<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Аймақ басшысының қолдауымен қаланың жол-көлік инфрақұрылымын дамыту бағытында ауқымды жұмыстар атқарылуда.Солардың бірі – «Қызылорда–Құмкөл» автожолының көлік жолайрығы.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/doroga_razvyazka_na_trasse_Kyzylorda_Kumkol_2_8bbe4476de.jpg" alt="дорога развязка на трассе Кызылорда-Кумколь 2.jpg">Мұнда күрделі жөндеу жұмыстары сапалы әрі қызу жүргізіліп, көпірдің 5 кіреберіс қанаты асфальтталды, негізгі үстіңгі бөлігіне қиыршық тас, 800 метріне асфальт төселді.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/doroga_razvyazka_na_trasse_Kyzylorda_Kumkol_3_128c5070d1.jpg" alt="дорога развязка на трассе Кызылорда-Кумколь 3.jpg">Жаңарған жолайрық қаланың логистикалық әлеуетін арттырып, көлік жүктемесін азайтуға мүмкіндік береді. Бұл жұмыстарды жол құрылысында тәжірибесі мол «Қыран» ЖШС компаниясы жүргізуде.<img src="https://knadmin.beoblood.kz/uploads/doroga_razvyazka_na_trasse_Kyzylorda_Kumkol_1_de924885eb.jpg" alt="дорога развязка на трассе Кызылорда-Кумколь 1.jpg">

Жаңғырған жолайрық

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Құрметті отандастар!Баршаңызды Отбасы күнімен шын жүректен құттықтаймын!Бұл – ұлтымызды мейірім мен қамқорлық, өзара қолдау мен азаматтық жауапкершілік сияқты мызғымас құндылықтар аясында ұйыстыратын тамаша мереке. &nbsp;Отбасы – халқымыз үшін қасиетті ұғым. Әр адам, ең алдымен, өзінің қастерлі шаңырағында тұлға ретінде қалыптасады, үлгі-өнеге алып, нағыз азаматқа тән игі қасиеттерді бойына сіңіреді. Отбасында көрген тәлім-тәрбиенің арқасында елімізде отаншыл, еңбекқор, білімді және мәдениетті ұрпақ өсіп шығады. &nbsp;Сондықтан біз бәріміз бір ел болып халқымыздың салт-дәстүрі мен қазіргі замандағы озық көзқарасы үйлесім тапқан отбасы құндылықтарын сақтап, оны нығайтып, жан-жақты насихаттауымыз керек.Жарық өмір сыйлаған ата-аналарымызға зор құрметпен қарау – қастерлі парыз. Әсіресе, аялы алақанымен, ақыл-парасатымен әрбір үйді шуаққа бөлейтін аналардың орны ерекше. «Ана – Жер-Ана» – адамзат өркениетінің өзегі. &nbsp;Біз асқар тау әкелеріміздің табанды еңбегі мен ерен ерлігіне бас иіп, қадір тұтуымыз керек.Әр шаңырақта ырыс-ынтымақ болса, еліміз де қарқынды дамиды. Бұл – Әділетті және Қуатты Қазақстан құрудың аса маңызды шарты. Сондықтан мемлекет отбасы құндылықтарын кеңінен дәріптеп, ана мен бала құқығын қорғауға айрықша мән береді.Әр шаңырақ бақ-берекеге толсын!Барша отандастарымызға зор денсаулық, мол табыс тілеймін!Фото: Акорда

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың Отбасы күнімен құттықтауы

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Google компаниясында хакерлердің шабуылынан кейін 2,5 миллиардқа дейінгі Gmail қолданушыларының деректері таралып кеткен. Бұл туралы&nbsp;<a href="http://stan.kz/">Stan.kz</a>&nbsp;ақпарат агенттігі хабарлайды.Қоғамдық қауіпсіздік пен қылмыстық қатерлерді болжау орталығы мен Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есеп комитеті әлемдік интернет кеңістігін бақылау барысында Google деректер базасын бұзу фактісінің анықталғанын хабарлады.ShinyHunters хакерлік тобы 2,5 миллиардқа дейінгі акаунтқа қатысты байланыс дереккөздеріне қол жеткізген. Бірақ парольдердің өздері тікелей ұрланбаған.Шабуыл әлеуметтік инженерия арқылы жүзеге асқан. Алаяқтар Google қызметкерін алдап, IT-жабдыққа қол жеткізуге мәжбүрлеген және Salesforce Data Loader қосымшасын заңсыз пайдаланған.Бұл деректерді қолдана отырып, қылмыскерлер Google атынан қоңырау шалып, жалған хабарламалар таратып, қолданушылардан Gmail паролін қалпына келтіруді талап еткен. Осылайша олар кодтар мен құпиясөздерді немесе аккаунттарға қолжетімділікті иемденген.Мамандар қауіпсіздік үшін мынадай шараларды ұсынады:<ul><li style="text-align:justify;">1. Құпиясөзді бірден ауыстыру, әсіресе, қарапайым немесе қайталанатындарын.</li><li style="text-align:justify;">2. Екі факторлы аутентификацияны қосу немесе заманауи қорғау тәсілдерін (биометрия, PIN) пайдалану.</li><li style="text-align:justify;">3. Google атынан деп келетін қоңыраулар мен хаттарға сенбеу, он шақты жағдайдың тоғызында бұл алаяқтық болып шығады.</li><li style="text-align:justify;">4. Қолданбалар мен қосылымдарды бақылап, артық рұқсаттарды шектеу.</li></ul>Фото: pixabay.com

Қазақстандықтарды Google аккаунттарының құпиясөздерін шұғыл ауыстыруға шақырды

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Облыс әкімі Нұрлыбек Нәлібаев орталық стадионның құрылыс жұмыстарының барысын тексеріп, жауапты басшыларға тапсырмалар жүктеді.Қызылордадағы халықаралық стандарттарға сәйкес келетін 11 мың орындық Орталық стадион жақын күндері ашылады. Спорт нысаны УЕФА талаптарына сай, материалдық-техникалық базасы соңғы үлгідегі заманауи құралдармен жабдықталған.Жаңа ғимараттың жалпы аумағы 20 мың шаршы метр. Жасыл алаңнан бөлек, бокс, күрестің үш түрінің, атап айтқанда, дзюдо, грек-рим, еркін күрес, фитнес, спорттық гимнастика, таеквондо және ауыр атлетика залдары қамтылған. Спорт залдар келушілерге жыл он екі ай сапалы қызмет етеді.Жалпы ғимарат үш қабатты. Бірінші қабатында спорт түрлеріне арналған жаттығу залдары, екінші қабатында әкімшілік бөлмелер, үшінші қабатында спортшылар үшін және ауқымды жиындар өткізуге арналған бөлмелер қарастырылған. Барлық талапқа сай келетіндіктен, халықаралық дәрежедегі ауқымды ойындарды өткізуге толық мүмкіндік бар.Айта кетейік, облыс орталығында құны 20 млрд. 500 млн. теңгені құрайтын «Қызылорда Арена» көпбейінді спорт кешенінің құрылысы жүргізілуде. Бұл нысанда олимпиадалық стандарттарға сай 50 метрлік бассейн, Әлем және Азия чемпионаттарын өткізуге арналған 2500 орындық зал, олимпиадалық спорт түрлеріне арналған жаттығу залдары қамтылады. Құрылысы 2026 жылдың екінші жартыжылдығында аяқталады. Өңірде спортты дамытуда ауқымды жұмыс атқарылып келеді. Соңғы үш жылда 20 спорт кешені ашылды. Биыл «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы аясында елді мекендерде тағы 6 спорт кешені салынып, пайдалануға беріледі. «Қазақстан халқына» қорының демеушілігімен 2 млрд. 900 млн. теңгеге мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған дене шынықтыру-сауықтыру кешені салынуда. Биыл қордың қолдауымен Шиелі, Жалағаш аудандарында жаңа спорт кешендері салынып, салауатты өмір салтын ұстанатын тұрғындар игілігіне айналды.Одан кейін облыс әкімі сол жағалаудағы әлеуметтік осал топтағы азаматтарға арналған 320 және 280 пәтерлік тұрғын үйлердің құрылыс алаңына барды. Мердігер мекемелер «Ер Ару” және “Мелиоратор” серіктестіктері.Өңір басшысы жақын күндері пайдалануға берілетін үй иелерімен кездесіп, құрылыс талаптарының сақталуы бақылауда екенін айтты.Еске салайық, соңғы үш жылда қаржыландырудың барлық көзінен 2 млн. 500 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді. Биыл бюджеттен тұрғын үй құрылысы мен жеке салушылардан дайын 3 800-ге жуық пәтерді сатып алуға қаржы бөлінді. Заманауи жаңа дизайнмен салынған 7, 9, 12 қабатты тұрғын үйлер қаламыздың сәнін келтірді.Фото: Қызылорда облысы әкімінің баспасөз қызметі

Аймақ басшысы бірқатар нысандардың құрылыс барысын тексерді

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Сейсенбі, 9 қыркүйекте Apple компаниясының жыл сайынғы тұсаукесерінде жаңа үлгідегі iPhone және оның Pro және Max жетілдірілген түрлері, сондай-ақ жаңа смарт сағаттар және басқа құрылғылар <a href="https://kaz.inform.kz/news/apple-kompaniyasi-iphone-17-smartfonin-tanistirdi-b35a2a/">болды.</a>ТАСС хабарлағандай, төрт смартфонның дәстүрлі желісіне ең жұқа корпусы бар модель кірді – iPhone 17 Air, телефонның қалыңдығы 5,6 мм болды. IPhone 17 смартфондары алюминий мен титаннан жасалған, модельге байланысты A19 немесе А19Pro процессоры бар. IPhone 17 диагоналы – 6,3 дюйм, iPhone 17 Air – 6,5 дюйм, iPhone 17 Pro – 6,3 дюйм, iPhone 17 Pro Max – 6,9 дюйм.Барлық iPhone 17 ең аз 256 ГБ жадымен болады. IPhone 17 негізгі моделі бес түсті болады: лаванда, көк тұман, қара, АҚ және шалфей. Iphone Air төрт түсте: қара, ақ, аспан көк және ашық алтын. Iphone Pro және Iphone Pro Max модельдері күміс, қызғылт сары және қою көк түстерде қолжетімді.Бұл топта қазір шыныдан жасалған сымсыз зарядтау алаңы және толығымен жаңартылған салқындату жүйесі бар. Жылудың таралуына енді булану камерасы бар жаңа жүйе жауап береді. Сонымен қатар, әзірлеушілер ойындарда және ұзақ жүктемелерде қуатты 40% арттыруға уәде берді.Жаңа iPhone Air бұрын шығарылған барлық модельдер арасында ең берік болады деп жоспарланып отыр. Смартфонда A19 Pro процессоры бар – бұл смартфон процессорлары арасында әлемдегі ең жылдам түрі. Телефонның негізгі және алдыңғы камераларынан бір уақытта видео түсіруге мүмкіндік бар. Корпустың жұқалығына байланысты модельде физикалық SIM картасына арналған слот жоқ және барлық елде тек электронды SIM карталарын (eSIM) қолдайды. Жаңа үлгідегі аккумулятор батареяның қызмет ету мерзімін бейімдеу функциясымен жабдықталған, соның арқасында смартфон қайта зарядталмай күні бойы жұмыс істей алады.Сатылым 19 қыркүйекте басталады. АҚШ-тағы смартфондардың бағасы Phone 17 – 799 доллардан, iPhone Air – 999 доллардан, iPhone 17 Pro – 1099 доллардан және 17 Pro Max – 1199 доллардан.Бірқатар жаңа гаджет таныстырылымы өтіп, жыл сайынғы тұсаукесері аяқталғаннан кейін Nasdaq электронды биржасында америкалық Apple корпорациясының акцияларының құны шамамен 1,7%-ға арзандады. Бұған сауда деректері дәлел.Сағат 23:17-дегі мәлімет бойынша, корпорацияның акциялары 0,24%-ға өсіп, бір акцияға 238,44 доллар болды. Сағат 00:12-де жаңа өнімдердің тұсаукесері аяқталғаннан кейін Apple акциялары төмендей бастады және бір акция үшін 233,89 доллардан (-1,68%) сатылды.Айта кетейік, Маск Apple компаниясын монополияға қарсы заңды бұзды деп айыптады.Фото: youtube.com/@apple

Apple компаниясы iPhone 17 смартфонын таныстырды

&nbsp;<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Алматы облысында жеңіл автокөлік пен мен жолаушылар автобусының қатысуымен жол-көлік оқиғасы<a href="https://kaz.inform.kz/news/almati-oblisinda-okushilar-otirgan-avtobus-zhol-apatina-ushirap-ek-adam-koz-zhumdi-f4fd23/"> болды.</a>Әлуметтік желіде тараған видеода жол апаты кезінде автобуста оқушылар болғаны айтылады.Алматы облыстық полиция департаментінің хабарлауынша, Hyundai Accent автокөлігі мен жолаушылар автобусы «Сокол» саяжайының аумағында соқтығысып қалған. Қазір аталған оқиға бойынша полиция қылмыстық іс қозғады.<blockquote>– Жол апаты салдарынан жеңіл автокөлік жүргізушісі оқиға орнында көз жұмды, ал оның жолаушысы медициналық мекемеде қайтыс болды. Басқа зардап шеккендер жоқ, - деп мәлімдеді өңір полициясы.</blockquote>Алдын ала мәліметтерге сәйкес, Hyundai Accent жүргізушісі бұрылыс жасау кезінде автобусқа жол бермей соқтығысқан.Қазіргі уақытта оқиғаның барлық мән-жайын анықтауға бағытталған кешенді тергеу шаралары жүргізіліп жатыр. Істі тергеу барысы Алматы облысы Полиция департаменті басшылығының бақылауына алынды.&nbsp;Фото: видеодан алынған скрин

Алматы облысында оқушылар отырған автобус жол апатына ұшырап, екі адам көз жұмды 

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> «Бейбітшілік пен құқыққа негізделген болашақ» атты конституциялық сот төрелігінің халықаралық форумына Еуропаның, Азия мен Африканың 15 елінен келген конституциялық бақылау органдарының төрағалары мен судьялары, адам құқықтары жөніндегі уәкілдер, жетекші заңгер-ғалымдар мен құқық қорғаушылар, халықаралық ұйымдардың өкілдері, сондай-ақ Қазақстанның орталық мемлекеттік органдарының басшылары, адвокатура мен ғылыми қоғамдастық өкілдері жиналды.Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының еліміздің Конституциясының 30 жылдығына орай ұйымдастырған форумына 150-ден астам қатысушы келді.Қазақстан Республикасы Конституциялық Сотының Төрағасы Эльвира Азимова пленарлық отырысты ашу барысында форумның өзектілігі құқықтың рөлін тек жеке мемлекет шеңберінде ғана емес, әлемдік қауымдастық ауқымында да түсіну қажеттігінен туындайтының атап өтті. Қазіргі жаһандық сын-қатерлер дәуірінде бейбітшілікті сақтау мен дауларды шешудің ең сенімді тетігі – құқық. Ол қоғам өмірін болжамды етеді, ал бұл тұрақтылық пен дамудың негізгі шарты.«Конституция – жай ғана заң емес, ол теңдік пен әділдіктің, адам құқықтарының кепілі. Ол қоғамның билікке сенімін арттырып, диалогты күшейтеді. Конституциялық экономика меншік құқығын қорғайды, инвестиция мен инновацияға жол ашады. Бұл – ұзақ мерзімді өсудің берік іргетасы. Сондықтан «бейбітшілік пен құқыққа негізделген болашақ» – күшке емес, заңға сүйенетін, әділдік пен тұрақтылықты басты құндылық ететін қоғамға апарар жол», – деп атап өтті Азимова.Халықаралық форумның пленарлық сессиясында Құқық арқылы демократия үшін Еуропалық Комиссияның (Венециандық комиссия) Президенті Клер Бази-Малори ханым сөз сөйледі. Өз сөзінде ол Қазақстанды Конституцияның 30 жылдығымен құттықтап, заң үстемдігінің, адам құқықтарын қорғаудың және конституциялық соттардың мемлекеттің бейбітшілігі мен тұрақтылығын сақтаудағы рөлінің маңыздылығын атап өтті. Бази Малори ханым Венециандық комиссияның Қазақстанмен табысты ынтымақтастығын атап өтіп, оны одан әрі нығайтуға дайын екенін білдірді.Біріккен Араб Әмірліктері Федералды Жоғарғы Сотының төрағасы Мохаммед Хамад Мохаммед әл-Бади әл-Захри өз елінің конституциялық әділет тәжірибесімен бөлісті, оның ішінде азаматтардың конституциялық рәсімдерге қолжетімділігін қамтамасыз ету және сот процесін оңтайландыру үшін цифрлық технологияларды қолдануға тоқталды. Ол конституциялық әділеттің қоғамның билік институттарына деген сенімін нығайтатынын, мемлекеттің тұрақтылығы мен дамуына ықпал ететінін және бейбітшілік пен әділетті болашақты құрудың негізгі факторы болып табылатынын атап өтті.Зимбабве Жоғарғы Сотының төрағасы Люк Малаба конституциялық соттардың заң арқылы бейбітшілік пен дамуды қамтамасыз етудегі рөлінің маңыздылығын атап өтті. Оның пікірінше, конституциялық бақылау конституционализм, заңның үстемдігі және биліктің бөлінуі қағидаттарын қолдайтын негізделген құқықтануды қалыптастыруға мүмкіндік береді және мемлекеттің тұрақтылығы мен заңдылығын нығайтудың маңызды құралы болып табылады.Моңғолия Конституциялық Сотының төрағасы Байасгалан Гунгаа конституциялық соттардың заңның үстемдігін, адам құқықтары мен демократиялық құндылықтарды қорғаудағы рөліне назар аударды. Ол заң бейбітшіліктің, тұрақты дамудың және адамдардың әділетті өмір сүруінің негізі болып табылатынын, ал халықаралық форум тәжірибе алмасудың және құқықтарды, бостандықтар мен әділеттілікті қамтамасыз ету үшін шешімдерді бірлесіп іздеудің маңызды платформасы ретінде қызмет ететінін атап өтті.Форум үш тақырыптық сессия және кәсіби серіктестіктерді нығайту мен озық тәжірибелермен алмасуға арналған арнайы блокта нетворкинг форматында жалғасты.Форум аясында әртүрлі елдердің жетекші конституцианалист-заңгерлері мен судьялары өз баяндамаларын ұсынды. Қырғызстан Конституциялық Сотының судьясы Чинара Айдарбекова адам құқықтарын қорғау мен тұрақты дамудың негізі ретінде заң үстемдігінің маңыздылығын атап өтті. Оңтүстік Корея Республикасының Конституциялық Сотының судьясы Ким Бок Хён билікті асыра пайдаланбаудың кепілі ретінде конституциялық сот өндірісін ерекше атап көрсетті. Тәжікстан Конституциялық Сотының судьясы Кувватзода Фотех Джума Конституцияның ұлттық құқықтар мен мүдделерді қорғаудағы рөлін баяндады, ал Германияның Рейнланд-Пфальц жеріндегі Конституциялық сот пен Жоғарғы әкімшілік соттың Президенті Ларс Брокер конституциялық нормаларға түсіндірме беру арқылы Ата заңның тұрақтылығы мен эволюциясына талдау ұсынды.Негізгі бағдарламаға Қазақстан Республикасы Жоғары Сот Кеңесі жанындағы Сот төрелігі академиясында, Ішкі істер министрлігінің Басқару академиясында өткен шетелдік сарапшылардың қонақ дәрістері маңызды қосымша болды. Бұл шаралар академиялық және кәсіби ынтымақтастықты нығайтуға, сондай-ақ халықаралық тәжірибені қазақстандық мамандарға беруге ықпал етті.Форум ұлттық құқықтық жүйелердің дамуына ықпал ете отырып, Конституциялық Сот төрелігі саласындағы халықаралық ынтымақтастық пен тәжірибе алмасудың маңыздылығын растады.Фото: ҚР Конституциялық сотының баспасөз қызметі

Астанада 15 елдің конституциялық сот судьяларының қатысуымен бейбітшілік пен құқыққа негізделген болашақ тақырыбында диалог өтті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Әскери шығындардан ұлғайып кеткен бюджет тапшылығын азайту үшін Ресей Үкіметі қосылған құн салығын (ҚҚС) көтеру мәселесін қарастырып жатыр, деп хабарлайды&nbsp;<a href="https://thebell.io/">The Bell&nbsp;</a>басылымы.&nbsp;Осы орайда ҚҚС мөлшерлемесін 20%-дан 22%-ға дейін өсіру жоспары бар, ал бұл өзгерістен әлеуметтік маңызы бар тауарлар ғана тыс қалмақ.Қорытынды шешім әлі қабылданған жоқ, бірақ The Bell сұхбаттасушылары салықты көтеруден басқа амал жоқ екенін айтады.Тамыз айында Reuters агенттігі де Ресей Үкіметіндегі дереккөзге сілтеме жасап, салық өсімі «міндетті түрде болады» деп хабарлаған.<blockquote>– Біз шығындарды, тіпті қорғанысқа кететін шығындарды қысқартсақ та, бюджетті теңестіре алмаймыз. Мұнай-газ кірісі азайып жатыр, ал экономика оны толық өтей алмайды, – деп келтіреді дереккөз сөзін агенттік.– ҚҚС – негізінен тұтыну салығы. Оның мөлшерлемесін арттыра отырып, билік ең алдымен халықтың қалтасына қол салады, өйткені бизнес жаңа салық шығындарының басым бөлігін бағаға енгізіп, сатып алушыларға аударады. ҚҚС өсімі баға өсімінің баяулауын тоқтатуы мүмкін, ал оны тежеу үшін Орталық банк негізгі мөлшерлемені екі таңбалы деңгейде ұстап отыр, – деп түсіндіреді басылым.</blockquote>Сондай-ақ басқа нұсқалар да қаралып жатқаны, соның ішінде пайда салығын және ЖТС (жеке табыс салығын) көтеру де бар екені белгілі болды.Фото: pixabay.com<a href="https://nege.kz/news/resey-ukmet-salik-kobeytud-oylastirip-zhatir-58cfd6">nege.kz</a>

Ресей Үкіметі салық көбейтуді ойластырып жатыр

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Жасанды интеллект сөзі оғаш естілгендей күйде жүргеніңізде, ЖИ дәуіріне әлдеқашан қадам басып қойған<a href="https://aikyn.kz/290753/zhasandy-intellekt---keleshektin--kilti"> едік.</a>Қазір ЖИ технологиясы түрленіп, қарқынды дамып келеді. Күнделікті өміріңізден де аңғарған боларсыз, банк қызметімен тұрақты байланыс, сауда-саттық үшін кері байланыс, өзара тиімді сөйлесу, қажет ақпарды жылдам табу, видео, сурет, түрлі визуал форматта ақпарат дайындау сынды көптеген қызметті қолдануға мүмкіндік бар.Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев биылғы Жолдауында ЖИ технологиясына аса басымдық беріп, министрлік құруға дейінгі маңызды қадамдарға көшу керегін қадап айтты. Президент Жолдауында «Жасанды инттеллектіні пайдаланып, аса қауіпті қару жасайтындар пайда болды» дегенді қоса жеткізді. Мұның бәрі бекер емес. Жасанды интеллектіні қолданумен шектелмей, оны саналы, жүйелі басқара білуіміз керек. Әлемнің екінші ұстазы әл-Фарабидің «Адамға ең бірінші білім емес, тәрбие беру керек, тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы» дегені осындайда еріксіз ойға оралады. ЖИ технологиясын сауатты қолдану үшін де этикалық қағидаттарды меңгеру қажет, яғни қолдану үшін дұрыс бағытта тәрбиелік ілім беру керек.ЖИ технологиясын игеру әлем елдерінде кеңінен тарап, білім беру саласында қалыптасып үлгерді. Біріккен Араб Әмірліктерінде жасанды интеллект пән ретінде оқыту міндеттелген, бағдарлама мектептің бастауыш сыныбынан бастап жоғары сынып оқушыларына дейін деңгей-деңгей бойынша оқытылады. Қытай да жасанды интеллект саласында әлемдік көшбасшы екенін көрсетіп, биылғы оқу жылынан бастап арнайы пән енгізді. Бағдарламаға сәйкес, енді 6 жасар баладан бастап ЖИ технологиясымен достасуға қадам жасайды. Қасым-Жомарт Тоқаев осы орайда алдымен ұстаздардың жасанды интеллект технологиясын меңгеру дағдысын дамытуды жолға қою керегін айтты.Елімізде де ұстаздардың ЖИ технологиясын қолдану машығын дамытуға лайықталған жобалар біртіндеп іске асып жатыр. Мысалы, 2024-2025 оқу жылында «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығының ұйымдастыруымен 180 мыңнан аса педагог ЖИ құралдарын қолданудың негіздері мен этикасын меңгеріп шыққан. Халықаралық Астана университеті педагогикалық институт ұстаздарына «Білім берудегі жасанды интеллект» кәсіби даму курсын оқытуды қолға алса, Батыс Қазақ­стан инновациялық-технологиялық университеті, Жетісу университеті, тағы басқа жоғары оқу орны мұғалімдерге арналған практикалық жобалар өткізіп жатыр.Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының Стратегия және талдау орталығының бас сарапшысы Аида Әблякимова ұстаздардың ЖИ технологиясын үйренуі үшін үш деңгейлі модель аясында жұмыс істеуді негізге алады. Алдымен базалық деңгейде ұстаздардың ЖИ, цифрлық сауаттылығын арттыру керек, кейін пәнге кіріктіру әдістерін қолға алып, соңғы сатыда ғана ЖИ арқылы жобалық және зерттеу жұмыстарына кірісуге болады.Жасанды интеллект оқу академиясының негізін қалаушы, кәсіби IT маман Мейіржан Әуелханұлы да ең әуелі үш бағытқа ерекше көңіл бөлу керегін айтты.<blockquote>– Жасанды интеллектіні білім саласына енгізудің табысы ұстаздардың дайындығына байланысты. Технология дайын тұрғанмен, дұрыс қолдана алатын маман болмаса, еш нәтиже шықпайды. Біріншіден, базалық түсінік керек. Көптеген ұстаз жасанды интеллектіні «өте күрделі нәрсе» деп ойлайды. «ЖИ деген не, ол қалай жұмыс істейді, білім беруде қандай пайдасы бар?» дейтін мәселені қарапайым түрде түсіндіру керек. Бұл –&nbsp;қорқынышты сейілтіп, қызығушылықты оятатын алғашқы қадам. Екіншіден, практикалық дағдыларды шыңдау қажет. Ұстаз тест құрастыру, эссе тексеру, қосымша оқу материалын дайындау, әр оқушыға жеке бағдарлама ұсыну секілді жағдайда күнделікті қолдана алатын нақты, негізгі құралдарды үйренуге тиіс. Қысқасы, ЖИ мұғалімнің уақытын үнемдеп, шығармашылыққа көбірек көңіл бөлуге мүмкіндік беруі керек, – деп ойын жеткізді IT маманы.</blockquote>М.Әуелханұлының сөзінше, бұдан кейін педагогикалық этика мен жауапкершілік маңызды орынға ие. ЖИ-ді қолданғанда, «барлық жұмысты соған артып қоямыз» деген көзқарас болмауға тиіс. Керісінше, мұғалім – басты тұлға, ал технология –&nbsp;көмекші құрал, әсіресе деректердің құпия­лығы мен академиялық адалдықты сақтауға аса мән берген жөн. Маманның ойынша, ұстаздарды оқыту техникалық тренинг емес, көзқарасты өзгерту үрдісі. Мұғалімдер жасанды интеллектіні «бәсекелес» емес, «серіктес» деп қабылдаса, білім саласында нағыз сапалы серпіліс болады.Аида Қуандыққызы ұстаздарға тек курс емес, күнделікті сабағында қолданатын құралдар, жалпы әдістемелік қолдау ауадай қажет дейді. Сарапшы маман осы орайда Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясының мамандары Day of AI ашық әдістемелік кешенін дайындап жатқанын әңгімеледі.<blockquote>– ЖИ технологиялары үнемі өзгеріп-дамып отырады, бұл кешен де соған сай тұрақты жаңарып, мұғалімдерге жаңа тапсырма, сценарий, түрлі құрал ұсынады, яғни ұстаз әрдайым өзекті әрі заманауи материалға қол жеткізе алады. Қазір Day of AI ашық әдістемелік кешенін қазақ және орыс тілдеріне аудару, еліміздің білім беру жүйесіне бейімдеу жұмысы жүріп жатыр. Басты мақсат – мұғалімдерді оқытуды бір реттік шара ретінде жетілдіру емес, үздіксіз кәсіби даму және тұрақты әдістемелік қолдаумен қамтамасыз ету, – дейді А.Қуандыққызы.</blockquote>Маманның айтуынша, аталмыш әдіс­темелік кешен таяу арада ұстаздарға қолжетімді болмақ, көмекші жүйе мектеп және колледж ұстаздарымен қатар оқушыларға да пайдасын тигізбек.Әлбетте, ұстаздардың ЖИ технологиясын меңгеруі – қажеттілік әрі заман талабы. Дегенмен ЖИ бағдарламалары әлі де қазақ тілінде толық қолжетімді емес. ChatGPT жүйесінің өзі ана тілімізде толық жетілген жоқ әрі қазақ тілінің өзіндік ­бояуын, ерекшелігін сіңіре қоймады. М.Әуелханұлы мәселенің себебі мен ше­шімін баяндап берді.<blockquote>– Мұның астарында ұлттық мүддеміз жатыр. Расында, қазір жасанды интеллект жүйесінің көбі қазақша мәтін құрастырғанымен, сөйлем құрылысы жасанды, бояуы солғын. Себебі &nbsp;өте қарапайым, қазақ тілінде сапалы деректердің жетіспеуі. ЖИ жүйесі дайын мәтіндерге қарап үйренеді. Мысалы, ағылшын тілінде миллиардтаған кітап, мақала, ғылыми еңбек, әлеуметтік желі дерегі бар, ал қазақ тілінде мұндай көлем өте аз. Ең бірінші кезекте сапалы әрі көлемді тілдік корпус құрастыру қажет, – дейді Мейіржан мырза.</blockquote>ЖИ-ге жаппай көшеміз деп ұлттық құндылығымыз бен тілдік ерекшелігімізді жоғалтып алуымыз ғажап емес. Маманның ойынша, қазақ тілінің агглютинатив құрылымы, сөз тудыру жүйесі, диалектілер мен тұрақты сөз тіркестерін, тілдік ерекшеліктерді модельге дұрыс үйрету қажет, әйтпесе тілдің жаны жоғалады.<blockquote>– Егер осы жұмыс жүйелі қолға алынса, 3-5 жыл ішінде қазақ тілін ЖИ жүйелерінде толыққанды қолдану деңгейіне жеткізуге болады. Бұл – тек техникалық міндет емес, тілдің болашағына қатысты стратегиялық жоба, – дейді М.Әуелханұлы.</blockquote>Одан соң ұстаздар үшін функционалдық сауаты төмен, қарапайым логикалық тапсырмаларды орындауда, ойын жеткізуде қиналатын оқушыға ЖИ құралдарын қалай үйретеміз деген сұрақ туындары анық.<blockquote>– Басты қателік – ЖИ-ді дайын жауап беретін «құтқарушы құрал» ретінде көрсету. Егер біз балаларды тек қолданушы деңгейінде қалдырсақ, олар дербес ойланудан алыстап, шығармашылық және логикалық қабілетін жоғалтып алады. Ұстаз оқушыға ЖИ берген ақпарды талдап, дұрыс-бұрысын бағалауды үйрету керек. Көлемді мәтіннен негізгі ойды табу, сұрақ қоя білу, пікірін еркін айту – ЖИ-ді басқарудың басты дағдылары. ЖИ көмегін пайдалана отырып, авторлық еңбекті сақтау, плагиаттан аулақ болу бала бойына сіңіретін негізгі құндылық болуға тиіс. Оқушының сыни ойлау қабілетін, мәтінмен жұмыс істеу мәдениетін үйретпей, академиялық адалдықты қалыптастырмай, ЖИ технологиясын балаға үйретем деп талпынуымыз бекер, – дейді А.Қуандыққызы.</blockquote>Ы.Алтынсарин атындағы Ұлттық білім академиясы ұстаздарға әдістемелік қолдау ретінде «ЖИ-ді этикалық қолдану жөніндегі нұсқаулық», «Академиялық адалдық қағидаларын» дайындаған. Бұл құжаттар педагогтарға нақты бағдар бере алады. Академияның ресми сайтынан ЖИ-ді функционалдық сауат пен креатив даму мақсатында қолдану жөніндегі әдістемелік ұсынымдар да қолжетімді. Материалдар мұғалімге STEM және ЖИ технологиясын біріктіріп, сапалы сабақ ұйымдастыруға идеялар ұсынады.ЖИ технологиясын білім саласына бейімдеу бір күннің әңгімесі емес. ЖИ ұстаз орнын баса алмайтынын, тек көмекші болатынын естен шығармаған абзал. Ал мамандар білім саласындағы бастама сапалы жүретін болса, ұтарымыз көп деп отыр.Айсұлу СЪЕЗХАН

Жасанды интеллект – келешектің кілті

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> Президент Жолдауы әбден сараланып, сүзгіден өткен сын қатерлерді ескере отырып, еліміздің осы кезде атқару қажет бағыттарын айқындап берді.Жолдау кіріспе бөлім мен қорытындыдан басқа жеті бөлімнен тұрады:- «Инвестициялық саясат және қаржы секторын дамыту»;- «Өнеркәсіпті нығайту (өңдеу және тау-кен өнеркәсібі)»;- «Ауыл шаруашылығын дамытудың жаңа серпіні»;- «Көлік-логистикалық және туристік әлеуетті іске асыру»;- «ТКШ және су инфрақұрылымын жаңғырту»;- «Кәсіпкерлік экономика дамуының қозғаушы күші ретінде»;- «Адами капиталды дамыту».1. Бұл ретте жасанды интеллект (ЖИ) технологиясын енгізу міндеті мен цифрландыру Жолдаудың өзегіне айналып, елді жан-жақты жаңғыртудың негізгі тетігі ретінде қарастырылады. Осы бағытта үкіметке үш жылдың ішінде басқарудың ашықтығын қамтамассыз ету және талдауды жахандық талдаумен жүргізу мақсатында цифрландыруға көшуді міндеттеді.2. Мемлекет басшысы цифрлық кодексті қабылдауды жеделдету міндетін қойды (құжат жасанды интеллект, платформалық экономика, деректерді пайдалануды қоса алғанда, цифрландырудың негізгі бағыттарын айқындауы тиіс).Сондай-ақ, ЦДИАӨМ Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі болып қайта құрылады (жаңартылған министрліктің алдына экономиканың жаңа моделін қалыптастыру мақсатында жасанды интеллект технологиясын ауқымды цифрландыру және белсенді енгізу міндеті қойылды).Цифрландыру мен жасанды интеллектті дамыту бойынша «Digital Qazaqstan« бірыңғай тұжырымдамалық құжатын әзірлеу туралы тапсырма берілді (жасанды интеллект пен жалпы цифрландыруды кеңінен енгізу бастамалары мен жобалары жалпыұлттық стратегияға біріктіріледі).3. Жолдауда Мемлекет басшысы ірі державалар арасындағы қайшылықтарға, қақтығыстар мен соғыстардың жиілеуіне, ұлтшылдықтың күшеюіне, сондай-ақ әлемдік экономикадағы теңсіздіктер мен қайшылықтарға байланысты адамзат алдында тұрған сын-қатерлерді атап өтті.Мұның бәрі халықаралық құқықтың өз күшін жоғалтып, БҰҰ-ның мәртебесі мен рөлінің әлсіреуі аясында орын алуда.Президенттің пікірінше, жаһандық үрдістер әлемдік қоғамдастықтың ажырамас бөлігі болып табылатын Қазақстанның ішкі және сыртқы саясатында ескерілуі тиіс.Мемлекет басшысы бұл жағдайдан шығудың жолын ұлтты біріктіруде көреді – «біз біртұтас ұлт ретінде аянбай еңбек етуге тиіспіз». Бұл ретте барлық реформалар салмақты әрі байыппен жүргізіліп, олардың сапалы жүзеге асырылуына ерекше мән берілуі тиіс.Осыдан бір ғасырдан аса уақыт бұрын Ахмет атамыз: «... Басқадан кем болмас үшін білімді, бай һәм күшті болуымыз керек. Білімді болуға оқу керек. Бай болуға кәсіп керек. Күшті болуға бірлік керек. Осы керектердің жолында жұмыс істеу керек», - деген тәмсіл бүгінгі күнге келіп тұрғандай.&nbsp;Пірмұхаммед Сыздық,Қызылорда облысы кәсіпкерлерпалатасының директоры&nbsp;

Цифрландыру  – ел дамуының жаңа бағыты

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;«AMANAT» партиясы Арал аудандық филиалының қоғамдық қабылдау бөлмесінде аудан әкімі Аманжол Оңғарбаев бекітілген кестеге сәйкес азаматтардың жеке мәселелері мен өтініштері бойынша арнайы қабылдау өткізді.Жеке қабылдауға келген тұрғындар аудан әкіміне ұсыныс-тiлектерiн жеке-жеке жеткізіп, мәселелерiнiң оң шешiмiн табуына ықпал жасауды сұрады. Олардың қатарында тұрғын үй, ғимарат алу және тұрақты жұмысқа орналыстыру жөнінде талаптарын жеткізгендер бар. Елге ортақ мәселені аудан әкімінің назарына ұсынған азаматтар да болды. Аудан басшысы айтылған ұсыныстар бойынша нақты шешім қабылдап, мәселені шешу жолында жұмыстар атқарылатынын жеткізді.Тұрақты жұмыс сұрап келген азаматтарға кәсіпкерлік нысандар мен мекемелерден түскен сұраныс бойынша бос жұмыс орындарын ұсынды. Тұрғындардың өтінішіне сай мамандығына сәйкес және қоғамдық жұмысқа орналасу бойынша жауапты бөлім басшыларына заң шеңберінде барлық мүмкіндіктерді қарастыруды тапсырды.Аудан басшысы көтерілген әрбір мәселелерді сала мамандарымен бірге мұқият зерделеп, заңдылығына қарай шешім қабылданатынын жеткізді.Фото: Арал ауданы әкімінің баспасөз қызметі

Арал ауданының әкімі азаматтарды жеке мәселелері бойынша қабылдады

<a href="https://kyzylorda-news.kz/">Kyzylorda-news.kz</a> &nbsp;Арал&nbsp;ауданының әкімдігі жанындағы терроризмге қарсы комиссияның кезекті отырысы өтті. Оған аудан әкімі Аманжол Оңғарбаев төрағалық етіп, күн тәртібіндегі мәселелердің өзекті екенін атап өтті.Қазіргі жаһандану жағдайында әлем елдері түрлі қауіп-қатерлерге тап болуда, соның ішінде экстремизм мен радикализмнің түрлері кең етек жаюда. Бұл үрдістер қоғамдық тұрақтылыққа, ұлттық қауіпсіздікке және халықтар арасындағы татулыққа елеулі қауіп төндіреді. Кездесудің мақсаты осы қауіптердің мәнін терең түсіну, алдын алу тетіктерін жетілдіру және бірлесіп әрекет ету жолдарын қарастыру болды.Жиында алдымен аудандық қоғамдық даму бөлімінің басшысы М.Марат ауданда ұлттық және саяси экстремизмнің алдын алу мен жолын кесу бағытындағы қабылданған шаралар мен барысы туралы және тәуекел топтарға қатысты ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу кезінде теологтар мен ақпараттық-түсіндірме тобының рөлі мен орны туралы хабарлама жасады.Мұнан соң кәмелетке толмағандар арасында экстремизм мен терроризмнің алдын алу жөніндегі 2024-2026 жылдарға арналған жол картасы аясында атқарылған жұмыстар туралы Арал ауданы бойынша білім бөлімінің басшысы С.Жанназарова баяндады.Комиссия отырысында кезекті мәселелердің бірі дене шынықтыру және спорт саласында діни экстремизм мен терроризмнің алдын алу бойынша 2024-2026 жылдарға арналған жол картасы аясында атқарылған жұмыстар жөнінде аудандық дене тәрбиесі, спорт және туризм бөлімінің басшысы Т.Әлжанов хабарлама жасады.Жиын барысында көтерілген мәселелер бойынша аудан әкімі Аманжол Сақыпұлы бірқатар кемшіліктерді назарға алып, хабарлама жасаған тұлғаларға жұмысты әлі де жандандыру керектігін айтып, бірқатар тапсырмалар жүктеді.Фото: Аудан әкімінің баспасөз қызметі

Қазақстан және Қызылорда облысының жаңалықтары: Қоғам