Kyzylorda-news.kz Қазіргі уақытта әлеуметтік желі адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Таңертең көзімізді ашқаннан бастап, ұйықтар алдында уақыт та телефонға үңілу – көпшілігімізге таныс әдет. Бұл құбылыс біздің өмір салтымызға, ойлауымызға және қарым-қатынасымызға үлкен әсер етуде. Технологияның қарқынды дамуы әлеуметтік желілерді тек байланыс құралы ғана емес, сонымен қатар ақпарат көзі, ойын-сауық алаңы және табыс табу мүмкіндігіне айналдырды.
Бір жағынан, әлеуметтік желілердің пайдасы зор. Олар арқылы біз алыстағы достарымызбен, туыстарымызбен оңай байланыса аламыз. Бұрын хат жазып, ұзақ күту қажет болса, қазір бір сәтте хабар алмасуға мүмкіндік бар. Сонымен қатар, кез келген ақпаратты жылдам тауып, білімімізді арттыруға болады. Түрлі онлайн курстар, вебинарлар мен танымдық парақшалар адамның өзін-өзі дамытуына ықпал етеді. Көптеген адамдар әлеуметтік желіні пайдаланып, өз кәсібін ашып, жарнама жасап, табыс тауып жүр. Бұл әсіресе шағын бизнес үшін үлкен мүмкіндік болды.
Әлеуметтік желілер қоғамдағы пікір алмасудың да маңызды алаңына айналды. Адамдар өз ойларын еркін жеткізіп, түрлі мәселелерді талқылай алады. Бұл кейбір әлеуметтік мәселелердің көтерілуіне және олардың шешімін табуға ықпал етеді. Сонымен қатар, шығармашылық адамдар үшін де әлеуметтік желілер өз талантын көрсетуге үлкен мүмкіндік береді. Ән айту, сурет салу, жазу немесе видео түсіру сияқты қабілеттерін көпшілікке таныстырып, танымал болуға жол ашады.
Алайда, әлеуметтік желілердің зиянды жақтары да аз емес. Ең алдымен, ол уақытты көп алады. Кейде адам өзіне маңызды істерді кейінге қалдырып, сағаттап телефон қарап отырады. Бұл өнімділіктің төмендеуіне, тіпті жалқаулыққа әкелуі мүмкін. Уақытты дұрыс жоспарламау күн тәртібінің бұзылуына әсер етеді.
Сонымен қатар, әлеуметтік желілер адам психологиясына кері әсер етуі мүмкін. Басқалардың әдемі, «мінсіз» өмірін көргенде, кейбір адамдар өз өмірін солармен салыстырып, өз-өзіне сенімсіздік пайда болады. Бұл күйзеліске, көңіл-күйдің төмендеуіне әкеледі. Шын мәнінде, әлеуметтік желілерде көрсетілетін өмір әрдайым шынайы бола бермейді, бірақ оны көп адам түсіне бермейді.
Тағы бір маңызды мәселе – тәуелділік. Әлеуметтік желіге үйреніп кеткен адам бос уақытын тек сол жерде өткізгісі келеді. Бұл әсіресе жасөспірімдер арасында жиі байқалады. Олар виртуалды әлемге көбірек көңіл бөліп, шынайы өмірдегі қарым-қатынастан алыстай бастайды. Нәтижесінде достарымен бетпе-бет сөйлесу дағдылары әлсірейді.
Денсаулыққа да әсері бар екенін ұмытпау керек. Ұзақ уақыт телефонға қарау көздің көру қабілетін нашарлатып, омыртқа мен жүйке жүйесіне зиян келтіруі мүмкін. Сонымен қатар, ұйқы режимі бұзылып, адам шаршаңқы күйде жүретін болады.
Ақпараттық қауіпсіздік мәселесі де маңызды. Әлеуметтік желілерде жеке мәліметтерді қорғау әрдайым қауіпсіз бола бермейді. Кейбір алаяқтар адамдардың сеніміне кіріп, түрлі жолдармен зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан ғаламторда сақтық таныту өте маңызды.
Қорытындылай келе, әлеуметтік желілер – екі қырлы құрал. Оны дұрыс пайдалана білсек, ол бізге үлкен пайда әкеледі: білім алуға, байланыс орнатуға, дамуға көмектеседі. Ал шамадан тыс қолдану керісінше зиян тигізуі мүмкін. Сондықтан әр адам өз уақыты мен назарын бақылап, әлеуметтік желіні саналы түрде қолдануы қажет. Тек сонда ғана біз технологияның пайдасын көріп, зиянынан сақтана аламыз.
Аяжан Махамбетәлі
Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің 4-курс студенті
Фото: freepik