 жылдарға арналған жол картасы аясында атқарылған жұмыстар жөнінде аудандық дене тәрбиесі, спорт және туризм бөлімінің басшысы Т.Әлжанов хабарлама жасады.Жиын барысында көтерілген мәселелер бойынша аудан әкімі Аманжол Сақыпұлы бірқатар кемшіліктерді назарға алып, хабарлама жасаған тұлғаларға жұмысты әлі де жандандыру керектігін айтып, бірқатар тапсырмалар жүктеді.Фото: Аудан әкімінің баспасөз қызметі

 Терроризмге қарсы комиссияның кезекті отырысы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> 2025 жылғы 9-10 қыркүйек «Облыс тұрғындары арасында дін қызметкерлерінің қатысуымен діни-ағартушылық жұмыстарын жүргізу» атты әлеуметтік жоба аясында Қызылорда қаласында ауқымды ақпараттық-түсіндіру шаралары ұйымдастырылды.Аталған іс-шаралар барысында елімізге белгілі исламтанушы, республикалық ақпараттық-түсіндіру тобының мүшесі Жұмаділда Елдос Қуандықұлы аймақтағы бірқатар мешіттерде, оқу орындарында, әлеуметтік мекемелерде және қоғамдық ұйымдарда тұрғындармен мазмұнды кездесулер өткізді. Дін саласының маманы жастардың діни білімін жетілдірудің маңыздылығын атап өтіп, қоғамдағы рухани тұрақтылықты сақтаудың және теріс діни ағымдардың ықпалынан қорғанудың қажеттілігін жан-жақты түсіндірді.Шаралар аясында ол Қызылорда қалалық «Сұлтан» мешітінде бесін намазында уағыз жүргізіп, «Құддыз ишан» мешітінде құптан намазынан кейін жамағатпен жүздесті. Сонымен қатар, «Тең қоғам» орталығында әлеуметтік жағынан осал топтағы азаматтармен, Исатай Әбдікәрімов атындағы Қызылорда политехникалық жоғары колледжінің жатақханасында облыс аумағының аудандарынан келген студент жастармен, «Мансап» жеке мектебінде оқушылар мен мектеп басшылығымен кездесті.Бұдан бөлек, Қажымұқан спорт кешенінде қала спортшылары және спорт бапкерлерімен, Қызылорда облыстық жастар орталығында білім, спорт, әлеуметтік сала, жастар ресурс орталығы қызметкерлері мен еңбек мигранттарының қатысуымен дөңгелек үстел ұйымдастырылды. Сондай-ақ, Достық үйінде ақпараттық-түсіндіру тобының облыстық мүшелері мен дін саласы қызметкерлеріне арналған семинар өткізілді.Өткізілген барлық шаралар өңір тұрғындарының діни сауаттылығын арттыруға, деструктивті діни идеологияның ықпалынан сақтандыруға және аймақтағы рухани тұрақтылықты нығайтуға бағытталды.

РАТТ мүшесі Елдос Қуандықұлы Қызылорда қаласында тұрғындармен кездесулер өткізді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Мемлекет басшысының «Жасанды интеллект дәуіріндегі Қазақстан: өзекті мәселелер және оны түбегейлі цифрлық өзгерістер арқылы шешу» атты Жолдауы басынан аяғына дейін мемлекет дамуының іргетасы ретінде инновацияларды, цифрландыру және жасанды интеллектіні жетілдіру міндетін алға қойып отыр. Бұл бәсекеге қабілетті ел үшін мемлекеттік басқарудың заманауи технологиялық жүйесін құруға жол ашатыны <a href="https://egemen.kz/article/395024-parlamenttik-reforma-%E2%80%93-zaman-talaby">анық.</a>Қасым-Жомарт Тоқаев елімізге ірі инвестицияларды тарту және ол үшін жаңа инвестициялық циклды бастау қажет екенін айтты. Экономи­калық реформаларды іске асыру барысында тек мемлекеттік бюд­жет қаражатын емес, ауқым­ды және жеке инвестицияларды тарту қажет. Мысалы, жо­ғары технологиялық жобалар­ды іске асыру үшін екінші деңгей­дегі банктердің, ұлттық қордың қаражаттарын пайдалану, соны­мен қатар отандық және халық­ара­лық инвестициялардың мүм­кін­дігін қолдану ұтымды болмақ.Президент ауыл шаруашы­лығы саласына да аса назар аударды. Кейінгі жылдары мемлекет тарапынан ауыл шаруашылығы секторына қомақты қаражат бөлініп келгенін, 2025 жылы ғана шаруаларды қолдауға 1 трлн теңге жұмсалып отырғанын атап өтті. Ауыл шаруашылығы саласын озық агроэкономикаға жеткізу үшін Мемлекет басшысы ішкі өндірісті дамытумен бірге, дәстүрлі ұлттық өнімдерді сыртқы нарыққа белсенді түрде шығаруды ұсынды. Ол үшін логистиканы, ветеринарлық және фитосанитарлық нормаларды, сондай-ақ маркетингтік стратегияны ескере отырып, аграрлық экспорттың нақты жоспарын да­йындауды тапсырды.Президент жасанды интеллект дәуірінде цифрлық технологияларды кеңінен қолдануды да назардан тыс қалдырған жоқ. Ол қазірдің өзінде космомониторинг пен геоаналитика ауыл шаруашылығындағы пайда­ланыл­маған жерлерді анықтауға және оларды айналымға қай­таруға көмектесіп отырғанын мәлімдеді. Сондықтан Мемлекет басшысы ауыл шаруашылығы жерлерінің спутниктік мониторингінің тиімділігін арттыруда, оның негізінде ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігіне, жер сапасына, жай-күйіне және құнарлығына терең талдау жүргізуді, сонымен қатар су ресурстарына да цифрлық жаңғыру жұмыстарын енгізуді тапсырды.Жолдауда көрсетілген ауқымды реформаларды іске асыру үшін алдағы уақытта үлкен жұмыс күтіп отырғаны белгілі. Сенат Мемлекет басшысы бастамашылық жасаған барлық саяси, әлеуметтік-экономикалық реформаларды заңнамалық тұрғыда қамтамасыз етуге барынша үлес қосып келеді. Осы жолы да Сенаттың депутаттық корпусы Жолдаудағы маңызды мақсаттар мен міндеттерді, оның ішінде жасанды интеллектіні кеңінен енгізу мен жалпы цифрландырудың нормативтік-құқықтық базасын қалыптастыру мәселесінде мамандармен бірлесіп кешенді сараптамалық, эксперттік жұмыс­тарды бастауға және шетелдік тәжірибені жан-жақты зерделеп, белсенді жұмыс атқаруға әлеуеті жетеді.Өкінішке қарай Жолдау­дағы маңызды әлеуметтік, экономи­калық бастамаларды тасада қалдырып, бір-екі мәселені ғана қоғам талқысына тастап, елдің санасын саясаттандырғысы, сол арқылы ұпай жинағысы келетін әрекеттер де байқалып қалады. Кейінгі күндері әлеуметтік желілерде ғана емес, телеарналарда да Парламент реформасы, Сенаттың қысқаруы туралы сұхбаттар көп беріліп жатыр. Таңғаларлығы, бұдан басқа айтатын тақырып жоқ сияқты. Президенттің жылына бір рет жарияланатын Жолдауында қаншама маңызды, тарихи мәселе көтерілді.Қазіргі әлемдегі саяси тұрақ­сыз­дық пен экономикалық дағдарыс­тың кезеңінде мем­ле­кеті­міздің әлеуметтік-эконо­микалық дамуының негізгі бағыттары туралы мағыналы мәселелер көтеріліп жатқанда, бір Сенаттың төңірегіндегі әңгімелердің ғана қызық болып тұрғаны түсініксіз.Екі палаталы Парламент тарихында Сенат үлкен рөл атқарып келеді. Оны Президенттің өзі де айтты. Осы уақытқа дейін Мәжі­ліс пен Сенат бірін-бірі толықты­рып жұмыс істеді. Парла­мент тарихында Мәжіліс тарап, бірнеше рет кезектен тыс сайлау өткізілген уақыттарда Сенат екі-үш айлап Парламенттің толық міндетін атқарып, мемлекеттік заң шығарушылық үдерістің тоқтамауына септігін тигізді.Жалпы, Сенат заң қабылдау үдерісінде тұрақтандырушы рөл атқарады. Тәжірибе көрсеткендей, Мәжіліс қабылдаған заңдарға толық­тыру мен түзетулер енгізу арқылы, Сенат депутаттары қоғамның әртүрлі мүдделерін, саяси басымдықтарын белгі­леп, жергілікті тұрғындардың өмірінің жақсаруына, өңірлер­дің көркеюіне, дамуына тікелей әсер ететін заңдар қабылдауға негіз болды. Сондықтан Сенат­тың ел өңірлерінің мүдделерін күшейтуге, олардың саяси рөлін арттыруға, соның есебінен өңір тұрғындарының мемлекеттік саясатты қалыптастыруға қатысуына &nbsp;ықпал етіп жатқаны даусыз.Әрине, Парламент реформасына қатысты Жолдауда айтылған шешім қоғамда, сараптамалық ортада және Парламентте әлі де талқыланады. Өйткені бұл – мемлекеттік құрылымның негіздерін қозғайтын күрделі конституциялық реформа. Президент айтқандай, біз әлемдік саяси деңгейге сай болуымыз керек. Сондықтан парламенттік реформаны жүргізген дұрыс, елдің дамуы жолында қалтқысыз қызмет ететін жаңа парламенттің өмірге келуі – заман талабы.Сенатқа қай кезеңде болса да, өмір көрген, тағдырдың қаншама сындарынан өткен, ел басқарған, жергілікті халықтың арасынан шыққан, өңір азаматтарының тұрмыс-тіршілігін, менталитетін, психологиясын жақсы білетін, абыройлы азаматтар сайланатын. Сенаттың қазіргі құрамы да солай. Аудан, қала әкімдері, облыс әкімдерінің орынбасарлары, облыстық мәслихат төрағалары болып қызмет еткен, белгілі саясаткерлер мен кәсіпкерлер, түрлі ұлттардың алдыңғы қатарлы өкілдері Президент тапсырмаларын заңнамалық тұрғыда қам­тамасыз етуде қалтқысыз қызмет жасап келеді.Алдағы екі жылда да Сенатта талай маңызды мәселе қаралып, шешімін тауып, елдің мүддесі жолында жүздеген іс-шара өткізіліп, халық үшін маңызды, мағыналы ой-пікірлер айтылатыны анық.&nbsp;Әли БЕКТАЕВ,Сенат депутаты&nbsp;

Парламенттік реформа – заман талабы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевтың төрағалығымен коммуналдық мәселелер мен жол құрылысының барысы талқыланған жиналыс өтті. Оған жауапты басқарма басшылары, қала мен аудан әкімдері, мердігер мекемелердің өкілдері қатысты.Мемлекет басшысы 2025 жылы еліміздің барлық елді мекенін 100 пайыз ауыз сумен қамтамасыз ету туралы тапсырма бергені белгілі. Осы тапсырманы орындау мақсатында өңірде 2022 жылдан бері 55 жоба жүзеге асырылды. Өткен жылдың қорытындысымен облыс халқының 98,6 пайызы орталықтандырылған ауыз суға қосылды.Биыл 9 елді мекенге ауыз су жеткізіліп, 100 пайыздық меже орындалмақ. Ал газдандыру деңгейі 83 пайызға жетеді.Мемлекет басшысының тікелей қолдауымен Қызылорда қаласында «Aksa Energy» түрік компаниясымен бірлесіп, қуаттылығы 240 мегаваттық жаңа жылу-электр орталығы салынуда.Жоба аясында 180 МВт-тық 2 газ турбиналық қондырғы (General Electric, АҚШ), 95 МВт-тық бу турбинасы (Doosan Skoda, Чехия), қуаттылығы сағатына 120 тоннаны құрайтын 2 бу қазандығы (AC BOILERS, Италия) мен сағатына 150 Гкал жылу өндіретін 4 жылу қазандығын (Mimsan, Түркия) салу жоспарланған.Бүгінгі күні құрылыс жұмыстарының 80 пайызға жуығы аяқталды. Бұдан бөлек, бюджет есебінен 15 млрд.теңгеге жаңа жылу-электр орталығына дейін газ құбыры жүргізілді. Жоба аясында автоматтандырылған газ тарату станциясы мен 45 шақырым газ құбыры салынды.Биыл бірінші кезекте орталықтың 1 газотурбиналық қондырғысы мен 2 жылу қазандығы, 2026 жылы қалған қондырғылар қосылады.Қатар инвесторымен бірлесіп жүзеге асырылатын, құны 1 млн 800 мың АҚШ долларын құрайтын 1 100 мегаваттық бу-газ қондырғысы жобасы бойынша да жұмыстар басталды.Бұл жобалар өңірдегі электр энергиясының жүктемесін тұрақтандыруға әрі еліміздің энергетикалық қауіпсіздігін нығайтуға елеулі үлес қосады, яғни ірі жобаларға қажетті энергетикалық қуаттылықтар пайда болады.Соңғы жылдары 1 232 шақырым автомобиль жолы мен көшені, 19 көпірді салуға, күрделі жөндеуден өткізуге қомақты қаржы бөлінді.Биыл 329 шақырым жол жөнделіп, жақсы жағдайдағы жолдардың үлесі 95 пайызға жетеді.Арал, Жаңақорған аудандарындағы темір жол үстінен өтетін аспалы көпір пайдалануға берілді.Республикалық маңызы бар «Қызылорда-Жезқазған» автомобиль жолын қайта жаңғырту жұмыстары жалғасуда.Облыс аумағындағы 216 шақырымның 163 шақырымы аяқталып, ел игілігіне берілді. Қосымша 12 шақырымына екі қабатты асфальт төселді. Жоба биыл толық аяқталады.Аймақ басшысы жауапты тұлғаларға коммуналдық қызмет көрсетуде, жол құрылысында басты талап сапа екенін ескертті.Фото: Қызылорда облысы әкімінің баспасөз қызметі

Коммуналдық мәселелер мен жол құрылысының барысы сараланды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> «AMANAT» партиясының «Халықпен бірге!» сайлауалды бағдарламасында өңірде электр желілерінің тозу деңгейін төмендету мақсатында нақты іс-шаралар жоспарланып, бүгінгі таңда жүйелі жұмыстар жасалуда.&nbsp;Осы бағытта бүгін облыстық және қалалық партия филиалдары жанындағы партиялық бақылау комиссиясы мүшелері ҚР Ұлттық экономика министрлігі Табиғи монополияларды реттеу комитетінің Қызылорда облысы бойынша департаментімен ұйымдастырылған баспасөз турына қатасып, «Қызылорда электр тарату тораптары компаниясы» АҚ-ның қайта жаңғыртылған және жаңартылған электр тарату нысандарына зерделеу жұмыстарын жүргізді.Қазіргі уақытта электр желілерінің тозуы 63,9 пайызды құрайды. Электр желілерінің тозу дәрежесін төмендету және жабдықтау сапасын арттыру мақсатында Департаментпен «ҚЭТТК» АҚ-на жалпы сомасы 12 855,9 млн.теңгеге 2021-2026 жылдарға арналған инвестициялық бағдарламасы бекітілген. Осыған орай «ҚЭТТК» АҚ-ның инвестициялық бағдарламасы негізгі қорларды жаңарту, жаңғырту, желілердегі апаттық жағдайды азайту және көрсетілетін қызметтердің сапасын жақсарту жөніндегі іс-шараларды қарастырады.«ҚЭТТК» АҚ-ның 2024 жылға арналған инвестициялық бағдарламасымен жалпы сомасы 3 179,8 млн.теңгеге электр желілері мен нысандарын жаңғырту жұмыстары жүргізілсе, 2025 жылға арналған инвестициялық бағдарламаны іске асыру шеңберінде мұндай жұмыстарға барлығы 7 521,58 млн. теңге көзделген.Қазіргі таңда 2025 жылға бекітілген инвестициялық бағдарлама – 79% орындалған.

Қайта жаңғыртылған және жаңартылған электр тарату нысандарына мониторинг жүргізілді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Бүгінгі таңда жасанды интеллект мемлекеттің қуатын айқындайтын басты құралға айналды. Қытай, Корея, Еуропа сияқты елдер бұл салаға жүздеген миллиард доллар инвестиция салып, мемлекеттік қызметтерді автоматтандырып, экономиканың жаңа секторларын қалыптастыруда. Қазақстан үшін де цифрландыру мен жасанды интеллект жаңа даму драйверіне айналуы тиіс. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Жолдауында цифрландыруды бірінші орынға қоюы – кездейсоқ емес, бұл жаһандық үрдістің заңды жалғасы. Бұл туралы Өңірлік коммуникациялар қызметінің баспасөз алаңында Қорқыт ата атындағы Қызылорда университеті Жасанды интеллект институтының директоры Нұрлан Құлмырзаев айтты.<blockquote>- Жасанды интеллект қазір тек өндірісті автоматтандыру немесе қолжетімді қызмет көрсету құралы ғана емес. Ол – ұлттық қауіпсіздік, экономикалық өсім, әлеуметтік тұрақтылық сияқты үлкен мәселелерді шешудің негізгі факторы. Егер біз ғылым мен инновацияға инвестицияны күшейтсек, Қазақстанды жаңа технология жасаушы елге айналдыра аламыз. Қазақстан тек цифрлық шешімдерді тұтынушы ел емес, керісінше технология өндіруші және экспорттаушы мемлекетке айналып келеді. Жасанды интеллекттің ықпалы соншалық, қазір ол тек технологиялық құрал ғана емес, саяси шешім қабылдаудың да құралына айналып отыр. Президент Жолдауында айтылған Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі – осы жаһандық трендтің бір бөлігі. Яғни, біз тек технологияны қолданушы ғана емес, оны мемлекеттік саясаттың өзегіне айналдыруға дайынбыз деген сөз. Біздің бағытымыз - жасанды интеллект пен цифрландыруға негізделген ұлттық даму жолы. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Жолдауында осы бағытты айқындап берді. Енді оны қағазда қалдырмай, нақты іске айналдыру - біздің ортақ міндетіміз, – деді Нұрлан Серікұлы.</blockquote>Фото: Қызылорда облысының Өңірлік коммуникациялар қызметі

Қазақстан цифрлық мемлекетке айналады 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Мемлекет басшысы өз Жолдауында жасанды интеллект технологияларын қолдана отырып, медициналық қызметтердің сапасы мен көлеміне мониторинг жүргізу үшін жаңа жүйе құру міндетін қойды.Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры осы бағытта жүйелі жұмыстар жүргізуде. 2025 жылы медициналық көмекке ақы төлеудің бірыңғай жүйесі базасында «Мониторинг» модулі іске қосылды. Бұрын стационарлық және амбулаторлық көмек жеке-жеке бағаланса, жаңа жүйе пациенттің емханаға қаралуынан бастап стационарға жатқызылуына дейінгі медициналық көмек жолын кешенді түрде бағалауға мүмкіндік береді.Медициналық көмекке ақы төлеудің бірыңғай жүйесінің бірінші кезеңінде 20-дан астам автоматты тексеру алгоритмі іске асырылды. Медициналық қызмет көрсетілгеннен кейін деректер жүйеге түсіп, қолданыстағы нормативтік-құқықтық актілер мен қызмет көрсету стандарттарына сәйкестігі тексеріледі. Сәйкессіздіктер анықталса, жүйе ақауларды тіркеп, мәселелерді жедел анықтауға және жеткізушілер мен аймақтар бойынша аналитикалық есептер жасауға мүмкіндік береді.Модуль 2025 жылдың наурызында Ақмола облысындағы медициналық ұйымдарда пилоттық режимде іске қосылды. Оның нәтижесінде оң динамика байқалды: ақаулар азайып, стандарттардың бұзылуы төмендеді. Бұл жүйенің медициналық қызмет көрсетушілер тарапынан талаптардың орындалуына ықпал етіп отырғанын көрсетеді.&nbsp; Сонымен бірге жаңа платформа енгізілгелі медициналық ұйымдар тарапынан сұрақтар мен пікірлер айтылды. Атап айтар болсақ, &nbsp;дефектілерді автоматты түрде тіркеу, алгоритмдердің логикасының ашықтығы және қарсылық білдіру тәртібі жиі көтерілді. Қор бұл бағытта кең көлемде түсіндіру жұмыстарын жүргізді: өңірлерде медициналық қауымдастық өкілдерімен жүзден астам кездесу мен оқыту сессиялары ұйымдастырылды, түскен ұсыныстарды ескере отырып, дефектілерді қолдану тәсілдері жаңартылды, жүйе пайдаланушыларына арналған оқыту іс-шаралары жүргізілуде.&nbsp; &nbsp;Жаңа жүйенің ерекшеліктерінің бірі — келіспеушіліктерді автоматты түрде енгізу және қарау тәртібі. Ақау тіркелгеннен кейін медициналық ұйым жүйе арқылы қарсылық білдіріп, дәлелдемелер мен растайтын құжаттарды қоса алады. Олар аймақтарға бөлінбей, көрсетілген қызмет профиліне сәйкес Қор сарапшыларына автоматты түрде беріледі, бұл мониторингтің объективтілігін арттырады. Бұдан бөлек, қажет болған жағдайда шағымды екінші рет қарау механизмі қарастырылған: оны басқа сарапшы қарайды, яғни медициналық ұйым келіспеген жағдайда әртүрлі мамандар жіті тексереді. Олардың пікірлері бір-біріне көрінбейді, бұл екі жерден дәлелдеме алуға мүмкіндік береді.&nbsp;Сонымен қатар, алгоритмдерді жетілдірумен қатар медициналық көмекке ақы төлеудің бірыңғай жүйесінің пайдаланушы интерфейсін жақсарту, функционалдың жұмысын жеделдету және медициналық ұйымдар үшін ыңғайлылығын арттыру жұмыстары жүргізілуде. Қор мамандары жүйенің IT-әзірлеушілерімен бірге ақауларды тіркеу логикасын ашық әрі түсінікті ету, қарсылықтарды өңдеуді жеделдету және шағымдарды тапсыруды жеңілдету бағытында жетілдірулерді енгізуде.&nbsp; &nbsp; Қор мониторинг нәтижелерін жүйелі түрде талдап, нормативтік немесе ұйымдастырушылық қайта қарауды талап ететін сұрақтарды уәкілетті органға жібереді. Мұндай ведомствоаралық диалог анықталған қайшылықтарды жоюға және медициналық қызмет көрсету мен есепке алудың бірыңғай тәсілдерін әзірлеуге қажет.&nbsp; &nbsp;Президенттің тапсырмасына сәйкес мониторинг жүйесіне жасанды интеллект технологиялары енгізілмек. Бұл 2025 жылдың соңына дейін жүзеге асырылады.&nbsp; ЖИ қолдану күрделі сәйкессіздіктерді анықтаудың дәлдігін арттырып, аналитикалық процестерді жеделдетіп, тәуекелдерді болжауды жақсартып, ресурстарды тиімді бөлуді қамтамасыз етеді деп күтілуде.&nbsp; Медициналық көмекке ақы төлеудің бірыңғай жүйесі мен «Мониторинг» модулін жүйелі түрде жаңартудың нәтижесінде Қор келесі мүмкіндіктерге қол жеткізуді көздейді: пациенттің маршруты бойынша көрсетілген көмектің сапасын объективті әрі ашық бағалау; жедел кері байланыс пен қызмет көрсетушілерді оқыту нәтижесінде стандарт бұзушылықтарының санының төмендеуі; бюджеттік шығыстардың тиімділігін көрсетілген қызметтердің көлемін жіті бақылау арқылы арттыру; сондай-ақ бірыңғай ережелер мен дұрыс деректер негізінде медициналық ұйымдар мен сақтандыру жүйесі арасындағы сенімділікті нығайту.&nbsp;&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорыныңҚызылорда облысы бойынша филиалыныңақпараты бойынша&nbsp;

Қор медициналық қызметтердің сапасына мониторинг жүргізудің жаңа тәсілдерін енгізеді  	

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a>&nbsp; 1️⃣ «Ақшаңызды сақтау үшін оны басқа шотқа аударыңыз немесе депозиттен шешіп, басқа шотқа салыңыз».Жалған қауіп тудырып, адамды шатастырады.2️⃣ «Сізбен тергеуші немесе ІІМ, ҰҚК қызметкері сөйлесіп тұр. Тұтқаны қоймаңыз».Жалған беделге сүйеніп, қысым жасайды.3️⃣ «Бұл қоңырау туралы ешкімге айтпаңыз — құпия операция жүргізіліп жатыр».Жәбірленушіні оқшаулап, кеңес алуына кедергі жасайды.4️⃣ «Кілт сөзді өзгертуге өтінім түсті».Шотқа қолжетімділікті жоғалтасыз деген ой салады.5️⃣ «Мен байланыс операторының қауіпсіздік қызметіненмін. Қазір сізге код келеді, соны айтып жіберіңіз».SIM-картаны немесе банк жүйесін ұрлау үшін қолданылады.6️⃣ «Депозиттегі қаражатты банк шотына аудару қажет».Ақшаны өз шоттарына аудартады.7️⃣ «Бұл – ұлттық қауіпсіздік қызметкері. Қай банкте шоттарыңыз барын айтыңыз. Карта мен депозитті дереу бұғаттау үшін деректеріңізді беріңіз».Барлық мәліметтерді жинап, кейін ақша ұрлайды.8️⃣ «Жақыныңыз қиын жағдайға түсті (ЖКО, полиция, аурухана). Шұғыл ақша жіберу керек».Эмоцияға беріліп, уақытпен қысады.9️⃣ «Сіз сыйлық/өтемақы ұтып алдыңыз! Оны алу үшін салықты немесе жеткізу ақысын төлеуіңіз керек».Жалған пайда ұсынып, ақша бопсалайды.🔟 «Шотыңыздан ақша шешуге әрекет жасалды. Операцияны тоқтату үшін SMS-кодты айтыңыз».Құпия кодты алдап алады.‼️ Мұндай қоңыраулардың мақсаты:🔘 клиенттің мобильді қосымшасына қол жеткізу;🔘 ақшаны «қорғалған шотқа» өз еркімен аудартқызу;🔘 TeamViewer, AnyDesk, RustDesk, Hoptodesk, RudeDesktop секілді қашықтан басқару бағдарламаларын орнатуға көндіру.📌 Кеңес:🔘 Ешқашан CVV, PIN, картаның толық деректерін, SMS-кодтарды ешкімге айтпаңыз! Полиция, банк немесе байланыс операторлары ақша немесе код сұрамайды.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/Alaya_tardy_e_k_p_oldanatyn_10_ajlasy_7f93a05134.jpg" alt="Алаяқтардың ең көп қолданатын 10 айласы.jpg">POLISIA.KZ<span style="background-color:rgb(246,246,249);color:rgb(102,102,135);font-family:-apple-system, BlinkMacSystemFont, &quot;Segoe UI&quot;, Roboto, Oxygen, Ubuntu, Cantarell, &quot;Open Sans&quot;, &quot;Helvetica Neue&quot;, sans-serif;">Фото pixabay.webp

Алаяқтардың ең көп қолданатын 10 айласы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Жолдауында экология мен қоршаған ортаны қорғауға ерекше көңіл бөлінді. Атап айтқанда, биыл көктемде өткізілген «Таза Қазақстан» акциясына үш миллионнан астам адам қатысып, миллион тоннаға жуық тұрмыстық қалдық жиналғаны атап өтілді. Бұндай ауқымды бастама халық арасында табиғатқа жанашырлық пен экологиялық мәдениетті қалыптастыруға зор ықпал етуде. Өңірлік коммуникациялар қызметінің баспасөз алаңында Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің «Электр энергетикасы, техносфералық қауіпсіздік және экология» кафедрасының аға оқытушысы Светлана Жүргенбайқызы Арал теңізінің қазіргі экологиялық жағдайы мен өңірде жүргізіліп жатқан жұмыстарға тоқталып, Президент Жолдауындағы қоршаған орта тапсырмаларына қатысты пікір білдірді.<blockquote>- Арал теңізінің экологиялық ахуалы әлі де болса күрделі. Соңғы жылдары кеуіп қалған теңіз түбінен жылына миллиондаған тонна тұзды шаң көтеріліп, бүкіл аймақтың денсаулығына әсер етуде. Осыны тоқтату үшін мемлекет ауқымды бағдарлама қолға алды. 2021–2025 жылдары 1,1 миллион гектар жерге сексеуіл егу жоспарланған. Бүгінде оның 350 мың гектары отырғызылып, биыл тағы 250 мың гектарға жасыл белдеу жасалуда. Бұл - Аралды құтқаруға бағытталған маңызды қадамдардың бірі. Сонымен қатар, жергілікті жерлерде су үнемдеу технологиялары енгізілуде, халықаралық ұйымдармен бірлескен жобалар жүзеге асырылуда. Аралды сақтау үшін жасалып жатқан бұл жұмыстар - бүкіл елдің ортақ ісі, – деді Светлана Жүргенбайқызы.</blockquote>Фото: Қызылорда облысының Өңірлік коммуникациялар қызметі

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қоғам