<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Биылғы жылы Аманөткел ауылдық округінде «Ауыл-Ел бесігі» бағдарламасы аясында жоба құны 131,3 млн.теңге болатын 3 көшенің автомобиль жолдарына асфальт жабындысын төсеу жұмыстары жүргізілді. Аталған жұмыстарды «Қазалы Жолшы» ЖШС мекемесі жүзеге асырды. Жалпы дәстүрлі өнердің дәні себілген ауылдағы тынымсыз тірлік пен елдің жаңалғы туралы Аманөтке ауылының әкімі Қайрат Әбдіраманов &nbsp;кеңінен әңгімелеп берді.&nbsp;Дарабоз жыршылар мен дарынды азаматтардың мекеніне айналған Арал ауданындағы Аманөткел ауылы ғасырлық белестен өтті.100 жылдан артық тарихы бар ауылдың бүгінгі болмысы бөлек. Сол құнды тарихта аты алтын әріппен жазылып қалған Нұртуған жырау «Мырзас дала болады, Аманөткел қала болады» дегендей, қазірде Аманөткелдің көркі мен сәулеті артып келеді. Түрлі сала бойынша жасалған еңбектің нәтижесінде ауылда өсім бар.<blockquote>– Аманөткелдің бүгінгі ахуалын барлығы біледі. Ал біз ғасырлық тарихқа зер сала кетейік. Аманөткел елді мекенінің қазіргі орналасқан бірқатар жерінде 1750-1800 жылдары аралығында Қарақалпақ халқы жайлаған. Осы аймақта Сырдариядағы қайық өткелін ұлты қарақалпақ Аман дейтін кісі ұстаған. Ауылдың Аманөткел аталуына да осы жағдай себеп болыпты. Ал қазан төңкерісіне дейін мұндағы халық Қамбаш, Ақшатау көлдері мен Сырдария жағасындағы шағын елді мекендерде өмір сүрген. Ал 1921 жылы Сартай, Ақшатау, Мырзас, Шеңгелді, Сарыкөл, Кәрібөгет елді мекендері негізінде №17 Аманөткел ауылдық кеңесі құрылады. Жер көлемі 20 мың гектарды құрады. Көлдер мен дария бойын жағалай қоныстанған жұртшылық сол уақыттан бастап балықшылықты кәсіп еткенін 1928 жылы Аманөткел, Шеңгелді, Арғынбай, Табанқұдық серіктестіктері ұйымдастырылып, 1929 жылы олар бірігіп, Аманөткел балық ұжымшары құрылғаны анық байқалады. Сонымен бірге 1928 жылы Балықшылар одағы мен жұмысшылар кооперативі ашылып, кейіннен Аралға, Бөгенге көшірілді.1937 жылы Аманөткел ұжымшарынан Ақшатау елді мекені негізінде Ақшатау балық ұжымшары бөлініп шықты. Бір жылдан соң майда серіктестер ұлғайып, «8 Март», «Социализм» атындағы ауылшаруашылық артелдері болды. Бірақ 1957 жылы Ақшатау мен Аманөткел ұжымшарлары қайта қосылып, 1962 жылы Аманөткел ұжымшары Бөген мемлекеттік балық аулау базасына бірігіп, Аманөткел, Ақшатау балық аулау бөлімшелері болып қалды. Ал 1966 жылы екі балық аулау бөлімшесі қосылып, 1974 жылға дейін Аманөткел балық аулау бөлімшесі болып келді, - деген ауыл әкімі ауылдың қалыптасу тарихы туралы айтты.&nbsp;</blockquote>Міне, осынау жылдар ішінде ауылдың қарыштап дамуына, ілгері жылжуына атсалысқан азаматтар аз емес. Жүз жылдықтың ауқымында ауылдық кеңес төрағалары мен тәуелсіздік алғаннан кейінгі ауылдық округ әкімдерінің есімдерін атап кетсек артық болмас. 1921-1924 жылдар аралығында ауылдың басшысы ретінде Нұрлыбай Қожағұлов қызмет етсе, одан кейін де Тлеулес Жаппасбаев, Медеубай Садақбаев, Жұмағали Ешмұратов, Сақитжан Бітімбаев, Маханбетәли Нұрымбетов, Үмбетбай Жанбатыров, Абдулла Жаңабаев, Өтеген Смағұлов, Сейталы Смағұлов, Шындалы Абдраманов, Тәңірберген Дәрменов, Әлібек Шораев, Кенжебек Жанназаровтар абыройлы еңбек етті. Қазірде 2017 жылдан бастап Қайрат Әбдіраманов ауылдық округ әкімі ретінде мұндағы барлық игі бастаманың басынан табылып, елдің дамуына елеулі үлес қосып келеді.<blockquote>– &nbsp;Жоғарыда айтып өткеніміздей Аманөткел ұжымшарының да ауылдың, елдің қазынасын толтыруда ауқымды еңбегі бар. Әлі күнге дейін теңіз маржандарымен әлемге әйгілі болып келе жатқан Арал балықшыларының сол уақыттағы жемісті еңбегіне бастаушы болған колхоз төрағалары Күлмаш Дәрменов, Жұмағали Жұмамбетов, Әбекен Оразалиев, Уайс Қосымов, Жәмеш Нұрымбетов, Сейілхан Айсауытов, Сәндібек Қапанов, Өтеген Сырлыбаев, Жақсат Есімов, Төлебай Орынбаевтардың да есімі бүгінгі жас ұпраққа мақтаныш, ұмытылмастай тұлғалар. Бұл қатарда Ақшатау ұжымшарының төрағалары Жасағанберген Жыламбетов пен Ералы Әкімов, Ахмет Маханов пен Тлеулес Жаппасбаев, Қылышбай Бердалиевтердің, осы екі балық аулау бөлімшелерінің басшылары Сәндібек Қапанов пен Абат Маханбетовтердің де біліктілігі, басшылық сауаттылығы ұрпаққа өнеге болып қалмақ. Бірақ бір ғана адамның еңбегі алысқа алып бармайтыны белгілі. Сондықтан әр жылдарда бұл ұжымдарда басшылардың бағдарына бағынып, жетістіктің көзін таба білді, - деді Қайрат Әбдіраманов.</blockquote>Қазірде тоғыз жолдың торабына айналған елді мекен географиялық орналасуының қолайлығынан да айтарлықтай пайда көріп отыр. Инфрақұрылымы қалыптасқан Аманөткелдің кешегісі мен бүгінін мүлде салыстыруға келмейді. Іргелі ауылдың ілкімді істері де соның нәтижесінде болса керек. Тағы бір айта кетерлігі мынада. Аманөткел көпшіліктің есіне осы ауылдың көркеюі жолында еселі еңбек атқарған ауылдың азаматы, балықшылықтан министрлікке дейінге басбалдақты кедергісіз бағындырған қоғам және мемлекет қайраткері Құдайберген Саржанов түседі. 1976-1990 жылдары Аманөткелдің әлеуметтік жағдайының дамуына барын салған азаматтың еңбегі халықтың көз алдында. Ол министр болып тұрған тұста балықтан береке тапқан ауылда тоғанды балық шаруашылығы мекемесі мен ПМК-4 құрылыс мекемесі ашылған. &nbsp;1976 жылы Арал рыбпромға қарасты тауарлы көл балық шаруашылығы ұйымдастырылып, сапалы балық түрлері өсіріліп, жылына 3000 центнерге дейін балық ауланды. Ал мал, құс фермасының өнімдері тек Қызылорда облысы ғана емес, көршілес Ақтөбенің де қажеттілігін өтегені де Аманөткел тарихында таңбаланып қалды. Жеміс ағаштарын өсіру де жолға қойылып, мекемеде 60-қа жуық адам жұмыс істеді. Ал 1984 жылы ашылған ПМК-4 мекемесі де 150 адамды жұмыспен қамтыса, оларға арнап 50 тұрғын үй салынған.<blockquote>– Бүгінде Аманөткел ауылдық округіне 4 елді мекен қарайды. Округ орталығы Аманөткел ауылы аудан орталығынан 120 шақырым, облыс орталығынан 415 шақырым қашықтықта орналасқан. Аманөткелдің қазіргі аумағы 17822 гектар алқапты алып жатыр. 414 отбасында 2507 тұрғын тұрса, оларға қызмет ететін 1 жанұялық емхана, 2 фельдшерлік пункт, мәдениет үйі, халық театры, клуб, кітапхана жұмыс істеп келеді. Сонымен қатар округ көлеміндегі орта мектеп пен орталау бастауыш мектепте барлығы 550 бала білім алса, 75 орындық балабақша, 17 балаға арналған мектеп интернаты бар. Музыка мектебі филиалы мен ветеринарлық пункт те халықтың сұранысын қамтамасыз етіп отыр. "Арал-Сарбұлақ" топтық су құбыры мекемесінің бөлімшесі мен пошта қызметі де көрсетіледі. 33 шаруа қожалығы мен 57 кәсіпкері бар ауылда көлік қатынасы да жан-жақты қолға алынған. Барлық бағытта күнделікті көлік қатынасы қызмет етеді. Сондай-ақ округке қарасты елді мекендерде де тіршіліктің көзі тереңдеп келеді. Заманға сай мектеп құрылысы салынып, мұнан бөлек те қолайлы жағдай жасалған,- деген ауыл әкімі ауылдың бүгінгі тыныс-тіршілігі туралы айтып берді.</blockquote>Кеңес Одағы уақытында 1917 жылы жаппай сауаттандыру науқаны басталды. Осы тұста Қызыл отау жұмысын бастады. Сонымен қоса көшпелі Қызыл керуен сауаттандыруды жүзеге асырды. Осы негізде 1921 жылы Аманөткел ауылдық кеңесімен қатар мектеп іргетасы қаланып, бастауыш мектеп ашылды. Көнекөз қарттардың, осы мектепте 34 жыл ұстаздық еткен Сағабай Тлеуқабыловтың айтуынша 1953 жылдан 1959 жылға дейін мектептің ауқымы кеңейіп, жеті жылдық мектеп болып қайта құрылады. Кейіннен халықтың, оқушылардың саны артуына байланысты бұл мектеп орта мектеп болып саналады. Осындай тарихы бай білім ордасы қазірде жаңа типтегі мектеп ғимаратымен жаңартылып, шәкірттердің сапалы білім алуына жағдай жасалып отыр. Осы уақытқа дейін талай алтын белгі мен үздік аттестат иелерін тәрбиелеп шығарған білім ошағы алдағы уақытта да табысты қызмет етуге дайын.<blockquote>– Талай тұнық өнердің ордасына айналған, жыршылықтың мектебі қалыптасқан біздің ауылдың халқы өнерді бірінші кезекке қояды. Өнердің өлмес сарайына баланған мекендегі ауылдық мәдениет үйі әлі күнге кешегі өткен аға буынның желісін үзбей жалғастырып келеді. Сонымен қатар мәдениет үйі жанында халық театры мен «Алдаспан» әзіл-сықақ театры. Елеулі еңбектің арқасында бірі 1987 жылы «Халық» атағын алса, қазіргі уақытқа дейін талай белесті бағындырды. Халықтық театр ұжымы бірнеше рет «Үздік қойылым», «Үздік инсценировка жасаушы», «Үздік ер образы», басқа да номинацияларды жеңіп алған. Ал «Алдаспан» әзіл-сықақ отауы 2016 жылы халықтық атағына қол жеткізді. Аманөткел дәрігерлік амбулаториясы округ бойынша өзіне қарасты 2200 тұрғынның денсаулығы үшін жауапты. Ал бұл мекемеде бүгінде 2 дәрігер, 19 орта буынды, 4 кіші медицина қызметкерімен қатар 8 техникалық қызметкер қызмет жасайды. Бүгінде 7 төсектік күндізгі стационары бар дәрегерлік амбулатория 1960 жылы медициналық пункт болып ашылған. 1982 жылдың тамызынан бастап Аманөткел дәрігерлік амбулаториясы статусына ие болды. Ал 1991 жылдан бастап Аманөткел селолық ауруханасы, 1995 жылы Аманөткел ауылдық ауруханасы, 1998 жылы Аманөткел селолық емханасы, 1999 жылы Аманөткел жанұялық дәрігерлік емханасы болып 2009 жылға жұмыс істеп келеді. 2017 жылы жаңа типтегі амбулатория пайдалнуға берілген, - деді ауыл әкімі.&nbsp;</blockquote>Шалғайдағы ауылдың шадыман тұрмыс кешуі мемлекет назарынан тыс қалмай халыққа қолайлы жағдай жасалуының нәтижесі. Аманөткел халқы да мемлекеттік бағдарламалардың шарапатын көріп, қолайлы тұрмыс кешіп отыр. Бұл сөзімізге ауыл әкімі &nbsp;Қайрат Әбдіраманов дәлел болғандай.

Аманөткелде мемлекеттік бағдарламалар аясында ауқымды істер атқарылуда 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/ru">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Аумағы облыстың 13,7 пайызын алып жатқан Қармақшы ауданының басты кәсібі – ауыл шаруашылығы. Мал өсіреді, егін егеді. Әсіресе, соңғысымен тұрақты айналысатын елді мекендері көп. Жалпы аудан орталығынан бөлек, бір кент пен 12 ауылдық округ болса, басым көпшілігі күріш өсіріп отыр. Әрі сол дақылды Қазақстан ішінде ғана емес, сырт елге экспортқа шығарып келеді. Сондай-ақ, бақша егіп, өз-өзін қамтып отырған жұрт екенін айтсақ дейміз. Өнімін өзіне де жаратып, жәрмеңкеге де шығаратын қармақшылық диқандар кейінгі үш-төрт жылда бұл кәсіпті жақсы дамытып жүр. Ал төрт түлікті өсіруге құлшыныс танытқандар тіпті баршылық.&nbsp; Бүгінде ауданда 38296 ірі қара, 16374 жылқы және 94 мыңнан астам ұақ мал тіркелген.Қармақшы ауданындамыз. Құжат бойынша 1928 жылы құрылды десек те, ел тарихы тым тереңде. Ауданның атауы жайлы дерек ХV ғасырдан бастау алады. Тарихшылар осылай дейді. Рухани құндылығы мол жердің киесін Шірік-Рабат, Жетіасар, Қосқала, Баршынкент қалаларының орны, Қорқыт ата, Қармақшы ата, Марал баба, Сейтпембет баба мазарлары айқындап тұр.Иә, дүниенің төрт бұрышы мен ғарыштық кеңістікті ұштастырып жатқан түркі дүниесінің абызы, қасиетті Қорқыт баба мәңгілік қоныс тапқан, әулие-әмбилер мекені болған Қармақшының даму деңгейі қалай? Аудан халқының әл-ауқатын арттыру мен эконономикасын нығайту бағытында атқарылған біршама жұмыстарын көргенбіз. Басты дүниелерді бағамдасақ.Құрылыс қарқыныҚазір Қармақшыдағы құрылыс жұмыстары қызған. Құны 3,7 млрд теңге болатын Байқоңыр қаласындағы 5 тұрғын үй – басты нысанның бірі. Бұған қосымша қаланы сумен жабдықтау жүйелерін қайта ауыстыруға 12 млрд теңге қаралған. Биылғы бөлінген 1 млрд теңгемен жұмыстар басталып-ақ кетті. Айтпақшы, Байқоңыр маңындағы Ақай ауылында денешынықтыру және сауықтыру кешені салынып жатыр.Бұл салада ауыл-аймақ та кенже қалмаған. 666 млн теңгеден астам қаржыға Қармақшы, Т.Көмекбаев, Алдашбай ахун ауылын сумен жабдықтау жұмыстары аяқталуға жақын. Тұрмағамбет, Ақжар, Дүр Оңғар ауылында жаңа дәрігерлік амбулатория құрылысы басталса, Дүр Оңғар мен ІІІ Интернационал елді мекеніне денешынықтыру және сауықтыру кешенін тұрғызу үшін қаржы бөлініпті. Қазір мемлекеттік сатып алу конкурсы жүруде.Аудандағы ірі жобалардың бірі – Төретам кенті мен Ақай ауылдық округін газдандыру. Барлық қаржысы 2 млрд 186 млн теңге болатын құрылыстың басталғанына да біраз уақыт өтті.Кез келген мемлекет не облыс, мейлі аудан болсын, ондағы жақсы көрсеткішті айқындайтын саланың бірі – жол құрылысы. Сапасы дұрыс жолдың ғұмыры ұзақ, ауыр жүк көліктеріне берік келетіні белгілі. Қармақшыдан көргеніміздей, «Самара-Шымкент-Ақжар-Тұрмағамбет-Т.Көмекбаев» автожолын жөндеу жұмыстары жақында басталмақ. Мердігер мекеме «Қызылорда жолдары» ЖШС құны 1 млрд 445 млн теңге болатын&nbsp; жол құрылысын жүргізетін болады. Сондай-ақ Ақжар, Ақтөбе, ІІІ Интернационал, Ақай елді мекені бойынша барлығы 6 көшені жөндеу жұмыстары басталған. Бұған қосымша шеткі ауылдың бірі – Қуаңдариядағы екі көше де бар.Өзге салалардағы құрылыс жұыстарында да ілгерілеушілік жоқ емес. Мысалы, Дүр Оңғар ауылының 5 көшесін жарықтандыруға қаржы бөлініпті. Қармақшы ауылындағы «Балбөбек» балабақшасының жылу жүйесін газға ауыстыру үшін 35,6 млн теңге қаралған.Қуаңшылықтың алдын алу, сондай-ақ елді мекендердегі бақша егу жұмыстарына аяқсудың маңызы ерекше. Аудан бойынша биыл 11 су ұңғымасы қазылмақ. Оған тұп-тура 202 млн теңге бөлінген.Аудан орталығы – Жосалы кенті бойынша биыл 33 жоба іске аспақшы. Барлығы 1 млрд 271 млн теңгеге орталық аурухана ғимараты және 15 көшеге орташа жөндеу, 10 көшені жарықтандыру, әлеуметтік нысандардың жылу жүйесін «көгілдір отынға» ауыстыру, су ұңғымасын салу, ғимараттардың жылу қазандығын жөндеу, көшелерді абаттандыру, жаяу жүргіншілер жолын салу, т.б. жұмыстар атқарылуда.Кәсіпкерлік&nbsp;кенже қалмайдыАуданның экономикалық дамуы көрсеткіштеріне тікелей әсер ететін фактор – шағын кәсіпкерлік. Қармақшыда сала дамуы да басты назарда.Жалпы биыл есепке көз салсақ, ауданда 4445 шағын және орта кәсіпкерлік субъектісі тіркелген. Оның ішінде нақты жұмыс істеп тұрғаны – 4111 немесе 92,5%. Былтыр осы саладағы жобаларға мемлекеттік бағдарламалар арқылы 4 млрд теңге (3,4 млрд несие, 621,3 млн теңге грант) берілген. Ал жыл басынан бері 184 жоба 735,8 млн теңгеге қаржыландырылды.Көпшілікке таныс әрі насихаты жан-жақты болған «Ауыл аманаты» бағдарламасына ниет білдіруші көп. Қазір Қармақшыдағы барлық елді мекендерден несиеге өтініш беріп, кәсіп бастауға ұмтылғандардан 182 жоба іріктелген. Құны 1,2 млрд теңгені құрайды, бұдан бөлек, ауданда 10 ауыл шаруашылығы кооперативін ашып, 280 млн теңгеге қаржыландыру жоспарланып отыр. Бұл жұмыстар жыл соңына дейін жалғасып, жалпы несие портфелі 2 млрд теңге болатын жобалар әзірленбек.Облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаевтың тапсырмасына сәйкес аудан экономикасын әртараптандыруда шикізаттық емес секторды дамыту, ішкі нарықты отандық тауарлармен толтырумен қатар импорт алмастыру мәселесі де күн тәртібінде. Жақын арада индустрияландыру бағдарламасының аясында жүзеге асырылып жатқан ірі жобаның бірі Ақтөбе ауылындағы «Қармақшы құс» ЖШС құс фабрикасы биыл іске қосылмақ. Сондай-ақ аудан орталығындағы «АНК-Дәулет» ЖШС арқылы газоблоктар өндіретін зауыт ашу және Төретам кентіндегі «МИР-2001» серіктестігінің бетон бұйымдарын шығаратын шағын зауытын кеңейту жобасы басталып кеткен.Аудандағы сауда саласын дамыту және тұрғындарға қолайлы жағдай жасау мақсатында Жосалы кентіндегі ескі базар орнына жергілікті кәсіпкер Нағима Тоқсанбаеваның бастамасымен заманауи үлгідегі сауда орталығының құрылысын салу жоспарланған еді. Жоба құны 150 млн теңге. Қазір жүзеге асыру үшін Өңірлік инвестиция орталығы арқылы 50 млн теңге несие беріліпті.Әртараптандыру алға басып келедіСыр дақылы – күріштен мол өнім жинап жүрген қармақшылық диқандар биыл да сол үдеден шығуды мақсат тұтқан. Ауданның тыныс-тіршілігі де осы ауыл шаруашылығы саласына байланысты екені жасырын емес. Биыл 26409 гектар жерге егін егуді жоспарлаған аудан 13 жарым мың гектар жерге күріш екті. Мұнан өзге, жоңышқа, жаздық бидай, мақсары, күнбағыс, арпа, құмай сияқты дақылдарды мол тастап, әртараптандыру ісін кеңейткен.Әртараптандыру демекші, жоғарыда айтқан дақылдардан бөлек, Алдашбай ахун ауылдық округінде 12 гектар картоп егілді. Сонымен қатар, биыл Дүр Оңғар ауылындағы «Жаңажол» ЖШС бес гектар жерге тамшылатып суару әдісімен алма көшетін отырғызып, күтімге алған. Алма бағынан бөлек, дәл осы шаруашылық екі гектар жерге жабынды астында егу әдісімен қарбыз да еккен. Қазір түйнектеуде.Екіншіден, аймақ басшысының тапсырмасын орындау мақсатында жылдағыдай ауыл тұрғындарын бақша өнімдерімен өзін-өзін қамту үшін қосымша бақшалық жер дайындалған. Биыл 392 гектар жерге 736 отбасы бақша егуде.Жастар бастамалары жайлы айтсақ…Қармақшы – жүз жырауы жыр жүзіктеген өнер өлкесі. Біз осы ауданның мәдениет пен спорттағы жетістігі және жастар бастамалары жайлы қысқаша айтып өтпекпіз.Ауданда жыл басынан бері мәдениет саласы бойынша 948 іс-шара өтіп, халыққа рухани-мәдени қызмет көрсетілген. Биылғы жаңалықтың бірі – Әзербайжанның Баку қаласында «Кайнат» жастар орталығының&nbsp; ұйымдастыруымен Халықаралық балалар арасындағы «Мугам» өнер байқауында Қазақстан атынан қатысқан К.Рүстембеков атындағы Жыраулар үйінің жас шәкірті Мәди Елдес жүлделі ІІІ орынды иеленген.Қармақшылық спортшылар да байрақты бәсекелерде аудан намысын абыроймен қорғап, жеңіс тұғырынан көрініп жүр. Кеше ғана аудан тумасы Ерасыл Сәулебеков Дурресте (Албания) өткен жасөспірімдер арасындағы ауыр атлетикадан әлем чемпионатында екі дүркін Әлем чемпионы атанып, Сыр елінің абыройын асқақтатты.Қармақшыда биыл алғаш рет мемлекеттік тапсырыс шеңберінде «Жастар бастамаларын қолдау» әлеуметтік жобасы іске асыпты. Жоба аясында 14 жастың әлеуметтік бастамасы қаржылай қолдау тауып, әрқайсысына 150 мың теңге көлемінде шағын грант табысталған. Грант иесі атанған белсенді жастар қажетті құрал-жабдықтарын алып, жобаларын бастап кетіпті. Атап айтсақ, қазір аудан бойынша 11 теннис, 2 домбыра үйірмесі және бір жылжымалы кинотеатр аудан жастарына тегін қызмет көрсетуде.Сонымен қатар, ауданда жастар саясатын жандандыру, жастар мен жасөспірімдердің бос уақытын тиімді, мазмұнды ұйымдастыру, олардың шығармашылығын қолдау, салауатты өмір салтын насихаттау, отансүйгіштікке тәрбиелеу бағытында қоғамдық іс-шараларды, мәдени және спорт жұмыстарын дамыту үшін аула клубы жұмысы тұрақты атқарылуда. Аула клубы жұмысы аудандық жастар ресурстық орталығының базасында ұйымдастырылып, оған жастардың тұрғылықты жері бойынша сұранысы мен қызығушылығын ескере отырып, үйірме жұмыстары жүргізіледі. Клубқа жұмысын мазмұнды ұйымдастыруға қажетті құрал-жабдықтар да алынған.

Қармақшыда атқарылған жұмыстар қарқынды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Жаңақорған ауданының «Қыраш» ауылында биыл егілген алма бағындағы жеміс ағаштары қазірдің өзінде бойын тіктеп үлгерді. Қазақтың «Қарекет етсең, қара жер құр қалдырмайды» деген тәмсілі тегін айтылмаса керек-ті. Қарт қаратаудың қойнауында жатқан мекен қашаннан да төрт түліктің бабын жасайтын құтты қоныс екенін білеміз. Жерге еңкейген егінші де мол өнім алып, табыстан тау тұрғызды. Бастауын таудан алатын «Қайнарбұлақ» жергілікті жұрттың несібесін табуына септігін тигізіп тұр.Елге белгілі азамат Алмас Нәлібаев қолға алған игілікті іс енді екі-үш жылдың бедерінде алғашқы өнімін беріп қалады.<blockquote>– Әуелгіде «істің жағдайы қалай болар екен» деген ой болды. Тәуекелге бел буып, алма бағын өсіруді қолға алдық. Осы мақсатта Түркиядан тәжірибелі маман шақырдық. Өздеріңіз білесіздер, түрік бауырларымыз бұл жөнінен әлемде алдыңғы қатарда келеді. Сол елдің «Голден» деген сортын таңдап алдық. Бойы 2-3 метрден аспайды екен. Өнімділігі жоғары деген сипаттамасы бар. Әзірге ештеңе айта алмаймыз. Алма ағаштары жерсініп кетеді деген ойымыз бар. Енді 2-3 жылда алғашқы өнім жиналмақ. Қалғаны сол уақытта белгілі болады, – деді Алмас ағамыз бізбен әңгімесінде.</blockquote>Әлемде алма өндірісі жөнінен Аргентина, Бразилия, Қытай секілді мемлекеттер алдыңғы орындарда тұр. Елімізде Алматы, Жамбыл, Түркістан облыстарында бұл мақсаттағы арнайы шаруашылықтар жұмыс істейді. Облысымызда қазірге дейін Жалағаш, Сырдария, Шиелі аудандарында алма бағы егіліп, жергілікті тұрғындар алғашқы өнімдерді тұтына бастады.<blockquote>– Жалпы, бұл Сыр өңірі үшін тың кәсіп емес. Ілгеріде әрбір күріш шаруашылығының жанында алма бағы болатын. Өкініштісі, кейіннен олардың көбісі күтімсіз қалды. Соның салдарынан оны сырттан тасымалдауға мәжбүр болдық. Енді-енді қайтадан сол кәсіпке мойын бұра бастағанымыз қуантады, – деді Алмас ағамыз әңгімесін өрбітіп.</blockquote>А.Нәлібаевтың айтуынша, алма бағына 75 мыңнан астам түп көшет егілген. Жалпы аумағы 30 гектарды құрайды. Оған тамшылатып суару әдісі қолданылады. Сол аумаққа 6 шақырымға жуық электр желісі тартылды.Жергілікті мамандар Сыр өңірінде жеміс-жидек шаруашылығын дамытуға мол мүмкіндік бар екенін айтады. Ендігі кезекте сол бағытта нәтижелі жұмыс жасау негізгі міндеттің біріне айналып отыр. &nbsp;

Алмас Нәлібаев: Сыр өңірінде жеміс-жидек шаруашылығын дамытуға мол мүмкіндік бар

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Жақында Астана қаласында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев пен Германия Президенті Франк-Вальтер Штайнмайердің қатысуымен «Қазақстан – Германия» бизнес-форумы өтті.Форумда Қызылорда облысының әкімдігі, «Медаль Групп» және «Самга Евротрэйд КЗ» ЖШС арасында, Қызылорда облысының әкімдігі, «Хорн» фирмасы және «ЕвроГлас Индастриз» ЖШС арасындағы үшжақты меморандумдарға қол қойылған болатын.Аталған келіссөздердің жалғасы ретінде бүгін облысқа германиялық «Medal Group GmbH» компаниясы мен «Samga Eurotrade» ЖШС өкілдерінің іссапары басталды.Іссапар аясында қарастырылған жобалар қатарында Wehrhahn корпорациясының фирмалық жабдықтары мен технологиялары негізінде фиброцемент, газбетон және құрғақ құрылыс қоспаларын шығаратын «Көпфункционалды инновациялық индустриялық парк» жобасы бар. Оған қоса HORN корпорациясының фирмалық жабдықтары мен технологияларын қолдана отырып, «Шыны ыдыстарды өндіру зауыты» жобасын іске асыру мәселелері талқыланды.

Қызылорда облысы мен Германия арасындағы ынтымақтастық мәселелері талқыланды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Ы.Жақаев атындағы Қазақ күріш шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты &nbsp;жанындағы &nbsp;«Қызылорда» білім тарату орталығының жетекшісі, техника ғылымдарының кандидаты, доцент Жанұзақ Баймановпен сұхбат.– Қазір көпшілік арасында күріш егінінің көлемін азайтып, суды аз қажет ететін дақылдарға маңыз беру қажет деген пікір бар. Қандай ой қосасыз?&nbsp;– Рас, ондай ұсыныстарды естіп жүрміз. Алайда оны негізсіз айтылған ұшқары пікір деп санаймын. Жергілікті халықтың әлеуметтік-экономикалық, экологиялық ахуалын көтеруде Сырдария өзенінің мәселесі өте өзекті. Дегенмен облыста күріш егуді тоқтатуға әсте болмайды. Әлемнің 119 мемлекетінде 160 млн гектардан астам күріш егіледі. Күніне 3 миллиардтан астам адам тамақ ретінде тұтынады. Ал адам сол дақылдан өзіне қажетті азықтық калорияның 30%-ын алады екен. Сыр өңірінде күріш дақылын өсіру арқылы өзекті 3 мәселе шешімін тауып отыр. Алғашқысы, бұл өніммен еліміздің сұранысын қамтамасыз етуге толық мүмкіндік бар. Екіншіден, жергілікті тұрғындар ұзақ жылдардан күріш шаруашылығымен айналысып келеді. Үшіншіден, инженерлік жүйеге келтірілген егін алқаптарының мелиоративтік жағдайын талаптарға сәйкес ұстап тұру үшін күріш егілуі тиіс.– Жергілікті мамандар жердің тұздануына байланысты мәселе көтеріп жүр. Мұның шешімін қалай табуға болады?– Жасыратыны жоқ, облыстағы егін шаруашылығын жүргізудің негізгі проблемасы – су тапшылығы. Бұл ғаламдық климаттың өзгеруінен пайда болған жағдай. Аймақтағы егін алқаптарының топырақ-мелиоративтік және гидрогеологиялық жағдайы ұдайы назарда болуы тиіс. Мәселен, егістік жерлерде топырақты кезең-кезеңімен сумен шаю жұмысын жүргізу қажет. Оған шамамен алғанда гектарына 7000-9000 текше метр су керек. Бұл норма топырақтағы тұз мөлшеріне байланысты ғылыми тұрғыда анықталған. Мелиоративтік дақыл ретінде күріш алқаптарының көлемін шектеуге болмайды. Әдетте, жергілікті жұртшылық мұндай алқаптарды «аймақтың алтын қоры» деп бағалайды. &nbsp;Кезінде аймақтың табиғи-климаттық жағдайы ескерілді. Өткен ғасырдың сексенінші жылдарында инженерлік жүйеге келтірілген егін алқаптары қазірге дейін табыс, еңбек көзі болып тұр. Сондай-ақ, күріштен өзге дәндік және малазықтық дақылдардан өнім алынып келеді. Өкініштісі, кейінгі уақытта өңірде ауыспалы егін тәртібін сақтауда олқылық көп. Ең қиыны, бұрынғы ірі шаруашылықтар бірнеше құрылымға бөлініп, егін алқаптары пай үлесіне таратылды. Соның салдарынан инженерлік жүйенің құрамындағы суару каналдары, қашыртқы-кәріз жүйелері және олардың бойындағы гидротехникалық құрылыстарды пайдалану тәртібі күрт өзгерді. Көп ұзамай ирригациялық жүйелердің техникалық жағдайы нашарлады. Топырақ тұзданды, өнім азайды. Каналдар арнасы деформацияға ұшырады. Қамыс қаптады, арнасын қайыр басты. Осындай қателіктерден су ысырап болуда.– Қазіргі су үнемдеу технологиясы көңілден шыға ма?– Жалпы, аймақта мұндай жұмыстарды өндіріске енгізу кеңінен өріс ала қойған жоқ. Салдарынан судың 50%-ға жуығы шығын болады. Бұл ирригациялық жүйелердің пайдалы әсер коэффициенті мәнінің шамадан тыс төмендігін көрсетеді. Облыста суармалы жерлерде жерасты суының деңгейі негізінен көлденең кәріздер мен қашыртқылар арқылы төмендетілуде. Десе де, олар көп жылдан бері тазаланған жоқ. Осының салдарынан жерасты суының деңгейін толығымен төмендету мүмкін емес. Есесіне топырақтың тұздануы мен сортаңдануы жеделдеп кетті. Жылдан-жылға аумағы арта түсуде. Қазір облыстағы суармалы жердің 70-80%-ы түрлі деңгейде тұзданған. Оған қоса суармалы топырақтардағы қара шірік, азот, фосфор, калий секілді қоректік заттар қоры кеміп кетті.– Бұған қатысты институт және ондағы ғалымдар тарапынан, жалпы ғылыми тұрғыда қандай амал жасалып отыр?– Қазір ғалымдар тарапынан ирригациялық жүйелерде қалыптасқан техникалық-мелиоративтік жағдайларды жақсарту үшін бірқатар бастама жасалып отыр. Атап айтсақ, «Ирригациялық және дренаждық жүйелерді жетілдіру жобасының екінші кезеңінің іс-шаралары» (ИДЖЖ-2 – ПУИД-2) жобасы бойынша Жалағаш ауданындағы Аққұм, Бұқарбай батыр, Таң және Мәдениет ауылдық округтеріндегі 15 мыңнан астам гектар суармалы жерді қалпына келтіру қолға алынуда. Жоба толық жүзеге асқанда инженерлік жүйедегі жерлердің 80%-ы қалпына келтіріледі. Жалпы, ирригациялық және дренаждық жүйелерді жетілдіру жобасын іске асыру «Қазақстан Республикасы мен Халықаралық қайта құру және Даму банкі арасындағы қарыз беру туралы келісімді ратификациялау туралы» заң аясында 2014 жылы басталған еді. Бұл бойынша еліміздің оңтүстігіндегі Алматы, Жамбыл, Түркістан және Қызылорда облыстарында тиісті жұмыстар жасалуда. Жоба ирригациялық және дренаждық жүйелерді қалпына келтіру, жаңғырту, тұрақты басқару, пайдалану мен техникалық қызмет көрсету, ауыл шаруашылығын дамыту, жобаны басқару, техникалық жәрдемдесу секілді түрлі компоненттен тұрады. Соның ішінде үшінші компонент бойынша су үнемдеу және топырақ қорғау құрылымдарын, өнім сапасын арттыру жүзеге асады. Бұл үшін суармалы жерлердің мелиорациялық жай-күйін жақсартуға бағытталған технологиялар мен ұйымдастыру шараларын енгізу өте маңызды. Сондай-ақ, трансшекаралық өзендердің жобалық алаптарындағы ауыл тұрғындарының экономикалық өмір сүру жағдайын жақсарту назардан тыс қалмайды. Осыған орай институт тарапынан облыстағы егін шаруашылығына озық су ресурстарын үнемдейтін агротехнологияны тарату бастамасы қолға алынды. Бұл ретте институт ғалымдары облыстың оңтүстік өңірлері үшін ауыспалы егістегі күріштің үлесін 37,5-25%-ға, ал орталық және солтүстік өңірлер үшін 50-37,5%-ға дейін азайтуды ұсынып отырғанын айта кету керек. &nbsp;

Өңірде күріш өсіру арқылы өзекті 3 мәселе шешімін тапты

Шаһардың экономикалық әлеуеті жоғары

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Шаһар басшысы Асылбек Шаменов халықпен тығыз байланыста болу, олардың мұң-мұқтажы мен ұсыныс-тілектерін жүзбе-жүз тыңдау мақсатында тоқсан сайын кездесу өткізіп, көтерілген мәселелер ескерусіз қалмай кезең-кезеңімен шешілуде.Қала әкімінің елдімекендерді аралау сапары бүгін де өз жалғасын тауып, Қызылөзек, Талсуат, Ақжарма және Ақсуат ауылдық округтерінің тыныс-тіршілігі мен қазіргі атқарылып жатқан жұмыстар барысы сараланды.Қызылөзекте «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы аясында 173 млн 832 мың теңге бөлініп, 6 көшеге орташа жөндеу жұмыстары жүргізілуде. 2 көшеге жаяу жүргіншілер жолын салу және 2 көшеге түнгі жарық бағаналарын орнату бойынша мемлекеттік сатып алу конкурстары жүруде.Асылбек Өмірбекұлы кездесуде ауыл әкіміне мемлекет ұсынған бағдарламаларға көбірек қатысуды, елдімекеннің тыныс-тіршілігін әлде де ширатуды тапсырып, ауыл тұрғындарының ұсыныс-тілектеріне құлақ түрді. Ауылдағы ағайын өзекті мәселелердің шешімін тауып келе жатқандығын айтып, қоғамдық көлік қатынасын реттеуді сұрады. Бұл талап қыркүйек айына дейін орындалатын болды.Содан соң Талсуат ауылына ат басын бұрған қала басшысы елдімекен ажарын келтіруге бағытталған жұмыстармен танысты. Жергілікті бюджеттен бөлінген қаражатқа елді мекендегі көшелердің түнгі жарық бағаналарын күтіп ұстау жұмыстары жүргізілуде. Ауылдық округтегі 13 көшені электрмен жабдықтау үшін жобалау-сметалық құжаты әзірленіп, «Ауыл-Ел бесігі» жобасымен қаржысы шешілді.Сондай-ақ, «Қызылорда-Траст» және «Орда Автодор» ЖШС конкурс жеңімпазы деп танылып, ауылдағы 8 көшені асфальттау жұмыстары басталып кетті. Ауыл тұрғындарының мемлекеттік бағдарламаларға қатысу көрсеткіші артып, жыл басынан 13 тұрғын жылқы, қой, түйе, шаруашылығы, жылыжай құрылысы, жүк тасымалдау жобасымен жалпы сомасы 77 млн.760 мың теңге несие алды.Өткен жылы құрылысы басталған 150 орындық клуб ғимараты тамыз айында пайдалануға беріледі. Ойын алаңдарына ағымдағы жөндеу жасалынып, түнгі жарықтандыру сияқты инфрақұрылымды жаңғыртуға бағытталған жоспарлары бар ауылдың тұрғындары қала әкімімен кездесуде елдімекендегі жүйелі жұмыстарға көңілі толатынын айтып, бірқатар көкейде жүрген мәселелерін жеткізді. Шаһар басшысы ұсыныстардың оң шешу жолдарын қарастыруды тиісті сала басшыларына жүктеді.Қала әкімінің жұмыс кестесіндегі келесі елдімекен - Ақжарма ауылдық округі. Ауылда көптен бері өзекті мәселенің бірі саналып келген дәрігерлік амбулаторияның құрылысы басталды.Округте бұқаралық спорт түрлері жақсы дамуда. Спорттық үйірмелерде 192 жасөспірім спортпен шұғылдануда. Қазіргі кезде «Талдыарал» футбол клубы облыстық «В» тобында ойын көрсетуде. Ақжармалық жасөспірімдер өнерде де оқ бойы озық атанып келеді. Мәдениет үйіндегі Гүлназ Рысбекова «Қазақстан дауысы» балалар мега жобасына 6000 қатысушы арасынан жолдама алып, көрмей таңдау кезеңінен жекпе-жек сынына өткен.Ауылдың инфрақұрылымын жаңғырту мақсатында ауқымды жұмыстардың жобалы-сметалық құжаттары дайындалып, оң шешімі күтілуде. Яғни, Баймұрат батыр ауылындағы арықтарға науа салу, 3 көшеге орташа жол жөндеу, Талдыарал елді мекеніне тренажер жабдықтары мен футбол алаңын салу, елдімекенге газ жүргізу секілді жұмыстар атқарылады.Елдімекендегі өзекті мәселе ұялы байланыстың, интернет жылдамдығының төмендігі. Оған қатысты шұғыл шаралар қабылданып, жауапты мекемемен бірлесе жұмыстар жасалынады.Қала әкімінің жұмыс кестесін түйіндеген келесі елдімекен Ақсуат ауылдық округі. Мемлекеттің шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға жасап жатқан қолдауының арқасында бұл ауылда 524 кәсіпкерлік субъектісі тіркеліп, жаңа жұмыс орындары ашылды.Ең өзекті мәселелердің бірі саналған табиғи газбен қамтамасыз ету шешімін тапты. Жыл басынан бері «Өңірлік инвестиция орталығы» микро қаржылық ұйымы арқылы «Іскер» бағдарламасымен 42,1 млн. теңгені құрайтын 7 жоба, «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ арқылы «Іскер» бағдарламасы аясында 10,9 млн.теңгені құрайтын 2 жоба қаржыландырылды. Сондай-ақ, «2021-2025 жылдарға арналған кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі ұлттық жоба» бағдарламасымен 4 жоба қайтарымсыз грантқа ие болды.Ауылдық округ тұрғындарының табысын арттыруға арналған «Ауыл аманаты» жобасына 127 жоба ұсынылды. Бұқаралық спортты дамыту мақсатында 3 спорт ойын алаңы, көше тренажеры және мектептерде спорттық үйірмелер жұмыс жасауда. «Samruk-Kazyna Trust» корпоративтік қоры ауыл орталығынан 239 млн. теңгеге спорт кешенінің құрылысын жүргізіп, биылғы жылы пайдалануға бермек.Ауыл халқымен кездесуде шаһар басшысы тұрғындардың өзекті ұсыныстарын тыңдады. Асылбек Өмірбекұлы мемлекеттік бағдарламалардың мүмкіндіктер ағынын ауыл әкімдері тиімді пайдалану қажеттігін айтып, жауапты сала басшыларына жоспарланған жұмыстарды жүйелеуді тапсырды.<blockquote>«Өздеріңізге белгілі, ауылда бүгінгі күнге дейін шешімі табылған және алдағы уақытта жүзеге асырылатын жұмыстардың барлығы өткен жылғы кездесуімізде көтерілген өзекті мәселелер. Бұл халықтың ұсыныс-тілектері ешқашан назардан тыс қалмайтынының айқын дәлелі. Барлық жұмыс тікелей өз бақылауымда болады»,- деді қала әкімі Асылбек Шаменов.</blockquote>Тоғыз жолдың торабында орналасқан шаһар мен оған қарасты кент және ауылдық округтердің күрмеулі мәселелерін шешіп, даму қарқынын бәсеңдетпеу мақсатында жүйелі жұмыстар жалғаса бермек.<figure class="image"><img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/354527742_3383154188617982_6558343915202934075_n_ec2fdd0b04.jpg" alt="354527742_3383154188617982_6558343915202934075_n.jpg"></figure>

Ақсуат ауылында 524 кәсіпкерлік субъектісі тіркеліп, жаңа жұмыс орындары ашылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a>&nbsp; Арал әлем назарны өзіне аударған өңір. Бір кездеі экологиялық апат аймағы атанып, аңқасы кепкен теңізден тіршілік тапқан халықтың да өмірі күрт өзгерген еді. Қазір замана көшімен ілгері басқан аймақта жаңа өмір басталғандай. Ата кәсіп қайта түледі. Кәсіпкерлік көкжиегі кеңейді. Өндіріс орындары іске қосыла бастады. Бір сөзбен айтқанда Аралдың жаңа тынысы ашылды.&nbsp;Ауданның бас қаласы Арал 95 жылдық белестен асты. Алты құрлық мойындаған Арал әлем жағрафиясында ойып тұрып орын алуымен ерекшеленеді. Қазіргі таңда Арал қаласында 35 мыңнан астам халық, 120-дан астам кәсіпкерлік нысан, 226 көше бар екені есепке алынған. Алтықұдықтан басталған жол қазіргі Аралға дейін ғасырға жуық сүрлеуді артта қалдырғанын кәрі тарих қатпарынан көз жеткізе аламыз.Өткенсіз болашақ жоқ. Кешегі Арал мен қазіргі Аралдың арасы жер мен көктей. Сыныптай сырғыған уақыт сағаты бір орнында тұрмайды. Сонау бір кездерде орын алған қиындық кезінде де аралдықтар уақытпен үндесе отырып, қоғам талабына бейімделді. Яғни, бәрі өткінші екенін ұғынып, еш мойымай алға сеніммен қарады. Ертеңгі күннің нұрлы екенін білді. Ешқандай өлкені өсіп-өнген жерлерімен алмастырмаған Арал халқы туған топырағын жер жәннатына балады. Бір кездерде кеме гудоктарымен оянған жағалау жұрты экологиялық апат кіндігінде отырса да, болашақтың баянды екеніне еш шүбәсіз сенді.Арман адастырмады, мақсат жаңылдырмады. Арал қаласының тұрғындары ең бірінші кезекте қоршаған ортаға жанашырлықпен қарап, табиғатпен тамырлас екенін әрдайым естен шығармады. Содан да болар, бір кездері Қазақстан Республикасы Қоршаған ортаны қорғау министрлігі жариялаған «Экологиялық таза қала» конкурсында атағы алысқа кеткен 60 қаланы артқа тастап, бәйге басынан көрінді. Әлі де сол үрдіс үздіксіз жалғасын табуда.Өркениетті қалалардың қатарында тұру кез келгеннің қолынан келе бермейтін қадам. Алайда, Аралдың төзімді де, талапшыл халқы солай жасады. Қазіргі таңда да аудан басшысы Серік Сермағамбетов бастап, қала әкімі қоштап осы бір баршаға ортақ тазалық мәселесіне айрықша назар аударып келеді.Нәтижесі де жоқ емес. Қаламызға келген, кеткен меймандар оң пікірін білдіріп, алғыстарын айтып та жүр. Үлкен-кіші де тазалық табалдырықтан басталатынын қаперге тоқып отырады. Көкжиегі кеңейген қаламыздың сәулетіне сәулет қосқан зәулім ғимараттар ел игілігіне көптеп жарап, бір кездердегі әр жерде тарыдай шашылып орналасқан сауда орындары жинақталып соңғы үлгідегі нысандармен толыққаны көңіл қуантады. Бұл жерде кәсібін алға бастырып, істің тетігін білген азамат-азаматшалардың еңбегін де атап өткен ләзім. «Елде болса ерінге тиеді» деген тәмсіл шеңберінде «екі қолға бір күрек» тауып, нәпақасын айырғандар қазіргі күні көптеп саналады. Бұл да әлеуметтің әлеуеті артқанының бір көрінісі.Қазір ертегі сияқты. Алайда, «өткен күнде белгі бар» дегендей, ұзын мойын крандар тұсынан өткен жандарға «біз кезінде өйткенбіз» деп заманындағы портты қалаға айналған Аралдың дәуірі салтанат құрғанын паш ететіндей. Адам айтса нанғысыз. Шағаласы шулап, балығы тулаған Арал теңізі жетпісінші жылдары жағалаудан жиырыла бастады. Осылайша жыл өткен сайын кенезесі кеуіп, айдын бетін шиырлаған алып кемелер мен шағын қайықтар қайраңдап қалды. Абдыраған халық «енді қайттік» деп пұшайман күй кешті. Тіпті, бәз біреулер Балқаш асып, Қапшағайға қоныстанып, атап кәсіпті сол жақтан жалғастыруды жөн деп тапты, көшін қомдады. Әлем назары Аралдың мүшкіл халін жақсартуға ауды.Бір есік жабылса, бір есік ашылатынына тағы бір көзіміз жетті. Уақыт диірмені бір орнында тұрған ба? Айлар алмасты, жылдар жылжыды. ХХІ ғасырдың алғашқы бесжылдығында Кіші Арал теңізін сақтап қалу жобасы қолға алынып, бұл тарих бетінде САРАТС деп таңбаланды. Ілкімді іс, жүйелі жұмыс аз уақытта жемісін беріп, жағалау тұрғындарының &nbsp;көңілін қуаныш кернеді. Қысқасы, жақсылықтан күдер үзбеген елдің келешегі кемелденіп, теңіз ұлтанына қайта су келуге мүмкіндік туды. Осы жерде айта кететін бір жәйт бар. Арал арлы-берлі өткен шетелдік саяхатшылардың басты бағытына, &nbsp;ал Көкарал басты нысанына айналды. Теңіз тереңінен су маржанын сүзген &nbsp;балықшы ұрпақтары ата кәсіпті қайта жалғап, ау салды, жылым тартты.Теңіз қолтығындағы ежелгі ата қоныс бір шақтарда өндірісі өркендеп, өндіріс жүрегі дүрсілдеп тұрғанын көз көргендер әлі ауыз толтырып айтады. «Елу жылда ел жаңа» демекші, қазіргі бағыт басқаша өрілген. Кәсіпкерлік саласының көкжиегі кеңейіп, шағын балық зауыттары талапқа сай берері мол істі қолға алған. Тіл үйірер дәмімен алтынға баланған балығымыз шет мемлекеттерге экспортталып, айдынды Аралдың атын алты құрлық асырған.Қала халқы мал шаруашылығынан да қол үзбегенін білеміз. Мен қалалықпын демей, ауыл шаруашылығы саласына да ден қойған жергілікті &nbsp;қауым төрт түлікті қолда ұстауға әбден машықтанған. Бұл да бір жақсылықтың белгісі. Яғни, түйе, сиыр, жылқы, қой, ешкіні қолда ұстаған аралдық тұрғындар мал баққанға бітетінін ұдайы есте ұстады. Бұдан бөлек, қала тұрғындары &nbsp;көшелерде орналасқан колонкадан шелектеп &nbsp;су тасып ішу &nbsp;машақатынан да құтылды. «Арал-Сарыбұлақ топтық су құбыры» әр шаңыраққа шүмектеп кіргізу тетігін мүлтіксіз орындап, қазір әр үйді 100 пайыз сапалы ауыз сумен қамтып отыр.Тағы бір жағымды жаңалық, аралдықтар үшін көгілдір отынның келуі еді. Талай жыл от жағып, күл шығарған қала халқы газдың да игілігін сезінді. Әдепкіде өңіміз бе, түсіміз бе деген жандар қазір 7 жылдан бері табиғи отынға қол жеткізіп, «газ келді, жаз келді» деген көңіл күймен қуанышты күй кешуде. Мұның бәрі мемлекеттің қамқорлығы екені даусыз. Ел Президенті Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев халықтың қажетіне бар мүмкіндік жасап, үлкен-кішіге қолайлы жағдай туғызуды ең бірінші кезекте күн тәртібіне қойып келеді. Біз жоғарыда сөз еткен Арал халқының барлық жетістігі Мемлекет басшысының жарқын бастамаларымен, толымды істерімен ұштасып жатқаны белгілі.«Аралдың табынан су кеткенмен, халқының жүрегінен жыр кеткен жоқ». Республикамызда орны ерек қаланың бір мүшесі болғанды мақтан ететін тұрғындар Аралды – арым, Астананы – бағым деп біледі. Арқа төсіндегі ару қаламен үндесе отырып, даму даңғылына түскен шаһарымен марқаяды. Қала сәулеті – өз сәулетіміз. Оның көркеюі мен өркендеуіне тамшыдай болса да үлес қосу барлығымыздың да перзенттік борышымыз. Ендеше, 95 жылдың тұғырына қонған, аймақ ажарына айналған қаламыздың мерейлі тойы құтты болып, әр шаңыраққа құт-береке орнасын деп тілейміз. Экономикамыз өркендеп, ауданның бас қаласы көркейе, екінші тынысы ашыла берсін!

Соңғы жылдары Аралда біршама ірі жобалар іске асырылды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Сессияға облыс әкімінің міндетін атқарушы Серік Қожаниязов, облыс әкімінің орынбасары Балмейір Сансызбайұлы, қала әкімі Асылбек Шәменов, облыстық полиция департаментінің басшысы Махсудхан Аблазимов, облыстық әкімдік қызметкерлері, мәслихат аппаратының басшысы, орталық атқарушы мемлекеттік органның облыстық бөлімшелерінің басшылары, тиісті басқарма басшылары, Қызылорда облысы бойынша тексеру комиссиясының және сайлау комиссиясының төрағалары мен БАҚ өкілдері қатысты.&nbsp;<blockquote>&nbsp;«Жақында облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев Астана қаласындағы Орталық коммуникациялар қызметінде аймағымыздың дамуы жайында өткен брифингте мемлекет басшысының тапсырмасына сәйкес атқарылып жатқан ауқымды жұмыстар мен алдағы жоспарларды баяндады. Аймақ экономикасының оң тенденциясын қалыптастырып, дамуына үлес қосқан облыстық мәслихаттың жұмысымен де тікелей байланысты екенін айтып өтті. Облыс бюджеті жылдың басында 537 млрд теңгені көрсетсе, бүгінде көрсеткіш 593 млрд теңгеге жеткен. Кеше өткен тұрақты комиссиялардың бірлескен отырысында депутаттық корпус тарапынан барлығы 16,5 млрд теңгені құрайтын 62 сауал келіп түсті. Әрбір сауал егжей-тегжейлі талданып, облыстық бюджеттің мүмкіншілігіне қарай бірқатар мәселеге қаржы бөлінді. Ең алдымен кезек күттірмейтін халықтың игілігіне жұмсалатын қажетті әлеуметтік салаларды жетілдіруге, кәсіпкерлікті қолдау, ішкі істер органдары саласына бағытталып отыр» -деді облыс әкімінің міндетін атқарушы Серік Қожаниязов.</blockquote>Күн тәртібіндегі Қызылорда облыстық мәслихатының 2022 жылғы 13 желтоқсандағы №153 шешіміне «2023-2025 жылдарға арналған облыстық бюджетке өзгеріс енгізу туралы» Қызылорда облысының экономика және қаржы басқармасының басшысы Қамбарбек Мүбарәков хабарлама жасап, үнемделген қаржы тұрақты комиссиялардың бірлескен отырысында облыстық мәслихат депутаттары тарапынан көтерілген мәселелер бойынша бағытталғандығын жеткізді.&nbsp;Осы ретте, депутат Нұриддин Әмитовтың сауалына сәйкес, Облыстық мемлекеттік сатып алу басқармасына 10 дана компьютер жиынтығын сатып алуға, депутат Е. Искендердің ұсынысына байланысты 2023 жылға шағын және орта бизнес субъектілерінің несие бойынша сыйақы мөлшерлемесін субсидиялауға, депутат Мұрат Нәлібаевтың сұрағына сәйкес Қызылорда қаласында шағын және орта бизнестің өңдеу өнеркәсібін дамытуға, депутат Аида Абибуллаеваның ұсынысы бойынша Абай атындағы 3 тілде оқытатын орта мектебіне ағымдағы жөндеуге, Тәкей Есетов атындағы №264 мектеп-лицейі ауласының қоршауын ағымдағы жөндеуге, Сейілбек Шаухаманов атындағы №9 дарынды балаларға арналған облыстық «Білім инновация» лицей-интернатының ауласын қоршау үшін ағымдағы жөндеуге, Мемлекеттік жекешелік әріптестік аясында салынған Қызылорда қаласы сол жақ жағалау мекен жайында орналасқан 320 орындық және СПМК-70 тұрғын ауданы, Бәйтерек көшесі №83 ғимарат мекен жайында орналасқан 320 орындық балабақша ғимараттарын жерге орналастыру жұмыстарын жүргізуге қаржы қаралды.&nbsp;Сондай-ақ, депутат Қ. Ерназаровтың сауалына сәйкес, Қызылорда қаласындағы тұрғын үйлердің қасбетін күрделі жөндеуден өткізуге, «Қызылорда қаласында ТК-8-ден ТК-9-ға дейін магистралдық жылу желілерін реконструкциялау» жобасын қоса қаржыландыруға, Арал ауданының Арал ауданаралық ауруханасының перзентханасының, туберкулезге қарсы бөлімінің, Жақсықылыш дәрігерлік амбулаториясының қазандығы ғимаратын реконструкциялауға, депутат Мұхтар Ниязовтың сауалына сәйкес, «Анаға тағзым» орталығының ашылуына орай, қосымша 27 штат бірліктерін ұстап тұру шығындарына, депутат Аманжол Оңғарбаевтың ұсынысы бойынша Кіші Арал теңізіндегі Арал қаяз балығының санын қалпына келтіру үшін оның генофондын сақтау жұмыстарын жүргізуге, депутат Ж.Ембергеновтың сауалы бойынша Сырдария ауданы Жетікөл ауылдық округін сумен қамтамасыз етілуін жақсарту мақсатында «Жыңғылды» көл каналын тазартуға, депутат Әмірбек Шаймағанбетовтің ұсынысына сәйкес Жалағаш ауданы Аққыр ауылдық округінде «Аққыр» каналына су шаруашылығы жұмыстарын жүргізудің жоба-сметалық құжаттамаларын әзірлеуге қаржы бағытталды.&nbsp;Депутат Ж.Нұрымбетовтің депутаттық сауалына сәйкес, «Қызылорда қаласы, Сырдария өзенінің сол жағалауынан автовокзал құрылысы» жобасына жер-кадастрлық жоспарын әзірлеуге, «Қызылорда қаласы, Сұлтан Бейбарыс көшесін орташа жөндеу» жобасына және Қызылорда қаласындағы 11 көшені (Бөкейхан, Сүлейменов, Бектұрғанов, Қонаев, Демесінов, Қазантаев, Әйтеке би, Мұратбаев, Шүкіров, Назарбаев, Бахадүр көшелері) орташа жөндеуден өткізуге, сонымен бірге, «Күзгі үлгілі елді мекен» конкурсын ұйымдастыру үшін техникалар сатып алуға қаржы бөлінді.&nbsp;Облыстық мәслихат депутаттары осы өзгерістерге байланысты облыстық бюджетті барлығы 10,6 млрд. теңгеге нақтылау жүргізу бойынша шешімді бірауыздан қабылдады.&nbsp;Облыстық экономика және қаржы басқармасының басшысы Қамбарбек Мүбарәков тұрақты комиссиялардың бірлескен отырысында көтерілген, бюджет нақтылауына енгізілмеген қалған депутаттардың кейбір мәселелері мен ұсыныстары алдағы уақытта зерттеліп, қаржысы есептеліп, бюджеттік өтінім нақтыланатындығын айтып өтті.&nbsp;Сессия соңында облыстық мәслихат төрағасы Наурызбай Байқадамов облыстық бюджетті нақтылау кезінде әлеуметтік маңызы бар бағытқа бюджеттен қаржы бөлінгенімен жұмыстың атқарылуына кедергі келтіретін техникалық жағдайлардың болатынында ескеріп қойған жөн екендігін және мемлекет басшысының тапсырмасы бойынша 2025 жылға дейін халықты жүз пайыз ауыз сумен қамтамасыз ету тапсырмасы облыстық мәслихаттың назарында, «Amanat» партиясының сайлауалды бағдарламасында тұр. Сондықтан, айтылған ұсынысқа сәйкес жұмыстардың әкімшілік тарапынан мерзімінде орындалуын қатаң бақылауда болатындығын жеткізді.

Қызылорда облыстық мәслихатының кезектен тыс IV сессиясы өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Қаңтар-мамыр айларында Қызылорда облысы құрылыс секторында жоғары өсу қарқынын қамтамасыз етіп, республика бойынша 1-ші орынға шықты. Сондай-ақ, Сыр өңірі негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі бойынша үздіктер қатарында. Бұл туралы Үкімет отырысында ҚР Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров хабарлады.ҚР Премьер-Министрі Әлихан Смайыловтың төрағалығымен өткен Үкімет отырысында 2023 жылғы қаңтар-мамыр айларындағы әлеуметтік-экономикалық даму қорытындылары және республикалық бюджет жұмыстарының атқарылу барысы &nbsp;қаралды.&nbsp; Ұлттық экономика министрі жыл басынан бергі негізгі әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштерін, оның ішінде Қызылорда облысының ілгерілеу динамикасын атап өтті.<blockquote>&nbsp;Негізгі капиталға салынған инвестиция көлемі бойынша Түркістан, Маңғыстау және Қызылорда облыстары жоғары көрсеткіштерге қол жеткізді. Орындалған құрылыс жұмыстарының көлемі 12,1%-ға ұлғайды. Әсіресе, Қызылорда, Жамбыл және Батыс Қазақстан облыстарында жоғары өсу қарқыны байқалды. Сол себепті бір орында тұрып қалмай, әлі де қарқынды жұмыс атқарылуы тиіс, – деді ведомство басшысы.</blockquote>

Қызылорда облысы құрылыс секторындағы өсу қарқыны бойынша бірінші орында

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz.</a> Былтыр Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында еліміздің әкімшілік-аймақтық құрылымын жетілдіру мәселесіне ерекше назар аударып, жаңа үш облыс құру туралы ұсыныс білдіргені есімізде. Көп ұзамай былтыр маусымда республика картасында Абай, Ұлытау және Жетісу атты жаңа үш аймақ пайда болды. Міне, содан бері 1 жыл уақыт өтті. Осы тұста жаңа облыстардың даму қарқыны көңіл көншітеді.Президент бастамасымен құрылған аймақтардың қадамы оңды болып жатқанын аңғару қиын емес. Бұрынғы Семей облысы ШҚО құрамынан бөлініп шығып, Абай облысы болды. Қазір оның құрамына сегіз аудан және облыстық маңызы бар екі қала – Семей және Курчатов кіреді. Мәселен, облыста 2023 жылдан 2027 жылға дейінгі кезеңге 3,4 трлн теңгеге бағаланған жобалар жоспарланып отыр. Одан бөлек, тек Семей қаласына ғана тартылған инвестиция көлемі артып келеді. Осының &nbsp;барлығы аймақтағы экономикалық көрсеткіштің біршама жақсаруына септігін тигізген. Былтыр облыстағы өнеркәсіп өндірісінің көлемі 750 млрд теңгеге жуықтаса, жыл басынан бері аймаққа 197 миллиард теңге инвестиция тартылған. Сондай-ақ өңірде тұрғындарды баспанамен қамту мақсатында да маңызды шаралар жүзеге асып жатыр. Биыл жыл басында Үкімет осы аймақтың 2023-2027 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму жоспарын бекітті. Әлеуметтік-экономикалық дамудың кешенді жоспарында 9 бағыт бойынша 102 іс-шара көзделген. Өнеркәсіпті дамытуға 8 іс-шара, оның ішінде тау-кен байыту комбинатын салу және «Айдарлы» мыс кен орнын өнеркәсіптік игеру бар. 2028 жылға қарай облыс экономикасына 1,3 трлн теңге инвестиция тартылып, өнеркәсіп өнімін өндіру көлемі 1,5 есе өсіммен 1,4 трлн теңгеге жетеді деп жоспарланған.Жаңадан құрылған аймақтың бірі – Ұлытау облысы. Оның құрамына үш қала – Жезқазған, Қаражал, Сәтбаев, екі аудан – Жаңаарқа және Ұлытау кірді. Облыстың жалпы ауданы – 18 893 661 гектар. Ел Үкіметі Ұлытау облысын дамыту мақсатында 2022-2026 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық кешенді жоспар бекіткені есте. Көз жүгіртер болсақ, қазір өңірді жандандыру жолында атқарылуы тиіс жұмыстар жоспарға сәйкес жүзеге асырылуда. Өңірге республикалық бюджеттен 375 млрд теңге тартылған. Оның ішінде 144 млрд теңге жергілікті бюджеттен, ал 1,8 трлн теңге – инвестиция. Бөлінген қаржы негізінен металлургия өнеркәсібі мен ауыл шаруашылығы кәсіпорындарын дамытуға бағытталған.Алдағы уақытта облыста 9 жаңа зауыт пен өнеркәсіптік кешен, ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру және қайта өңдеу бойынша 11 инвестициялық жоба іске қосылмақ. Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласында 130 шақырым жылу желілерін, 300 шақырым су құбыры желілерін және 127 шақырым су бұру желілерін салу жоспарланған. Сондай-ақ, облыста медициналық мекемелердің жетіспеушілігі проблемаларын шешу үшін 5 денсаулық сақтау объектісін салу және күрделі жөндеуден өткізу көзделген. Ал білім беру саласында 880 орындық 4 жаңа балабақша мен 1100 оқушыға арналған 4 оқушылар сарайын іске қосу жоспарланған. Өңірді дамыту мәселесінде мәдениет және спорт саласы да назардан тыс қалмады. Облыс бойынша 6 мәдениет нысаны, оның ішінде музыкалық драма театры, амфитеатр және 10 спорт нысанын салу және реконструкциялау туралы жоспар әзірленген. Ең бастысы, облыс 2026 жылға дейін 9,5 мыңға жуық жаңа жұмыс орнын құрмақ. Бұның өзі – ауыз толтырып айтар дүние.Ал Жетісу облысының құрамында 10 аудан мен екі қала бар. Жаңадан құрылған Жетісу облысы халқының саны – 667 мың адам. Облыс әкімдігінің 2025 жылға дейінгі жоспарында жалпы сомасы 640 млрд теңге болатын ауыл шаруашылығы секторына бағытталған 178 жобаны іске асыру көзделген. Өңірдің жер көлемі 11,8 млн гектарды құрайды. Оның 4,5 млн гектарға жуығы ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер, 3,7 млн гектар жайылым жер. Қазір өңірде ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдейтін 165 компания жұмыс істейді. Ал былтыр жыл аяғына қарай АӨК кәсіпорындары құны 476 млрд теңгеден астам сомаға тең болатын өнім өндіріпті. Ел Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Жетісу өңірін дамытуды тікелей өз бақылауына алып, кейбір мәселелерге арнайы назар аударды. Өйткені Жетісу облысының ауыл шаруашылығы саласындағы әлеуеті зор.<blockquote>«Бүгінде Жетісу облысы бойынша 100 мың гектардан астам пайдаланылмай жатқан жер анықталды. Жер – халықтың байлығы. Ол барлық азаматтың игілігіне жарауы керек. Облыстың суармалы жерлерді игеруге зор мүмкіндігі бар. Бүгінде аймақтағы жер суаратын желілердің 70 пайызы тозып тұр. Оның бәрін жаңғыртып, қалыпқа келтіру керек. Ақсу, Алакөл және Сарқан аудандарында суармалы жердің көлемін 18 мың гектарға ұлғайтуға болады», – деген еді Мемлекет басшысы өз сөзінде.</blockquote>Абай, Ұлытау және Жетісу өңірлерін жаңа әкімшілік орталықтарға айналдыру, оларға мемлекет бюджетінен қаржы бөліп, арнайы инвесторлар тарту әлеуметтік-экономикалық жағдайы әлсірей бастаған аймақтардың қайта дамуына ықпал ететіні сөзсіз. &nbsp;

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Экономика